AYT Fizik Denge Ders Notu

Denge Ders Notu

Denge, cismin öteleme ve dönme hareketinin değişmediği durumları inceler.

Öteleme Dengesi

**ΣF=0**

İki boyutta:

**ΣFx=0**

**ΣFy=0**

Dönme Dengesi

**Στ=0**

Saat yönü toplam torku ile saat yönünün tersi toplam torku eşittir.

Tam Denge

**ΣF=0**

ve

**Στ=0**

Önemli:

Bu iki koşul birlikte sağlanmalıdır.

Ağırlık Merkezi

Ağırlık kuvvetinin etkidiği kabul edilen noktadır.

Homojen çubuk → orta nokta

Dikdörtgen levha → geometrik merkez

Daire → merkez

İki Noktasal Kütlede Kütle Merkezi

**x_cm=(m₁x₁+m₂x₂)/(m₁+m₂)**

Kısa eşleştirme:

Kütle merkezi → büyük kütleye daha yakın

Destek Kuvvetleri

İki destekli sistemde:

**N₁+N₂=toplam ağırlık**

olabilir.

Destekleri ayrı bulmak için tork dengesi kullanılır.

Dönme Noktası Seçimi

Bilinmeyen desteğin uygulandığı noktayı dönme merkezi seçersen o kuvvetin torku sıfır olur.

Açılı İp

İp yatayla θ açısı yapıyorsa:

**Tx=Tcosθ**

**Ty=Tsinθ**

Kararlı Denge

Küçük sapma sonrası eski konuma dönme eğilimi vardır.

Kararsız Denge

Küçük sapma sonrası dengeden uzaklaşma eğilimi vardır.

Nötr Denge

Küçük sapma sonrası yeni konumda denge devam eder.

Devrilme

Ağırlık merkezinden geçen düşey doğrultu destek tabanı dışına çıkarsa cisim devrilme eğilimi gösterir.

Devrilme sınırında bu doğrultu destek kenarından geçer.

Kararlılık

Daha geniş taban → daha kararlı

Daha düşük ağırlık merkezi → daha kararlı

Statik Sürtünmeli Denge

Statik sürtünme:

**fs≤μsN**

Gerektiği kadar değer alır.

Eğik Düzlem

Paralel ağırlık bileşeni:

**mg sinθ**

Dik bileşen:

**mg cosθ**

Sık Karıştırılan Noktalar

• Tam denge için hem ΣF hem Στ sıfırdır.
• Homojen çubuk ağırlığı orta noktadan etkir.
• Ağırlık merkezi cismin maddesi üzerinde olmak zorunda değildir.
• Destek kuvvetleri tork dengesiyle ayrılabilir.
• Kararlı dengede geri dönme eğilimi vardır.
• Kararsız dengede uzaklaşma eğilimi vardır.
• Nötr dengede yeni konumda kalabilir.
• Devrilme sınırında ağırlık doğrultusu destek kenarından geçer.
• Geniş taban kararlılığı artırır.
• Düşük ağırlık merkezi kararlılığı artırır.
• Statik sürtünme her zaman maksimum değildir.

Denge Kısa Özeti

Öteleme → ΣF=0

Dönme → Στ=0

Tam denge → ikisi birlikte

Homojen çubuk → ağırlık ortada

İki destek → kuvvet + tork dengesi

Kararlı → geri döner

Kararsız → uzaklaşır

Nötr → yeni konumda kalır

Devrilme → ağırlık doğrultusu taban dışına çıkar

Kararlılık → geniş taban + düşük ağırlık merkezi