AYT Tarih Millî Mücadele Ders Notu

Millî Mücadele – Ders Notu

Mondros Sonrası

Mondros Ateşkesi sonrasında Anadolu’da işgaller başladı.

Önemli gelişmeler:

• Musul İngilizler tarafından işgal edildi.
• İzmir 15 Mayıs 1919’da Yunanistan tarafından işgal edildi.
• Yerel direniş cemiyetleri ve Kuvayı Milliye ortaya çıktı.

Cemiyetler

Yararlı cemiyetler: işgale karşı bölgesel direnişi örgütledi.

Sivas Kongresi’nde Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştiler.

Kuvayı Milliye

Yararları:

• ilk silahlı direniş,
• düşmanı yavaşlatma,
• düzenli orduya zaman kazandırma.

Eksikleri:

• düzensiz yapı,
• merkezî komuta eksikliği,
• düzenli orduya karşı yetersizlik.

Samsun

19 Mayıs 1919.

Mustafa Kemal’in Millî Mücadele’yi örgütleme sürecinin önemli başlangıcıdır.

Havza Genelgesi

İşgallere karşı miting ve protestoların yaygınlaştırılması istendi.

Amasya Genelgesi

22 Haziran 1919.

Temel ifade: Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.

Sivas’ta millî kongre toplanması kararlaştırıldı.

Erzurum Kongresi

Toplanış: bölgesel.

Kararlar: millî.

Önemli kararlar:

• vatan bir bütündür,
• manda ve himaye kabul edilemez,
• Kuvayı Milliye etkili, millî irade hâkim olacaktır,
• Temsil Heyeti kuruldu.

Sivas Kongresi

Ulusal kongredir.

Önemi:

• bütün yararlı cemiyetler birleşti,
• Temsil Heyeti ülke çapında yetkili oldu,
• manda ve himaye kesin reddedildi.

Amasya Görüşmeleri

İstanbul Hükûmeti Temsil Heyetini resmen tanımış oldu.

Mebusan Meclisinin toplanması konusunda uzlaşıldı.

Misak-ı Millî

Son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından kabul edildi.

Millî sınırlar ve tam bağımsızlık esaslarını ortaya koydu.

TBMM

23 Nisan 1920’de Ankara’da açıldı.

Özellikleri:

• millî egemenlik,
• güçler birliği,
• meclis hükûmeti sistemi,
• olağanüstü yetkiler.

Sevr

10 Ağustos 1920.

Osmanlı’yı parçalamayı ve bağımsızlığını sınırlamayı amaçlayan ağır antlaşmadır.

TBMM tanımadı.

Doğu Cephesi

Komutan: Kazım Karabekir.

Gümrü Antlaşması: TBMM’nin ilk uluslararası antlaşması.

Moskova Antlaşması

1921.

Sovyet Rusya TBMM’yi tanıdı.

Kars Antlaşması

Türkiye’nin doğu sınırı büyük ölçüde kesinleşti.

Güney Cephesi

Fransız ve Ermeni güçlerine karşı halk direnişi.

Maraş, Urfa ve Antep öne çıktı.

Ankara Antlaşması ile Güney Cephesi büyük ölçüde kapandı.

Batı Cephesi

Yunanistan’a karşı mücadele edildi.

Kuvayı Milliye’den düzenli orduya geçildi.

Birinci İnönü

Düzenli ordunun Batı Cephesi’ndeki ilk önemli başarısı.

Sonuç:

• TBMM’nin itibarı arttı,
• Londra Konferansı,
• Moskova süreci.

İkinci İnönü

Yunan ilerleyişi yeniden durduruldu.

Kütahya-Eskişehir

Türk ordusu Sakarya’nın doğusuna çekildi.

Mustafa Kemal Başkomutan oldu.

Tekalif-i Milliye

Ordunun ihtiyaçlarını halkın imkânlarıyla karşılamak için yayımlandı.

Sakarya

23 Ağustos - 13 Eylül 1921.

Sonuç:

• Yunan taarruz gücü kırıldı,
• Mustafa Kemal Gazi ve Mareşal oldu,
• Ankara ve Kars antlaşmaları yapıldı.

Büyük Taarruz

26 Ağustos 1922.

30 Ağustos Başkomutanlık Meydan Muharebesi.

9 Eylül’de İzmir kurtarıldı.

Mudanya

11 Ekim 1922.

Sonuç:

• askerî mücadele sona erdi,
• Doğu Trakya savaşsız alındı,
• Lozan’ın yolu açıldı.

Saltanatın Kaldırılması

1 Kasım 1922.

Lozan’da temsil ikiliğini önlemek ve millî egemenliği güçlendirmek amacıyla kaldırıldı.

Lozan

24 Temmuz 1923.

Sonuç:

• yeni Türk devletinin bağımsızlığı tanındı,
• kapitülasyonlar kaldırıldı,
• sınırların önemli bölümü belirlendi.

Musul daha sonra çözülecek konu olarak kaldı.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Amasya → gerekçe ve yöntem.
• Erzurum → bölgesel toplanış, millî karar.
• Sivas → cemiyetlerin birleşmesi.
• Misak-ı Millî → Son Osmanlı Mebusan Meclisi.
• Gümrü → ilk uluslararası antlaşma.
• Ankara → Fransa.
• Moskova → Sovyet Rusya.
• Birinci İnönü → ilk düzenli ordu başarısı.
• Sakarya → savunmanın dönüm noktası.
• Büyük Taarruz → kesin askerî sonuç.
• Mudanya → ateşkes.
• Lozan → barış.

Millî Mücadele Kısa Özeti

Mondros sonrası işgallere karşı yerel direniş başladı. Mustafa Kemal Samsun, Havza, Amasya, Erzurum ve Sivas süreciyle mücadeleyi örgütledi. TBMM 23 Nisan 1920’de açıldı. Doğu ve Güney cepheleri antlaşmalarla kapatılırken Batı Cephesi’nde düzenli ordu Yunan kuvvetlerini İnönü ve Sakarya’da durdurdu, Büyük Taarruz ile Anadolu’dan çıkardı. Mudanya askerî mücadeleyi, Lozan ise diplomatik mücadeleyi tamamladı.