Konu Anlatımı / Ders Notu

Oral ve Maksillofasiyal Patoloji: Kistler, Tümörler ve Tükürük Bezi Lezyonları Ders Notu

DUS oral patoloji kist, tümör, çene ve tükürük bezi lezyonlarında ayırt edici tanı ipuçları ve kısa özet.

Oral ve Maksillofasiyal Patoloji — Ders Notu

Ağız mukozası ve riskli lezyonlar

  • **Lökoplaki:** Başka tanıyla açıklanamayan kazınamayan beyaz plak; histolojik tanı değil.
  • **Eritroplaki:** Kırmızı plak; yüksek dereceli displazi/malignite riski daha yüksektir.
  • **Liken planus:** Genellikle bilateral retiküler Wickham çizgileri; bazal hasar + bant lenfosit.
  • **Pseudomembranöz kandidiyazis:** Beyaz plak genellikle kazınabilir.
  • **Rekürren aft:** Keratinize olmayan mukozayı tercih eder; rekürren intraoral herpes sıklıkla keratinize bağlı mukozada.

Odontojenik kist eşleştirmeleri

| Lezyon | Ayırt edici ipucu | | --- | --- | | Radiküler kist | **Nonvital** diş apeksi; inflamatuvar köken | | Rezidüel kist | Çekim sonrası kalan radiküler kist | | Dentijeröz kist | Gömülü diş **kronu**, mine-sement sınırı | | Odontojenik keratokist | **Parakeratinize** kıvrımlı epitel, bazal palizad, nüks eğilimi | | Lateral periodontal kist | Genellikle vital dişin kök yan yüzü | | Nazopalatin kanal kisti | Anterior maksilla, insiziv kanal; nonodontojenik | | Kalsifiye odontojenik kist | **Ghost cells** | | Glandüler odontojenik kist | Değişken epitel, mikrokist ve glandüler benzeri alanlar |

2022 WHO sınıflaması **odontojenik keratokisti çene kisti** olarak sınıflar.

Odontojenik tümörler

  • **Ameloblastom:** Lokal infiltratif, posterior mandibula; periferal palizad + ters polarite.
  • **AOT:** Genç, maksiller kanin; duktus benzeri yapılar.
  • **CEOT/Pindborg:** Amiloid benzeri materyal + Liesegang halkaları.
  • **Kompaund odontom:** Dişciklere benzeyen yapılar.
  • **Kompleks odontom:** Düzensiz mineralize diş dokusu.
  • **Odontojenik miksom:** Miksöid stroma, yerel infiltrasyon.
  • **Sementoblastom:** Kök ile devamlılık gösteren mineralize kitle + radyolüsent halo.
  • **Ameloblastik karsinom:** Ameloblastomatöz yapı + sitolojik malignite.

Kemik ve dev hücre lezyonları

  • **Fibröz displazi:** Ground-glass ve geçişli sınır.
  • **Semento-ossifiye fibrom:** Görece iyi sınırlı ekspansil lezyon.
  • **Semento-osseöz displazi:** Canlı diş çevresi, olgunluğa göre radyolüsent/miks/opak.
  • **Santral dev hücreli granülom / brown tümör:** Histolojik örtüşme → PTH ve kalsiyum ile klinik ayrım.
  • **Travmatik kemik kisti:** Gerçek epitel döşemesi yoktur.
  • **Osteosarkom:** Malign hücrelerin oluşturduğu osteoid.

Tükürük bezi ve reaktif lezyonlar

  • **Mukosel:** Ekstravazasyon tipi epitel döşemesiz; alt dudak sık.
  • **Ranula:** Ağız tabanı mukus birikimli lezyon.
  • **Siyalolitiazis:** Özellikle yemeklerle artan ağrılı şişme.
  • **Pleomorfik adenom:** Epitelyal + myoepitelyal + mikso-kondroid stroma.
  • **Warthin:** Onkositik epitel + lenfoid stroma.
  • **Mukoepidermoid karsinom:** Mukus, epidermoid, ara hücreler.
  • **Adenoid kistik karsinom:** Kribriform yapı + perinöral yayılım.
  • **Piyojenik granülom:** Zengin damarlı reaktif granülasyon dokusu.
  • **Periferik dev hücreli granülom:** Yalnız gingiva/alveoler kret yerleşimi.

Sık Karıştırılanlar

  1. Radiküler kist / lateral periodontal kist: **vitalite ve kök ilişkisi**.
  2. OKK / ortokeratinize odontojenik kist: **farklı histoloji ve davranış**.
  3. AOT / CEOT: **duktus** / **amiloid-Liesegang**.
  4. Ameloblastom / ameloblastik karsinom: **benign lokal infiltratif** / **sitolojik malignite**.
  5. Fibröz displazi / ossifiye fibrom: **geçişli** / **iyi sınırlı**.
  6. Mukosel ekstravazasyon / mukus retansiyon kisti: **epitel yok** / **epitel olabilir**.
  7. Piyojenik granülom / apse: **reaktif damar proliferasyonu** / **pürülan inflamasyon**.
  8. Santral dev hücreli granülom / brown tümör: **histoloji tek başına ayırmaz**.

Kısa Özet

DUS için çene lezyonlarında “yer–vitalite–radyoloji–histoloji” dizilimini izle. OKK parakeratin, ameloblastom ters polarite, AOT duktus, CEOT amiloid/Liesegang, kalsifiye odontojenik kist ghost cell ile hatırlanır. Tükürük bezi lezyonlarında pleomorfik adenom mikso-kondroid stroma; Warthin onkositik epitel ve lenfoid stroma; adenoid kistik karsinom kribriform/perinöral invazyon ile eşleşir.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

Oral ve Maksillofasiyal Patoloji: Kistler, Tümörler ve Tükürük Bezi Lezyonları Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Hızlı Tekrar

Oral ve Maksillofasiyal Patoloji: Kistler, Tümörler ve Tükürük Bezi Lezyonları Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

DUS Patoloji Oral ve Maksillofasiyal Patoloji: Kistler, Tümörler ve Tükürük Bezi Lezyonları - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

DUS Patoloji Oral ve Maksillofasiyal Patoloji: Kistler, Tümörler ve Tükürük Bezi Lezyonları - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

DUS Patoloji Oral ve Maksillofasiyal Patoloji: Kistler, Tümörler ve Tükürük Bezi Lezyonları - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

DUS Patoloji Oral ve Maksillofasiyal Patoloji: Kistler, Tümörler ve Tükürük Bezi Lezyonları - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium