AYT İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Ders Notu

İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Ders Notu

Dönemler

Sözlü dönem → koşuk, sagu, sav, destan

Yazılı dönem → Göktürk ve Uygur metinleri

Genel Özellikler

Sade dil

Hece ölçüsü

Dörtlük

Yarım uyak

Müzik eşliğinde söyleyiş

Doğa, aşk, savaş, yiğitlik, ölüm

Törenler

Sığır → av

Şölen → ziyafet ve eğlence

Yuğ → cenaze

Koşuk

Sığır ve şölenlerde söylenir.

Doğa, aşk, yiğitlik, savaş.

Sonraki karşılığı → koşma

Sagu

Yuğ töreninde söylenir.

Ölüm ve yas.

Sonraki karşılığı → ağıt

Alp Er Tunga Sagusu önemli örnektir.

Sav

Kısa ve özlü söz.

Bugünkü atasözlerinin ilk biçimi.

Destan

Millî

Anonimleşebilir

Olağanüstülük içerir

Tarihî olaylardan iz taşır

Türk Destanları

Saka → Alp Er Tunga, Şu

Hun → Oğuz Kağan

Avrupa Hun → Attila

Göktürk → Bozkurt, Ergenekon

Uygur → Türeyiş, Göç

Göktürk Yazıtları

1. yüzyıl

Orhun bölgesi

Göktürk alfabesi

Millî ve siyasi içerik

Hitabet özelliği

Başlıca yazıtlar:

Tonyukuk

Kül Tigin

Bilge Kağan

Yolluğ Tigin → Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtları

Uygur Dönemi

Yerleşik yaşam

Budizm ve Maniheizm etkisi

Dinî ve öğretici metinler

Uygur alfabesi

Uygur Eserleri

Altun Yaruk → Budist

Sekiz Yükmek → Budist

Irk Bitig → fal kitabı

Sık Karıştırılan Noktalar

• Sığır av törenidir.
• Yuğ cenaze törenidir.
• Koşuk, koşmayla ilişkilidir.
• Sagu, ağıtla ilişkilidir.
• Sav, atasözüyle ilişkilidir.
• Bozkurt ve Ergenekon Göktürk destanlarıdır.
• Türeyiş ve Göç Uygur destanlarıdır.
• Göktürk Yazıtları millî-siyasi niteliktedir.
• Uygur eserlerinde dinî-öğretici yön belirgindir.
• Irk Bitig fal kitabıdır.

İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Kısa Özeti

sığır → av

şölen → ziyafet

yuğ → cenaze

koşuk → koşma

sagu → ağıt

sav → atasözü

Göktürk → Bozkurt/Ergenekon

Uygur → Türeyiş/Göç

Orhun → Tonyukuk/Kül Tigin/Bilge Kağan