AYT Psikoloji Öğrenme Ders Notu

Öğrenme – Ders Notu

Öğrenme

Yaşantı veya tekrar sonucunda davranışta ya da davranış potansiyelinde meydana gelen görece kalıcı değişmedir.

Öğrenme değildir:

• geçici yorgunluk,
• hastalık etkisi,
• ilaç etkisi,
• yalnız olgunlaşma.

Klasik Koşullanma

Pavlov.

• yiyecek → koşulsuz uyarıcı
• yiyeceğe salya → koşulsuz tepki
• başlangıçtaki zil → nötr uyarıcı
• öğrenmeden sonraki zil → koşullu uyarıcı
• zile salya → koşullu tepki

Edinim: koşullu tepkinin kazanılması.

Sönme: koşullu tepkinin azalması.

Kendiliğinden geri gelme: sönmüş tepkinin bir süre sonra yeniden ortaya çıkması.

Genelleme: benzer uyarıcılara tepki verme.

Ayırt etme: benzer uyarıcılar arasında fark kurma.

Edimsel Koşullanma

Skinner.

Davranış sonuçlarına göre öğrenilir.

Pekiştirme ve Ceza

Pekiştirme davranışı artırır.

Olumlu pekiştirme: hoş uyarıcı eklenir.

Olumsuz pekiştirme: rahatsız edici uyarıcı kaldırılır.

Ceza: davranışı azaltmayı amaçlar.

Önemli: olumsuz pekiştirme ceza değildir.

Pekiştireçler

Birincil: yiyecek ve su.

İkincil: para, not, övgü.

Pekiştirme Tarifeleri

Sürekli: her hedef davranış pekiştirilir.

Aralıklı: yalnız bazı tepkiler pekiştirilir.

Şekillendirme

Hedef davranışa yaklaşan küçük adımlar sırayla pekiştirilir.

Premack İlkesi

Daha çok tercih edilen etkinlik, daha az tercih edilen davranış için pekiştireç olarak kullanılır.

Kaçma ve Kaçınma

Kaçma: başlamış rahatsızlıktan kurtulma.

Kaçınma: rahatsızlık başlamadan önleme.

Gizil Öğrenme

Tolman.

Öğrenme hemen performansa dönüşmeyebilir.

Bilişsel harita kavramıyla ilişkilidir.

İçgörü

Köhler.

Çözümün birdenbire kavranmasıdır.

Gözlem Yoluyla Öğrenme

Bandura.

Modelin davranışı gözlenerek öğrenme gerçekleşebilir.

Öğrenilmiş Çaresizlik

Seligman.

Tekrarlanan kontrolsüzlük deneyimleri sonrasında pasiflik gelişebilir.

Öğrenmeyi Etkileyen Etkenler

• dikkat
• motivasyon
• hazırbulunuşluk
• önceki öğrenmeler
• geribildirim
• tekrar
• kaygı

Aktarım

Olumlu aktarım: önceki öğrenme yeniyi kolaylaştırır.

Olumsuz aktarım: önceki öğrenme yeniyi zorlaştırır.

Çalışma Biçimi

Dağıtılmış çalışma: zamana yayılmış çalışma.

Toplu çalışma: tek oturumda yoğun çalışma.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Pavlov → klasik koşullanma.
• Skinner → edimsel koşullanma.
• Pekiştirme → davranışı artırır.
• Ceza → davranışı azaltmayı amaçlar.
• Olumsuz pekiştirme → ceza değildir.
• Genelleme → benzerlere tepki.
• Ayırt etme → fark kurma.
• Tolman → gizil öğrenme.
• Köhler → içgörü.
• Bandura → gözlem yoluyla öğrenme.
• Seligman → öğrenilmiş çaresizlik.

Öğrenme Kısa Özeti

Öğrenme yaşantı sonucu oluşan görece kalıcı davranış değişmesidir. Pavlov klasik koşullanmayı, Skinner edimsel koşullanmayı, Tolman gizil öğrenmeyi, Köhler içgörüyü, Bandura gözlem yoluyla öğrenmeyi ve Seligman öğrenilmiş çaresizliği açıklayan önemli isimlerdir. Pekiştirme davranışı artırırken ceza davranışı azaltmayı amaçlar.