Kimya Bilimi Ders Notu

Kimya Bilimi Ders Notu

Kimya; maddelerin yapılarını, bileşimlerini, özelliklerini ve geçirdikleri değişimleri inceleyen bilim dalıdır.

1. Simya

Kimya bilim hâline gelmeden önce yapılan madde çalışmalarına simya denir.

Simyacıların amaçları arasında:

• Değersiz metalleri altına dönüştürmek
• Ölümsüzlük iksirini bulmak
• Hastalıkları iyileştirecek maddeler geliştirmek

bulunuyordu.

Simya bilim değildir.

Çünkü:

• Sistematik değildir.
• Bilimsel yönteme dayanmaz.
• Nicel ölçümler yeterli değildir.
• Deneyler her zaman tekrarlanabilir değildir.

1. Simyanın Kimyaya Katkıları

Simya bilim olmamasına rağmen modern kimyanın gelişmesine katkı sağlamıştır.

Simyacılar:

• Damıtma
• Süzme
• Kristallendirme
• Özütleme
• Isıtma
• Çözme

gibi yöntemleri kullanmıştır.

Ayrıca cam, seramik, sabun, boya, parfüm ve bazı metallerle ilgili çalışmalar yapmışlardır.

1. Empedokles

Maddenin dört temel unsurdan oluştuğunu savunmuştur:

• Toprak
• Su
• Hava
• Ateş

Bu düşünce modern kimya açısından doğru değildir.

1. Demokritos

Maddenin çok küçük ve bölünemez taneciklerden oluştuğunu ileri sürmüştür.

Bu taneciklere:

Atomos

adını vermiştir.

Demokritos'un görüşleri deneysel değil, düşünsel temellidir.

1. Aristo

Maddenin:

• Toprak
• Su
• Hava
• Ateş

olmak üzere dört unsurdan oluştuğunu düşünmüştür.

Bu görüş uzun yıllar etkili olmuştur.

1. Cabir bin Hayyan

Deneysel çalışmalara önem vermiştir.

Özellikle:

• Damıtma
• Kristallendirme
• Saflaştırma
• Laboratuvar araçları

konularında önemli çalışmalar yapmıştır.

1. Ebubekir er-Razi

Maddelerin sınıflandırılması, laboratuvar araçları ve kimyasal uygulamalar üzerine çalışmalar yapmıştır.

1. Robert Boyle

Element kavramının gelişmesine katkı sağlamıştır.

Maddelerin daha basit maddelere ayrılıp ayrılamayacağını incelemiştir.

1. Antoine Lavoisier

Modern kimyanın gelişmesinde önemli rol oynamıştır.

Deneylerde:

• Hassas ölçüm
• Kütle ölçümü
• Nicel veri

kullanımına önem vermiştir.

Kütlenin Korunumu Kanunu ile ilişkilendirilir.

1. Kimyanın Alt Disiplinleri

Başlıca kimya disiplinleri:

• Analitik kimya
• Organik kimya
• Anorganik kimya
• Fizikokimya
• Biyokimya
• Polimer kimyası

1. Analitik Kimya

Maddelerin hangi bileşenlerden oluştuğunu ve bu bileşenlerin miktarlarını belirler.

Nitel analiz: Maddede ne bulunduğunu belirler.

Nicel analiz: Maddede ne kadar bulunduğunu belirler.

1. Organik Kimya

Temel olarak karbon bileşiklerini inceler.

Çalışma alanları:

• İlaçlar
• Yakıtlar
• Boyalar
• Organik bileşikler

Not:

Karbon içeren her bileşik organik değildir.

CO, CO₂ ve karbonatlar gibi bazı bileşikler anorganik kabul edilir.

1. Anorganik Kimya

Organik kimyanın dışında kalan birçok bileşiği inceler.

Örnek:

• Metaller
• Mineraller
• Tuzlar
• Asitler
• Bazlar

1. Fizikokimya

Kimyasal olayların fiziksel yönlerini inceler.

Özellikle:

• Enerji
• Tepkime hızı
• Denge
• Basınç
• Sıcaklık

ile ilgilenir.

1. Biyokimya

Canlılardaki kimyasal olayları inceler.

Örnek:

• Proteinler
• Enzimler
• Yağlar
• Karbonhidratlar
• Metabolizma

1. Polimer Kimyası

Çok sayıda küçük birimin birleşmesiyle oluşan büyük molekülleri inceler.

Örnek:

• Plastik
• Kauçuk
• Naylon
• Teflon

1. Kimyanın Çalışma Alanları

Kimya birçok sektörde kullanılır.

Örnek:

• İlaç
• Petrokimya
• Gübre
• Gıda
• Tekstil
• Kozmetik
• Boya
• Temizlik
• Enerji
• Çevre

1. Kimyanın Sembolik Dili

Elementler sembollerle gösterilir.

Örnek:

H → Hidrojen O → Oksijen N → Azot C → Karbon S → Kükürt Cl → Klor Na → Sodyum Fe → Demir Cu → Bakır Ag → Gümüş Au → Altın

1. Element Sembollerinin Yazımı

Tek harfli sembollerde harf büyük yazılır.

Örnek:

H C O

İki harfli sembollerde:

İlk harf büyük, ikinci harf küçük yazılır.

Örnek:

Na Ca Cl Fe

Önemli:

Co → Kobalt

CO → Karbon monoksit

1. Bileşiklerin Gösterimi

Bileşikler formüllerle gösterilir.

Örnek:

H₂O → Su

CO₂ → Karbondioksit

NaCl → Sodyum klorür

NH₃ → Amonyak

CH₄ → Metan

Element → Sembol

Bileşik → Formül

1. Laboratuvar Güvenliği

Kimya laboratuvarında:

• Önlük kullanılmalıdır.
• Gerektiğinde koruyucu gözlük takılmalıdır.
• Uzun saçlar toplanmalıdır.
• Yiyecek ve içecek tüketilmemelidir.
• Kimyasalların tadına bakılmamalıdır.
• Maddeler doğrudan koklanmamalıdır.
• Etiketsiz kimyasallar kullanılmamalıdır.
• Kimyasallar rastgele karıştırılmamalıdır.
• Deney sonrası eller yıkanmalıdır.

1. Asitlerin Seyreltilmesi

Derişik asitlerin suyla karıştırılması sırasında ısı açığa çıkabilir.

Bu nedenle:

Asit yavaşça suya eklenir.

Suyu derişik asidin üzerine dökmek tehlikelidir.

1. Tehlike Sembolleri

Yanıcı: Kolay tutuşan maddeler

Patlayıcı: Patlama riski bulunan maddeler

Oksitleyici: Yanmayı başlatabilen veya hızlandırabilen maddeler

Aşındırıcı: Cilde ve metallere zarar verebilen maddeler

Zehirli: Ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen maddeler

Tahriş edici: Cilt, göz veya solunum yollarında tahrişe neden olabilen maddeler

Çevre için tehlikeli: Doğaya ve özellikle su canlılarına zarar verebilen maddeler

Basınçlı gaz: Basınç altında gaz içeren maddeler

1. Temel Laboratuvar Araçları

Beherglas: Sıvı bulundurma ve karıştırma

Erlenmayer: Karıştırma ve çeşitli deneyler

Mezür: Sıvı hacmini ölçme

Pipet: Belirli miktarda sıvı aktarma

Büret: Kontrollü sıvı ekleme, özellikle titrasyon

Balon joje: Belirli hacimde çözelti hazırlama

Deney tüpü: Küçük miktarlarda deney yapma

Huni: Aktarma ve süzme

Kroze: Yüksek sıcaklıkta ısıtma

Sınavda Dikkat Edilecek Noktalar

• Simya bilim değildir.
• Simya modern kimyanın gelişmesine katkı sağlamıştır.
• Demokritos atom fikrini ortaya atmıştır ancak görüşü deneysel değildir.
• Cabir bin Hayyan deneysel çalışmalarla ilişkilidir.
• Boyle element kavramının gelişiminde önemlidir.
• Lavoisier nicel ölçüm ve Kütlenin Korunumu ile ilişkilidir.
• Analitik kimya madde analizi yapar.
• Biyokimya canlılardaki kimyasal olaylarla ilgilenir.
• Polimer kimyası plastik ve büyük moleküllü yapılarla ilgilenir.
• Fizikokimya enerji, hız ve denge gibi konuları inceler.
• Karbon içeren her bileşik organik değildir.
• Element sembollerinde büyük-küçük harfe dikkat edilir.
• Elementler sembolle, bileşikler formülle gösterilir.
• Kimyasal maddeler doğrudan koklanmaz.
• Asit suya eklenir.
• Yanıcı ve oksitleyici sembolleri birbirine karıştırılmamalıdır.

Kısa Özet

• Kimya → Maddenin yapısı, özellikleri ve dönüşümleri
• Simya → Bilim değildir
• Demokritos → Atomos
• Cabir bin Hayyan → Deneysel çalışmalar
• Boyle → Element kavramı
• Lavoisier → Nicel ölçüm, Kütlenin Korunumu
• Analitik kimya → Madde analizi
• Organik kimya → Temel olarak karbon bileşikleri
• Anorganik kimya → Mineraller, metaller, tuzlar vb.
• Fizikokimya → Enerji, hız, denge
• Biyokimya → Canlılardaki kimya
• Polimer kimyası → Plastik, kauçuk, büyük moleküller
• Element → Sembol
• Bileşik → Formül
• Kimyasal doğrudan koklanmaz.
• Asit → Suya eklenir.
• Laboratuvar tehlike sembollerinin anlamları bilinmelidir.