AYT Fizik Sığa ve Kondansatörler Ders Notu

Sığa ve Kondansatörler Ders Notu

Kondansatör, elektrik yükü ve enerji depolayan iki iletken levhalı sistemdir.

Sığa

**C = Q/V**

Birimi:

**Farad**

Sığa kondansatörün geometrisine ve ortama bağlıdır.

Paralel Levhalı Kondansatör

**C = εA/d**

Kısa eşleştirme:

A artar → C artar

d artar → C azalır

Dielektrik

Dielektrik katsayısı κ ise:

**C' = κC**

Paralel Bağlama

**Ceq = C₁+C₂+...**

Gerilimler eşittir.

**V₁=V₂=...**

Yük:

**Qᵢ=CᵢV**

Seri Bağlama

**1/Ceq = 1/C₁+1/C₂+...**

İki kondansatör:

**Ceq=C₁C₂/(C₁+C₂)**

Yükler eşittir.

**Q₁=Q₂=...**

Seri Gerilim Dağılımı

**Vᵢ=Q/Cᵢ**

Küçük sığa → büyük gerilim

Özdeş Kondansatörler

n tane paralel:

**nC**

n tane seri:

**C/n**

Enerji

**U=1/2 CV²**

**U=Q²/(2C)**

**U=1/2 QV**

Pil Bağlı

**V sabit**

C artarsa:

Q artar.

U artar.

Pil Çıkarılmış

**Q sabit**

C artarsa:

V azalır.

U azalır.

Dielektrik – Pil Bağlı

C → κC

Q → κQ

V → sabit

U → κU

Dielektrik – Pil Yok

C → κC

Q → sabit

V → V/κ

U → U/κ

Elektrik Alan

Pil bağlı paralel levhada:

**E=V/d**

Yalıtılmış Q sabit durumda:

**E=Q/(εA)**

Yük Paylaşımı

Dışarıyla yük alışverişi yoksa toplam yük korunur.

Aynı polaritede paralel bağlama:

**Vson=(C₁V₁+C₂V₂)/(C₁+C₂)**

Sık Karıştırılan Noktalar

• C=Q/V tanımdır.
• C geometrik ve ortam özelliğidir.
• C=εA/d.
• Paralelde gerilim eşit.
• Seride yük eşit.
• Seride eşdeğer sığa en küçükten küçüktür.
• Pil bağlıysa V sabit.
• Pil çıkarılmışsa Q sabit.
• Dielektrik sığayı artırır.
• Enerji 1/2 CV²’dir.
• Yük paylaşımında toplam yük korunur.
• Yük paylaşımında elektrostatik enerji korunmak zorunda değildir.

Sığa ve Kondansatörler Kısa Özeti

C → Q/V

Paralel levha → εA/d

Dielektrik → κC

Paralel → sığalar toplanır, V eşit

Seri → tersler toplanır, Q eşit

Enerji → 1/2 CV²

Pil bağlı → V sabit

Pil yok → Q sabit

Yük paylaşımı → toplam Q korunur