AYT Tarih Küreselleşen Dünya Ders Notu

Küreselleşen Dünya – Ders Notu

Soğuk Savaş’ın Sonu

1989: Berlin Duvarı yıkıldı.

1990: Doğu ve Batı Almanya birleşti.

1991: Sovyetler Birliği dağıldı.

Sonuç:

• Soğuk Savaş sona erdi.
• İki kutuplu sistem çözüldü.
• Yeni bağımsız devletler ortaya çıktı.

Glasnost ve Perestroyka

Glasnost: açıklık.

Perestroyka: yeniden yapılanma.

Gorbaçov döneminde uygulandı.

Türk Cumhuriyetleri

SSCB sonrası bağımsız olan başlıca Türk Cumhuriyetleri:

• Azerbaycan
• Kazakistan
• Kırgızistan
• Özbekistan
• Türkmenistan

Türkiye bu devletlerle siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkiler geliştirdi.

Avrupa Birliği

1992 Maastricht Antlaşması Avrupa Birliği’nin siyasi ve ekonomik bütünleşmesini güçlendirdi.

Euro: 1999 hesap birimi, 2002 nakit kullanım.

Schengen: Avrupa’da serbest dolaşımı kolaylaştıran sistem.

Körfez Savaşı

1990: Irak Kuveyt’i işgal etti.

1991: ABD öncülüğündeki koalisyon Irak’a karşı harekât düzenledi.

Sonuç: Kuveyt işgalden kurtarıldı.

Yugoslavya

Soğuk Savaş sonrasında milliyetçilik ve siyasi krizler Yugoslavya’nın parçalanmasına yol açtı.

Bosna Savaşı

1992-1995.

Savaş 1995 Dayton Antlaşması ile sona erdi.

Srebrenitsa 1995’te yaşandı.

Kosova

1999’da NATO Yugoslavya’ya hava harekâtı düzenledi.

Küreselleşme

Mal, sermaye, hizmet, bilgi, teknoloji ve kültür akışının dünya çapında hızlanmasıdır.

Küreselleşmeyi hızlandıran unsurlar:

• internet,
• mobil iletişim,
• hızlı ulaşım,
• çok uluslu şirketler,
• finans piyasaları.

Dünya Ticaret Örgütü

1995’te faaliyete başladı.

Uluslararası ticaret kurallarını düzenler.

11 Eylül

2001.

ABD’de terör saldırıları gerçekleşti.

Sonuç:

• küresel terörle mücadele ön plana çıktı,
• Afganistan müdahalesi başladı,
• güvenlik politikaları değişti.

2003 Irak Savaşı

ABD öncülüğündeki koalisyon Irak’a müdahale etti.

Saddam Hüseyin yönetimi devrildi.

Türkiye-AB

1995: Gümrük Birliği.

1999: Türkiye aday ülke kabul edildi.

2005: Tam üyelik müzakereleri başladı.

Karadeniz Ekonomik İşbirliği

1992.

Türkiye’nin öncülüğünde bölgesel ekonomik iş birliği amacıyla başlatıldı.

Bakü-Tiflis-Ceyhan

Azerbaycan petrolünü Gürcistan üzerinden Türkiye’nin Ceyhan limanına taşır.

Türkiye’nin enerji koridoru rolünü güçlendirir.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Berlin Duvarı → 1989.
• Almanya birleşmesi → 1990.
• SSCB’nin dağılması → 1991.
• Maastricht → 1992.
• Körfez Savaşı → 1991.
• Bosna → 1992-1995.
• Dayton → 1995.
• Dünya Ticaret Örgütü → 1995.
• Türkiye-AB Gümrük Birliği → 1995.
• Türkiye AB adaylığı → 1999.
• Kosova NATO müdahalesi → 1999.
• 11 Eylül → 2001.
• Irak Savaşı → 2003.

Küreselleşen Dünya Kısa Özeti

Soğuk Savaş’ın sona ermesiyle iki kutuplu sistem çözüldü ve yeni bağımsız devletler ortaya çıktı. Avrupa Birliği genişlerken Balkanlar, Kafkasya ve Orta Doğu’da yeni çatışmalar yaşandı. İnternet ve iletişim teknolojileri küreselleşmeyi hızlandırdı. Türkiye, Avrupa Birliği, Türk Cumhuriyetleri, Karadeniz ve enerji koridorları üzerinden yeni dönemde çok yönlü dış ilişkiler geliştirdi.