AYT Türk Dili ve Edebiyatı Edebî Sanatlar Ders Notu

Edebî Sanatlar Ders Notu

Benzetmeye Dayalı Sanatlar

Teşbih → benzetme

Teşbih-i beliğ → yalnız benzeyen + kendisine benzetilen

Açık istiare → yalnız kendisine benzetilen

Kapalı istiare → yalnız benzeyen

Anlam Aktarmaları

Mecazımürsel → benzetme olmadan ad aktarması

Kinaye → gerçek anlam mümkün, mecaz anlam amaç

Tariz → sözün tersini kastederek iğneleme

İnsan Özelliği Verme

Teşhis → insan dışına insan özelliği

İntak → insan dışı varlığı konuşturma

İntak varsa genellikle teşhis de vardır.

Anlamı Güçlendiren Sanatlar

Mübalağa → abartma

Tezat → karşıtlık

Telmih → bilinen kişi/olaya gönderme

Hüsnütalil → gerçek nedeni bırakıp güzel hayalî neden kurma

Tecahülüarif → bilinen şeyi bilmiyormuş gibi söyleme

İstifham → cevap beklemeyen etkili soru

Nida → seslenme

Tekrir → yineleme

Anlam İlişkisine Dayalı Sanatlar

Leffüneşir → önce kavramlar, sonra bunlarla ilgili özellikler

Tenasüp → anlamca ilgili sözcüklerin birlikte kullanılması

Tevriye → yakın anlamı düşündürüp uzak anlamı kastetme

Cinas → aynı/benzer sesli, farklı anlamlı sözcükler

İrsalimesel → atasözü veya özdeyiş kullanma

İktibas → başka söz veya metinden alıntı

Seci → düzyazıda ses benzerliği

Sık Karıştırılan Noktalar

• Teşbih benzetmedir.
• Açık istiarede yalnız kendisine benzetilen vardır.
• Kapalı istiarede yalnız benzeyen vardır.
• Mecazımürselde benzetme amacı yoktur.
• Kinayede gerçek anlam mümkündür.
• Tarizde ters anlam kastedilir.
• Teşhis kişileştirmedir.
• İntak konuşturmadır.
• Telmih göndermedir.
• İktibas alıntıdır.
• Hüsnütalil güzel nedene bağlamadır.
• Tevriyede uzak anlam kastedilir.

Edebî Sanatlar Kısa Özeti

teşbih → benzetme

istiare → eksiltilmiş benzetme

mecazımürsel → ad aktarması

kinaye → mecaz amaç

tariz → tersini söyleme

teşhis → kişileştirme

intak → konuşturma

mübalağa → abartma

tezat → karşıtlık

telmih → gönderme

hüsnütalil → hayalî neden

tevriye → uzak anlam