AYT Tarih XVIII. Yüzyıl Osmanlı Devleti Ders Notu

XVIII. Yüzyıl Osmanlı Devleti – Ders Notu

Prut Antlaşması

1. Rusya ile yapıldı.

Sonuç:

• Azak Osmanlı’ya geri verildi.
• Karlofça sonrası önemli geri kazanımlardan biri oldu.

Pasarofça Antlaşması

1718.

Sonuç:

• Mora Osmanlılarda kaldı.
• Belgrad Avusturya’ya bırakıldı.
• Lale Devri başladı.

Lale Devri

1718-1730.

Padişah: III. Ahmed.

Sadrazam: Nevşehirli Damat İbrahim Paşa.

Önemli yenilikler:

• Avrupa’ya geçici elçiler,
• Yirmisekiz Çelebi Mehmed’in Paris elçiliği,
• matbaa,
• tulumbacı teşkilatı,
• şehircilik ve kültür faaliyetleri.

Matbaa

İbrahim Müteferrika ve Said Efendi’nin girişimleriyle kuruldu.

Kitap üretimini ve bilgi dolaşımını kolaylaştırdı.

Patrona Halil İsyanı

1730.

Lale Devri’ni sona erdirdi.

I. Mahmud Dönemi

Humbaracı Ahmed Paşa askerî teknik alanda yenilikler yaptı.

Hendesehane askerî teknik eğitim amacıyla kullanıldı.

Belgrad Antlaşması

1739.

Sonuç:

• Belgrad geri alındı.
• Osmanlı Karadeniz’deki üstünlüğünü bir süre daha korudu.
• 18. yüzyıldaki son önemli kazançlı antlaşmalardan biridir.

Kapitülasyonlar

1740’ta Fransa’ya verilen kapitülasyonlar sürekli hâle getirildi.

Küçük Kaynarca Antlaşması

1774.

Rusya ile yapıldı.

Sonuç:

• Kırım siyasi bakımdan bağımsız oldu.
• Rusya Karadeniz’de güçlendi.
• Osmanlı savaş tazminatı ödedi.
• Rusya Ortodokslar üzerinde nüfuz iddiasını genişletmeye çalıştı.

Kırım

1774 → bağımsız.

1783 → Rusya ilhak etti.

Aynalıkavak Tenkihnamesi

1779.

Kırım’ın statüsü üzerinde Osmanlı-Rus düzenlemesidir.

I. Abdülhamid Dönemi

Baron de Tott gibi yabancı uzmanlardan yararlanıldı.

Askerî teknik eğitim geliştirildi.

Mühendishane-i Bahr-i Hümayun önemli denizcilik ve teknik eğitim kurumudur.

Ziştovi Antlaşması

1791.

Avusturya ile yapıldı.

Yaş Antlaşması

1792.

Rusya ile yapıldı.

Kırım’ın Rusya’ya ait olduğu Osmanlı tarafından kabul edildi.

III. Selim

Nizam-ı Cedid reformlarını başlattı.

Başlıca yenilikler:

• yeni ordu,
• İrad-ı Cedid hazinesi,
• daimi elçilikler,
• askerî ve teknik eğitim.

18. Yüzyıl Islahatlarının Özellikleri

• Avrupa’nın teknik üstünlüğü kabul edilmeye başlandı.
• Yabancı uzmanlardan yararlanıldı.
• Askerî alan öncelikli oldu.
• Teknik okullar açıldı.
• Diplomasi daha sistemli hâle geldi.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Prut → Azak geri alındı.
• Pasarofça → Lale Devri başladı.
• Belgrad → kazançlı antlaşma.
• Küçük Kaynarca → Kırım bağımsız.
• 1783 → Kırım Rusya tarafından ilhak edildi.
• Ziştovi → Avusturya.
• Yaş → Rusya.
• Nizam-ı Cedid → III. Selim.

XVIII. Yüzyıl Osmanlı Devleti Kısa Özeti

1. yüzyılın başında Osmanlı Devleti Karlofça kayıplarını geri almaya çalıştı. Pasarofça sonrasında Avrupa’yı daha yakından tanıma dönemi başladı. Belgrad önemli bir başarıydı. Küçük Kaynarca Rusya karşısında ağır kayıplara yol açtı. Yüzyılın sonunda III. Selim Nizam-ı Cedid ile daha sistemli bir yenileşme programı başlattı.