Konu Anlatımı / Ders Notu
Dönen Varlıklar: Hazır Değerler, Menkul Kıymetler ve Ticari Alacaklar – Ders Notu
KPSS Alan Bilgisi Muhasebe: Dönen Varlıklar: Hazır Değerler, Menkul Kıymetler ve Ticari Alacaklar, ders notu.
Dönen Varlıklar – Ders Notu
Konu Özeti
Tekdüzen sınıf **1** dönen varlıklardır. Bu derste **10 Hazır Değerler, 11 Menkul Kıymetler, 12 Ticari Alacaklar** konu edilir. Aktif hesaplar normalde borç bakiyesi, **103, 119, 122 ve 129** gibi aktifi düzenleyici (-) hesaplar normalde alacak bakiyesi verebilir.
Hazır Değerler: 100–108
- **100 Kasa:** işletmedeki nakit. Tahsilat **borç**, ödeme **alacak**.
- **101 Alınan Çekler:** başkalarından alınan, henüz tahsil edilmemiş çek. Alınması **borç**, tahsil edilmesi **alacak**.
- **102 Bankalar:** banka mevduatı. Para girişi **borç**, çıkışı **alacak**.
- **103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-):** işletmenin verdiği ve bankadan henüz ödenmemiş çekler. Çek verilince **alacak**, bankadan ödenince **borç**.
- **108 Diğer Hazır Değerler:** uygun diğer hazır değer niteliğindeki kalemler.
Menkul Kıymetler: 110–119
- **110:** Hisse Senetleri.
- **111:** Özel Kesim Tahvil, Senet ve Bonoları.
- **112:** Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonoları.
- **118:** Diğer Menkul Kıymetler.
- **119:** Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı **(-)**.
**Örnek:** bankadan 20.000 TL uygun pay alımı → **110 borç / 102 alacak**. Brüt menkul kıymet 40.000, 119 karşılık 3.000 → **net 37.000 TL**. Finansal raporlama standartlarının özel değerleme kuralları ayrıca değerlendirilir.
Ticari Alacaklar: 120–129
- **120 Alıcılar:** asıl ticari faaliyet nedeniyle doğan **senetsiz** alacak.
- **121 Alacak Senetleri:** ticari faaliyet nedeniyle doğan **senetli** alacak.
- **122 Alacak Senetleri Reeskontu (-):** senedin dönem sonu değerini düzenleyen eksi hesap.
- **126 Verilen Depozito ve Teminatlar:** ticari nitelikli geri alınabilir teminatlar.
- **127 Diğer Ticari Alacaklar:** uygun başka ticari alacak kalemleri.
- **128 Şüpheli Ticari Alacaklar:** şüpheli sınıfa alınan ticari alacağın brüt tutarı.
- **129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-):** koşulları varsa ayrılan karşılığın eksi hesabı.
**Vadeli hizmet satışı:** 120 borç / satış geliri alacak. **Eski alacak tahsili:** 102 borç / 120 alacak. **Senede bağlama:** 121 borç / 120 alacak. **Şüpheli sınıflama:** 128 borç / 120 alacak. **Uygun karşılık:** ilgili gider borç / 129 alacak. KDV ve diğer unsur olmadığı varsayımı geçerlidir.
Bakiye ve Net Değer
- 102 Bankalar borç toplamı 75.000, alacak toplamı 25.000 → **50.000 TL borç bakiye**.
- 121 Alacak Senetleri 80.000, 122 Reeskont 5.000 → **75.000 TL net**.
- 128 Şüpheli Ticari Alacaklar 42.000, 129 Karşılık 12.000 → **30.000 TL net**.
- 110–118 brüt yatırım 62.000, 119 Karşılık 7.000 → **55.000 TL net**.
Sık Karıştırılan Noktalar
- 100 fizikî nakit / 102 banka mevduatı.
- 101 alınan çek / 103 verilen çek (-).
- 110 yatırım amaçlı pay / 120 satıştan müşteri alacağı.
- 111 özel kesim / 112 kamu kesimi borçlanma aracı.
- 120 senetsiz / 121 senetli alacak / 122 reeskont (-).
- 128 brüt şüpheli alacak / 129 karşılık (-).
- Alacak tahsilatı / yeni gelir; karşılık / nakit çıkışı.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
İşlemin türünü seç: nakit, banka, alınan/verilen çek, menkul kıymet, müşteri alacağı, senet veya şüpheli alacak. Hesabın aktif mi düzenleyici mi olduğuna bak. Borç–alacak yönünü belirle. Yeni satış ile eski alacağın tahsilini ayrı düşün. Net tutarda (-) hesapları düş.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
10/11/12 hesap gruplarını ve kodlarını ayırabilmeli, nakit–banka–çek hareketlerini kaydedebilmeli, 120/121/128 aktarımlarını yapabilmeli, 103/119/122/129 eksi hesaplarını tanıyabilmeli, brüt/net alacak ve menkul kıymet değerini çözebilmelisin.
Kısa Özet
- **1:** dönen varlıklar; **10:** hazır değerler; **11:** menkul kıymetler; **12:** ticari alacaklar.
- **100 Kasa / 102 Bankalar:** nakit ve mevduat; ikisi de aktif.
- **101 Alınan Çekler:** aktif; **103 Verilen Çekler (-):** aktifi düzenleyici.
- **110 pay**, **111 özel borçlanma**, **112 kamu borçlanma** aracı; **119 karşılık (-)**.
- **120 Alıcılar:** senetsiz; **121 Alacak Senetleri:** senetli; **122 Reeskont (-)**.
- **128 Şüpheli Ticari Alacaklar:** brüt; **129 Karşılık (-):** düzenleyici.
- **Eski alacağın tahsili veya senede bağlanması yeni gelir yaratmaz.**
- **Net değer = brüt ilgili varlık−aktifi düzenleyici ilgili hesap.**
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Alan Bilgisi Muhasebe Dönen Varlıklar: Hazır Değerler, Menkul Kıymetler ve Ticari Alacaklar - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Alan Bilgisi Muhasebe Dönen Varlıklar: Hazır Değerler, Menkul Kıymetler ve Ticari Alacaklar - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Alan Bilgisi Muhasebe Dönen Varlıklar: Hazır Değerler, Menkul Kıymetler ve Ticari Alacaklar - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Alan Bilgisi Muhasebe Dönen Varlıklar: Hazır Değerler, Menkul Kıymetler ve Ticari Alacaklar - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.