AYT Tarih Atatürk İlke ve İnkılapları Ders Notu

Atatürk İlke ve İnkılapları – Ders Notu

Atatürk İlkeleri

Cumhuriyetçilik

Egemenliğin millete ait olmasıdır.

İlişkili kavramlar:

• millî egemenlik,
• seçim,
• temsil,
• halkın yönetime katılması.

Milliyetçilik

Millî birlik, bağımsızlık, ortak tarih ve kültür anlayışıdır.

Irkçılığa dayanmaz.

Halkçılık

Kanun önünde eşitlik ve ayrıcalıksız toplum anlayışıdır.

Sınıf üstünlüğünü reddeder.

Devletçilik

Özel girişimi reddetmez.

Özel sektörün yetersiz kaldığı alanlarda devletin ekonomiye yön vermesidir.

Laiklik

Din ve devlet işlerinin ayrılmasıdır.

Hukuk ve eğitimde akılcı, çağdaş düzeni destekler.

İnkılapçılık

Yeniliklerin korunması ve çağın ihtiyaçlarına göre geliştirilmesidir.

Siyasi İnkılaplar

Saltanatın kaldırılması: 1 Kasım 1922.

Ankara’nın başkent olması: 13 Ekim 1923.

Cumhuriyet’in ilanı: 29 Ekim 1923.

Halifeliğin kaldırılması: 3 Mart 1924.

Eğitim ve Kültür

Tevhid-i Tedrisat: 3 Mart 1924. Eğitim birliğini sağladı.

Harf İnkılabı: 1928. Latin esaslı Türk harfleri kabul edildi.

Millet Mektepleri: Yeni harfleri halka öğretmek amacıyla açıldı.

Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti: 1931.

Türk Dili Tetkik Cemiyeti: 1932.

Üniversite Reformu: 1933. Darülfünun yerine İstanbul Üniversitesi kuruldu.

Hukuk

Türk Medeni Kanunu: 1926.

Sonuç:

• resmî nikâh,
• tek eşlilik,
• kadınlara miras ve boşanma alanında haklar,
• laik aile hukuku.

Sosyal İnkılaplar

Şapka Kanunu: 1925.

Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması: 1925.

Uluslararası takvim, saat ve ölçüler: çağdaş dünyayla uyum.

Soyadı Kanunu: 1934.

Kadın hakları:

• 1930 belediye seçimleri,
• 1933 muhtarlık,
• 1934 milletvekili seçme ve seçilme.

Ekonomi

İzmir İktisat Kongresi: 1923.

Türkiye İş Bankası: 1924.

Aşar vergisinin kaldırılması: 1925.

Kabotaj Kanunu: 1926.

Teşvik-i Sanayi Kanunu: 1927.

Merkez Bankası: 1930.

Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı: 1934.

Devletçilik

1929 Dünya Ekonomik Bunalımı sonrasında devletin ekonomideki rolü arttı.

Sümerbank ve Etibank gibi kuruluşlar sanayileşmeyi destekledi.

İlkelerin Anayasaya Girmesi

Altı Atatürk ilkesi 1937’de Anayasa’ya girdi.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Cumhuriyetçilik → millî egemenlik.
• Milliyetçilik → millî birlik ve bağımsızlık.
• Halkçılık → eşitlik.
• Devletçilik → ekonomide yönlendirici devlet.
• Laiklik → din-devlet ayrımı ve laik hukuk.
• İnkılapçılık → yeniliklerin sürekliliği.
• Tevhid-i Tedrisat → eğitim birliği.
• Medeni Kanun → laik hukuk ve kadın hakları.
• Kabotaj → ekonomik bağımsızlık.
• Aşarın kaldırılması → köylü üzerindeki vergi yükünün azalması.
• Soyadı Kanunu → toplumsal ve resmî düzen.
• 1934 → kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı.

Atatürk İlke ve İnkılapları Kısa Özeti

Atatürk ilkeleri yeni Türk devletinin temel düşünce sistemini oluşturur. Siyasi inkılaplarla millî egemenlik, hukuk ve eğitim inkılaplarıyla laik ve çağdaş devlet düzeni, sosyal inkılaplarla toplumsal modernleşme, ekonomik düzenlemelerle ise millî kalkınma hedeflenmiştir.