Konu Anlatımı / Ders Notu
Oral ve Maksillofasiyal Patoloji: Kistler, Tümörler ve Tükürük Bezi Lezyonları Ders Notu
DUS oral patoloji kist, tümör, çene ve tükürük bezi lezyonlarında ayırt edici tanı ipuçları ve kısa özet.
Oral ve Maksillofasiyal Patoloji — Ders Notu
Ağız mukozası ve riskli lezyonlar
- **Lökoplaki:** Başka tanıyla açıklanamayan kazınamayan beyaz plak; histolojik tanı değil.
- **Eritroplaki:** Kırmızı plak; yüksek dereceli displazi/malignite riski daha yüksektir.
- **Liken planus:** Genellikle bilateral retiküler Wickham çizgileri; bazal hasar + bant lenfosit.
- **Pseudomembranöz kandidiyazis:** Beyaz plak genellikle kazınabilir.
- **Rekürren aft:** Keratinize olmayan mukozayı tercih eder; rekürren intraoral herpes sıklıkla keratinize bağlı mukozada.
Odontojenik kist eşleştirmeleri
| Lezyon | Ayırt edici ipucu | | --- | --- | | Radiküler kist | **Nonvital** diş apeksi; inflamatuvar köken | | Rezidüel kist | Çekim sonrası kalan radiküler kist | | Dentijeröz kist | Gömülü diş **kronu**, mine-sement sınırı | | Odontojenik keratokist | **Parakeratinize** kıvrımlı epitel, bazal palizad, nüks eğilimi | | Lateral periodontal kist | Genellikle vital dişin kök yan yüzü | | Nazopalatin kanal kisti | Anterior maksilla, insiziv kanal; nonodontojenik | | Kalsifiye odontojenik kist | **Ghost cells** | | Glandüler odontojenik kist | Değişken epitel, mikrokist ve glandüler benzeri alanlar |
2022 WHO sınıflaması **odontojenik keratokisti çene kisti** olarak sınıflar.
Odontojenik tümörler
- **Ameloblastom:** Lokal infiltratif, posterior mandibula; periferal palizad + ters polarite.
- **AOT:** Genç, maksiller kanin; duktus benzeri yapılar.
- **CEOT/Pindborg:** Amiloid benzeri materyal + Liesegang halkaları.
- **Kompaund odontom:** Dişciklere benzeyen yapılar.
- **Kompleks odontom:** Düzensiz mineralize diş dokusu.
- **Odontojenik miksom:** Miksöid stroma, yerel infiltrasyon.
- **Sementoblastom:** Kök ile devamlılık gösteren mineralize kitle + radyolüsent halo.
- **Ameloblastik karsinom:** Ameloblastomatöz yapı + sitolojik malignite.
Kemik ve dev hücre lezyonları
- **Fibröz displazi:** Ground-glass ve geçişli sınır.
- **Semento-ossifiye fibrom:** Görece iyi sınırlı ekspansil lezyon.
- **Semento-osseöz displazi:** Canlı diş çevresi, olgunluğa göre radyolüsent/miks/opak.
- **Santral dev hücreli granülom / brown tümör:** Histolojik örtüşme → PTH ve kalsiyum ile klinik ayrım.
- **Travmatik kemik kisti:** Gerçek epitel döşemesi yoktur.
- **Osteosarkom:** Malign hücrelerin oluşturduğu osteoid.
Tükürük bezi ve reaktif lezyonlar
- **Mukosel:** Ekstravazasyon tipi epitel döşemesiz; alt dudak sık.
- **Ranula:** Ağız tabanı mukus birikimli lezyon.
- **Siyalolitiazis:** Özellikle yemeklerle artan ağrılı şişme.
- **Pleomorfik adenom:** Epitelyal + myoepitelyal + mikso-kondroid stroma.
- **Warthin:** Onkositik epitel + lenfoid stroma.
- **Mukoepidermoid karsinom:** Mukus, epidermoid, ara hücreler.
- **Adenoid kistik karsinom:** Kribriform yapı + perinöral yayılım.
- **Piyojenik granülom:** Zengin damarlı reaktif granülasyon dokusu.
- **Periferik dev hücreli granülom:** Yalnız gingiva/alveoler kret yerleşimi.
Sık Karıştırılanlar
- Radiküler kist / lateral periodontal kist: **vitalite ve kök ilişkisi**.
- OKK / ortokeratinize odontojenik kist: **farklı histoloji ve davranış**.
- AOT / CEOT: **duktus** / **amiloid-Liesegang**.
- Ameloblastom / ameloblastik karsinom: **benign lokal infiltratif** / **sitolojik malignite**.
- Fibröz displazi / ossifiye fibrom: **geçişli** / **iyi sınırlı**.
- Mukosel ekstravazasyon / mukus retansiyon kisti: **epitel yok** / **epitel olabilir**.
- Piyojenik granülom / apse: **reaktif damar proliferasyonu** / **pürülan inflamasyon**.
- Santral dev hücreli granülom / brown tümör: **histoloji tek başına ayırmaz**.
Kısa Özet
DUS için çene lezyonlarında “yer–vitalite–radyoloji–histoloji” dizilimini izle. OKK parakeratin, ameloblastom ters polarite, AOT duktus, CEOT amiloid/Liesegang, kalsifiye odontojenik kist ghost cell ile hatırlanır. Tükürük bezi lezyonlarında pleomorfik adenom mikso-kondroid stroma; Warthin onkositik epitel ve lenfoid stroma; adenoid kistik karsinom kribriform/perinöral invazyon ile eşleşir.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
DUS Patoloji Oral ve Maksillofasiyal Patoloji: Kistler, Tümörler ve Tükürük Bezi Lezyonları - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
DUS Patoloji Oral ve Maksillofasiyal Patoloji: Kistler, Tümörler ve Tükürük Bezi Lezyonları - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
DUS Patoloji Oral ve Maksillofasiyal Patoloji: Kistler, Tümörler ve Tükürük Bezi Lezyonları - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
DUS Patoloji Oral ve Maksillofasiyal Patoloji: Kistler, Tümörler ve Tükürük Bezi Lezyonları - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.