AYT Tarih Soğuk Savaş Dönemi Ders Notu

Soğuk Savaş Dönemi – Ders Notu

Soğuk Savaş

İkinci Dünya Savaşı sonrasında ABD ile Sovyetler Birliği arasındaki siyasi, askerî, ekonomik ve ideolojik rekabettir.

Doğrudan büyük savaş yerine:

• ittifaklar,
• ekonomik yardım,
• propaganda,
• silahlanma,
• bölgesel savaşlar

öne çıktı.

İki Kutuplu Dünya

Batı Bloku: ABD öncülüğünde.

Doğu Bloku: Sovyetler Birliği öncülüğünde.

Demir Perde

Churchill tarafından 1946’da kullanılan kavramdır.

Doğu ve Batı Avrupa arasındaki siyasi ayrılığı anlatır.

Truman Doktrini

1947.

Amaç: Sovyet yayılmasını sınırlandırmak.

Türkiye ve Yunanistan yardım aldı.

Marshall Planı

1947.

Amaç: Avrupa ekonomisini canlandırmak ve komünizmin yayılmasını sınırlamak.

Kominform

1947.

Komünist partiler arasında siyasi-ideolojik koordinasyon.

COMECON

1949.

Doğu Bloku ekonomik iş birliği örgütü.

NATO

1949.

Batı Bloku askerî ittifakı.

Varşova Paktı

1955.

Doğu Bloku askerî ittifakı.

Berlin Ablukası

1948-1949.

Sovyetler Batı Berlin’e kara ulaşımını kesti.

Batılı devletler Berlin Hava Köprüsü ile kenti destekledi.

Almanya’nın Bölünmesi

1949.

Batı Almanya: Federal Almanya Cumhuriyeti.

Doğu Almanya: Demokratik Almanya Cumhuriyeti.

Çin

1949.

Mao Zedong liderliğinde Çin Halk Cumhuriyeti kuruldu.

Kore Savaşı

1950-1953.

Kuzey: komünist blok.

Güney: Batı ve BM desteği.

Savaş ateşkesle bitti, bölünme devam etti.

Türkiye ve Kore

Türkiye Kore’ye asker gönderdi.

Bu durum NATO üyeliği sürecini olumlu etkiledi.

Türkiye’nin NATO Üyeliği

1952.

Türkiye ve Yunanistan NATO’ya kabul edildi.

Balkan Paktı

Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya.

Balkan güvenliği.

Bağdat Paktı

1955.

Türkiye ve Irak öncülüğünde.

Orta Doğu’da Sovyet etkisini sınırlama.

Sömürgelerin Bağımsızlaşması

İkinci Dünya Savaşı sonrası Avrupa’nın zayıflaması bağımsızlık hareketlerini hızlandırdı.

Hindistan: 1947’de bağımsız oldu.

İsrail

1948’de kuruldu.

Arap-İsrail çatışmaları başladı.

Süveyş Krizi

1956.

Mısır lideri Nasır Süveyş Kanalı’nı millîleştirdi.

İngiltere, Fransa ve İsrail müdahale etti.

Kriz eski Avrupa güçlerinin bölgede zayıfladığını gösterdi.

Macaristan

1956.

Sovyet karşıtı ayaklanma Sovyet birlikleri tarafından bastırıldı.

Sputnik

1957.

Sovyetler Birliği ilk yapay uyduyu uzaya gönderdi.

Uzay yarışını hızlandırdı.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Truman → siyasi-askerî yardım.
• Marshall → ekonomik yardım.
• Kominform → siyasi-ideolojik.
• COMECON → ekonomik.
• NATO → 1949 Batı.
• Varşova → 1955 Doğu.
• Kore → 1950-1953.
• Türkiye NATO → 1952.
• Bağdat Paktı → 1955.
• Süveyş → 1956.
• Sputnik → 1957.

Soğuk Savaş Dönemi Kısa Özeti

İkinci Dünya Savaşı sonrasında ABD ve Sovyetler Birliği liderliğinde iki kutuplu dünya düzeni kuruldu. Truman Doktrini, Marshall Planı, NATO, Kominform, COMECON ve Varşova Paktı bloklaşmayı güçlendirdi. Kore Savaşı rekabetin sıcak çatışmaya dönüştüğü önemli örnek oldu. Türkiye Sovyet tehdidi karşısında Batı Bloku’na yöneldi, Kore’ye asker gönderdi ve 1952’de NATO’ya girdi.