AYT Tarih XXI. Yüzyıl Türkiye ve Dünya Ders Notu

XXI. Yüzyıl Türkiye ve Dünya – Ders Notu

11 Eylül ve Güvenlik

11 Eylül 2001: ABD’de terör saldırıları.

Sonuç:

• terörle mücadele öne çıktı,
• Afganistan müdahalesi başladı,
• güvenlik ve istihbarat iş birliği arttı.

Afganistan

2001.

ABD ve müttefikleri Taliban yönetimine karşı müdahale etti.

Temel gerekçe: El Kaide ve 11 Eylül saldırıları.

Irak Savaşı

2003.

ABD öncülüğündeki koalisyon Irak’a müdahale etti.

Saddam Hüseyin yönetimi devrildi.

1991 Körfez Savaşı ile karıştırılmamalıdır.

Avrupa Birliği

2004: AB tarihinin büyük genişlemelerinden biri gerçekleşti.

2005: Türkiye ile tam üyelik müzakereleri başladı.

Annan Planı

2004.

Kıbrıs sorununa kapsamlı çözüm amacı taşıdı.

Kuzey Kıbrıs Türk toplumu planı kabul etti; Güney Kıbrıs Rum toplumu reddetti.

2008 Küresel Krizi

ABD finans sisteminde başladı.

Dünya ekonomisine yayıldı.

Sonuç:

• finansal daralma,
• işsizlik,
• üretim ve ticarette düşüş.

Arap Baharı

2010 sonunda Tunus’ta başladı.

2011’de bölgeye yayıldı.

Nedenler:

• işsizlik,
• yolsuzluk,
• otoriter yönetimler,
• siyasi özgürlük talepleri.

Suriye İç Savaşı

2011.

Sonuç:

• büyük insani kriz,
• kitlesel göç,
• bölgesel güvenlik sorunları,
• terör tehdidi.

Türkiye yoğun göçten doğrudan etkilendi.

15 Temmuz

15 Temmuz 2016.

FETÖ yapılanmasına bağlı unsurlar darbe girişiminde bulundu.

Girişim başarısız oldu.

Enerji

Bakü-Tiflis-Ceyhan: petrol.

TANAP: Azerbaycan doğal gazı.

Türkiye’nin enerji transit koridoru önemini artırdı.

Türk Dünyası

2009: Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi kuruldu.

Daha sonra: Türk Devletleri Teşkilatı.

Amaç: siyasi, ekonomik ve kültürel iş birliği.

Dijitalleşme

• internet,
• akıllı telefon,
• sosyal medya,
• e-ticaret,
• e-devlet,
• yapay zekâ,
• büyük veri

XXI. yüzyıldaki dönüşümün temel unsurlarıdır.

Siber Güvenlik

Dijital sistemlerin yaygınlaşmasıyla:

• siber saldırı,
• veri hırsızlığı,
• dezenformasyon

önemli güvenlik konuları hâline geldi.

İklim Değişikliği

Küresel sıcaklık artışı, kuraklık ve aşırı hava olayları dünya gündeminde önemli yer tutar.

2015: Paris İklim Anlaşması.

COVID-19

2020’de küresel salgına dönüştü.

Etkileri:

• sağlık,
• ekonomi,
• eğitim,
• ulaşım,
• tedarik zincirleri,
• dijital çalışma ve eğitim.

Sık Karıştırılan Noktalar

• 11 Eylül → 2001.
• Afganistan müdahalesi → 2001.
• Irak Savaşı → 2003.
• Annan Planı → 2004 Kıbrıs.
• Türkiye-AB müzakereleri → 2005.
• Küresel finans krizi → 2008.
• Arap Baharı → 2010-2011.
• Suriye iç savaşı → 2011.
• Paris İklim Anlaşması → 2015.
• 15 Temmuz → 2016.
• COVID-19 küresel salgını → 2020.
• BTC → petrol.
• TANAP → doğal gaz.

XXI. Yüzyıl Türkiye ve Dünya Kısa Özeti

XXI. yüzyıl; terörizm, bölgesel savaşlar, ekonomik krizler, göç, iklim değişikliği ve salgınlar gibi sınır aşan sorunların öne çıktığı; internet ve dijital teknolojilerin hayatı hızla dönüştürdüğü bir dönemdir. Türkiye Avrupa Birliği, Balkanlar, Kafkasya, Türk dünyası ve Orta Doğu ile çok yönlü ilişkilerini sürdürmüş; enerji koridorları ve bölgesel güvenlik sorunları dış politikanın önemli başlıkları olmuştur.