AYT Fizik İş, Enerji ve Güç Ders Notu

İş, Enerji ve Güç Ders Notu

İş, enerji ve güç; kuvvetin hareket üzerindeki etkisini enerji açısından incelemeyi sağlar.

İş

Sabit kuvvet için:

**W = F·x·cosθ**

θ → kuvvet ile yer değiştirme arasındaki açı

Birimi:

**Joule**

İşin İşareti

θ<90° → pozitif iş

θ=90° → sıfır iş

θ>90° → negatif iş

Kısa eşleştirme:

Aynı yön → pozitif

Dik → sıfır

Zıt yön → negatif

Net İş

**Wnet = ΣW**

Kuvvet-Konum Grafiği

F-x grafiğinin alanı:

**iş**

Kinetik Enerji

**Ek = 1/2 mv²**

Önemli:

Hız 2 katına çıkarsa kinetik enerji 4 katına çıkar.

İş-Enerji Teoremi

**Wnet = ΔEk**

Kısa eşleştirme:

Net iş → kinetik enerji değişimi

Çekim Potansiyel Enerjisi

**Ep = mgh**

Potansiyel enerji referans seviyesine bağlıdır.

Yay Potansiyel Enerjisi

**Ey = 1/2 kx²**

Uzama veya sıkışmanın karesiyle orantılıdır.

Mekanik Enerji

**Em = Ek + Ep**

Yay varsa yay enerjisi de eklenir.

Mekanik Enerjinin Korunumu

Yalnız korunumsal kuvvetler iş yapıyorsa:

**Em,ilk = Em,son**

Sürtünme

Sürtünmenin yaptığı iş çoğu durumda negatiftir.

**Ws = -f·x**

Sürtünme mekanik enerjiyi azaltabilir.

Toplam enerji korunur.

Güç

**P = W/t**

Birimi:

**Watt**

Anlık Güç

Kuvvet ve hız aynı yöndeyse:

**P = Fv**

Genel olarak:

**P = Fv cosθ**

Verim

**η = Yararlı / Alınan**

Yüzde verim:

**%η = η·100**

Sık Karıştırılan Noktalar

• İş skalerdir.
• İş negatif olabilir.
• Dik kuvvet iş yapmaz.
• F-x alanı iştir.
• Ek hızın karesiyle orantılıdır.
• Net iş ΔEk’ye eşittir.
• Ep=mgh’dir.
• Yay enerjisi kx²/2’dir.
• Sürtünmesiz sistemde mekanik enerji korunabilir.
• Güç iş/zamandır.
• Aynı iş daha kısa sürede yapılırsa güç büyüktür.
• Verim yararlı/alınan oranıdır.

İş, Enerji ve Güç Kısa Özeti

İş → Fxcosθ

Dik kuvvet → W=0

F-x alan → W

Kinetik → mv²/2

Net iş → ΔEk

Çekim potansiyel → mgh

Yay potansiyel → kx²/2

Mekanik enerji → Ek+Ep

Sürtünmesiz → Em korunabilir

Güç → W/t

Anlık güç → Fv

Verim → yararlı/alınan