AYT Tarih XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti Ders Notu

XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti – Ders Notu

İkinci Meşrutiyet

1908’de ilan edildi.

Sonuç:

• Kanun-ı Esasi yeniden yürürlükte.
• Meclis-i Mebusan açıldı.
• Çok partili siyasi hayat canlandı.

31 Mart Olayı

1909.

Meşrutiyet karşıtı ayaklanmadır.

Hareket Ordusu İstanbul’a gelerek ayaklanmayı bastırdı.

İkinci Abdülhamid tahttan indirildi.

Trablusgarp Savaşı

1911-1912.

Osmanlı ile İtalya arasında.

Mustafa Kemal: Derne ve Tobruk.

Uşi Antlaşması

1912.

Sonuç:

• Trablusgarp ve Bingazi İtalya’ya bırakıldı.
• On İki Ada geçici olarak İtalya’ya bırakıldı.

Birinci Balkan Savaşı

1912.

Osmanlı’nın karşısında: Bulgaristan, Sırbistan, Yunanistan, Karadağ.

Sonuç:

• büyük toprak kayıpları,
• Edirne’nin kaybı,
• Arnavutluk’un bağımsızlığı,
• Anadolu’ya göçler.

Londra Antlaşması

1913.

Birinci Balkan Savaşı’nı sona erdirdi.

İkinci Balkan Savaşı

1913.

Balkan devletleri kendi aralarında savaştı.

Osmanlı Edirne ve Kırklareli’ni geri aldı.

Balkan Savaşlarının Sonuçları

• Balkanlardaki Osmanlı hâkimiyeti büyük ölçüde sona erdi.
• Osmanlıcılık zayıfladı.
• Türkçülük güçlendi.
• Anadolu’ya yoğun göç yaşandı.

Birinci Dünya Savaşı

Genel nedenler:

• sömürgecilik,
• bloklaşma,
• milliyetçilik,
• silahlanma,
• ekonomik rekabet.

Osmanlı’nın giriş nedenleri:

• kaybedilen toprakları geri alma,
• siyasi yalnızlıktan kurtulma,
• Rus tehdidine karşı müttefik arama,
• Almanya’nın kazanacağına inanma.

Yavuz ve Midilli

Goeben ve Breslau gemileri Osmanlı’ya sığındı.

Adları Yavuz ve Midilli oldu.

Rus limanlarının bombalanması Osmanlı’nın savaşa girişini hızlandırdı.

Kafkas Cephesi

Rusya’ya karşı.

Sarıkamış Harekâtı başarısız oldu.

Brest-Litovsk ile Kars, Ardahan ve Batum geri alındı.

Kanal Cephesi

Amaç: Süveyş Kanalı’nı ele geçirmek ve İngiltere’nin sömürge bağlantısını zayıflatmak.

Başarısız oldu.

Çanakkale Cephesi

İtilaf amaçları:

• İstanbul’u almak,
• Osmanlı’yı savaş dışı bırakmak,
• Rusya’ya yardım götürmek.

Sonuç:

• Boğaz geçilemedi.
• Rusya’ya yardım ulaştırılamadı.
• savaş uzadı.
• Bulgaristan İttifak grubuna katıldı.
• Mustafa Kemal tanındı.

Irak Cephesi

İngiltere’ye karşı.

Kutü’l-Amare’de Osmanlı başarısı yaşandı.

Daha sonra Bağdat İngilizlerin eline geçti.

Suriye-Filistin

İngiliz ilerleyişine karşı savunma cephesidir.

Hicaz-Yemen

Şerif Hüseyin isyanı Osmanlı’yı zorladı.

Medine uzun süre savunuldu.

Yardım Cepheleri

Galiçya, Romanya, Makedonya.

Brest-Litovsk

1918.

Rusya savaştan çekildi.

Kars, Ardahan ve Batum Osmanlı’ya geri verildi.

Mondros Ateşkes Antlaşması

30 Ekim 1918.

Önemli hükümler:

• Boğazlar açılacak.
• Ordu terhis edilecek.
• İtilaf Devletleri stratejik noktaları işgal edebilecek.
• Haberleşme ve ulaşım denetlenecek.

Sonuç: Osmanlı savunmasız hâle geldi ve işgaller başladı.

Sık Karıştırılan Noktalar

• 1908 → İkinci Meşrutiyet.
• 1909 → 31 Mart.
• 1911 → Trablusgarp.
• 1912 → Uşi ve Birinci Balkan.
• 1913 → İkinci Balkan.
• 1914 → Birinci Dünya Savaşı.
• 1918 → Brest-Litovsk ve Mondros.
• Çanakkale → Rusya’ya yardım engellendi.
• Kafkas → Sarıkamış.
• Irak → Kutü’l-Amare.

XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti Kısa Özeti

İkinci Meşrutiyet sonrasında Osmanlı Devleti siyasi ve dış sorunlarla karşılaştı. Trablusgarp ve Balkan savaşları büyük toprak kayıpları doğurdu. Osmanlı 1914’te Birinci Dünya Savaşı’na girdi. Çanakkale’de önemli başarı kazanmasına rağmen savaşın genel seyri Osmanlı aleyhine gelişti. 30 Ekim 1918 Mondros Ateşkes Antlaşması ile Osmanlı savaştan çekildi ve işgal süreci başladı.