Konu Anlatımı / Ders Notu
Öz Kaynaklar, Gelir-Gider Hesapları ve Dönem Sonu İşlemleri – Ders Notu
KPSS Alan Bilgisi Muhasebe: Öz Kaynaklar, Gelir-Gider Hesapları ve Dönem Sonu İşlemleri, ders notu.
Konu Özeti
**Öz kaynaklar = varlıklar − yükümlülükler.** Klasik planda **5 Öz Kaynaklar**, **6 Gelir Tablosu**, **69 Dönem Kârı/Zararı** hesapları temel gruplardır. Sermaye, yedek ve geçmiş kârlar birbirinden ayrılır; net satışlar ve brüt kâr hesaplanmadan dönem sonucuna geçilmez.
Öz Kaynak Kodları
| Kod | Hesap | |---|---| | 500 | Sermaye | | 501 | Ödenmemiş Sermaye (-) | | 520 | Hisse Senedi İhraç Primleri | | 540 | Yasal Yedekler | | 541 | Statü Yedekleri | | 542 | Olağanüstü Yedekler | | 570 | Geçmiş Yıllar Kârları | | 580 | Geçmiş Yıllar Zararları (-) | | 590 | Dönem Net Kârı | | 591 | Dönem Net Zararı (-) |
Gelir ve İndirim Hesapları
- **600/601/602**: yurtiçi/yurtdışı/diğer brüt satışlar.
- **610 Satıştan İadeler (-)**, **611 Satış İskontoları (-)**, **612 Diğer İndirimler (-)**.
- **620 Satılan Mamuller Maliyeti (-)**, **621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-)**, **622 Satılan Hizmet Maliyeti (-)**.
- **630 Ar-Ge**, **631 Pazarlama-Satış-Dağıtım**, **632 Genel Yönetim** giderleri.
- **642 Faiz Gelirleri**; **660/661** kısa/uzun vadeli borçlanma giderleri.
- **750/760/770** giderlerin 7/A hesabında dönem boyunca izlenmesi ile **630/631/632** gelir tablosu işlevleri uygun yansıtma kapanışına bağlıdır.
Dönem Sonu Hesapları
- **690 Dönem Kârı veya Zararı**: gelir ve giderler toplanır, vergi öncesi sonuç.
- **691 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları (-)**: uygun dönem vergi gideri, karşılığı **370**.
- **692 Dönem Net Kârı veya Zararı**: vergi sonrası hesaplanan sonuç.
- **590 Dönem Net Kârı** ve **591 Dönem Net Zararı (-)**: sonucun öz kaynakta gösterilmesi.
**Dönem sonu akış:** geçici mizan → envanter/düzeltme → düzeltilmiş mizan → mali tablolar → hesapların kapatılması. İlgili dönemin gideri nakit ödenmese de doğabilir; amortisman tek başına nakit çıkışı değildir. Mizan eşitliği tüm kayıtların doğru olduğunu kanıtlamaz.
Örnekli Kâr Hesaplama
Brüt satış **600.000**, satış iadeleri **20.000**, iskontolar **10.000** → net satış **570.000**. Satış maliyeti **360.000** → brüt kâr **210.000**. Faaliyet gideri **120.000** → başka faaliyet kalemi yoksa faaliyet kârı **90.000**. Finansman gideri **15.000**, diğer ilgili gelir **5.000** → vergi öncesi kâr **80.000**. Verilen dönem vergi karşılığı **16.000** → net kâr **64.000 TL**.
Marj ve Öz Kaynak Analizi
**Brüt kâr marjı = brüt kâr/net satış ×100**, **net kâr marjı = net kâr/net satış ×100**. Örnek net satış 400.000, brüt kâr 160.000 → **%40**; net kâr 40.000 → **%10**. Öz kaynak kârlılığı için yaygın payda ortalama öz kaynaktır; sorunun verdiği yöntemi izle.
Sık Karıştırılan Noktalar
- 500 sermaye / 501 henüz ödenmemiş sermaye (-).
- 520 pay ihraç primi / 600 satış hasılatı.
- 540 yasal / 542 olağanüstü yedek.
- 570 geçmiş kâr / 590 dönem net kârı.
- 580 geçmiş zarar / 591 dönem net zararı (-).
- Brüt satış / net satış; 610 iade / 611 iskonto.
- 620 mamul / 621 ticari mal / 622 hizmet maliyeti.
- 770 dönem gider takibi / 632 gelir tablosu gideri.
- 690 vergi öncesi / 692 vergi sonrası.
- 691 dönem vergi gideri / 371 peşin vergi düzeltmesi.
- Net kâr / nakit akışı; brüt kâr / net kâr.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
Öz kaynak sorusunda varlık−borcu veya 500−501i doğru kur. Gelir tablosunda sırasıyla brüt satışı netleştir, satış maliyetini düş, faaliyet ve finansman etkilerini dahil et, verilen vergiyi çıkar. Kâr marjında paydanın net satış olduğunu kontrol et; 690–692 ve 590/591 hesaplarını karıştırma.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
Öz kaynak kalemlerini koduyla tanıyabilmeli; sermaye ödemesi, yedek, geçmiş yıl ve dönem sonucu hesaplarını ayırabilmeli; brüt/net satış, brüt kâr, faaliyet kârı ve net dönem kârını çözebilmeli; dönemsellik ve kapanış kayıtlarının mantığını açıklayabilmelisin.
Kısa Özet
- **Öz kaynak = varlık−yabancı kaynak.**
- **500 Sermaye; 501 Ödenmemiş Sermaye (-).**
- **540 yasal, 542 olağanüstü yedek.**
- **570 geçmiş kâr, 580 (-) geçmiş zarar.**
- **590 net dönem kârı, 591 (-) net dönem zararı.**
- **600/601 brüt satışlar; 610/611/612 (-) satış indirimleri.**
- **620/621/622 (-) satışların maliyeti.**
- **690 vergi öncesi; 691 vergi gideri; 692 net dönem sonucu.**
- **Net satış−satış maliyeti = brüt satış kârı.**
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Alan Bilgisi Muhasebe Öz Kaynaklar, Gelir-Gider Hesapları ve Dönem Sonu İşlemleri - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Alan Bilgisi Muhasebe Öz Kaynaklar, Gelir-Gider Hesapları ve Dönem Sonu İşlemleri - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Alan Bilgisi Muhasebe Öz Kaynaklar, Gelir-Gider Hesapları ve Dönem Sonu İşlemleri - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Alan Bilgisi Muhasebe Öz Kaynaklar, Gelir-Gider Hesapları ve Dönem Sonu İşlemleri - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.