Konu Anlatımı / Ders Notu

Stoklar, Stok Değerleme Yöntemleri ve Satılan Malın Maliyeti – Ders Notu

KPSS Alan Bilgisi Muhasebe: Stoklar, Stok Değerleme Yöntemleri ve Satılan Malın Maliyeti, ders notu.

Stoklar ve Satılan Malın Maliyeti – Ders Notu

Konu Özeti

**15 Stoklar** grubu; üretimde hammadde, yarı mamul, mamul ve ticari malı izler. Stok **varlık**, satılan malın maliyeti **gider**, satış bedeli **gelirdir**. FIFO ve ağırlıklı ortalama maliyet sonuçlarını değiştirebilir; stok değer düşüklüğünde 158 eksi hesap kullanılır.

Stok Hesapları

  • **150 İlk Madde ve Malzeme:** üretim girdisi.
  • **151 Yarı Mamuller–Üretim:** tamamlanmamış üretim.
  • **152 Mamuller:** tamamlanmış üretim ürünü.
  • **153 Ticari Mallar:** satmak için alınmış ve esas itibarıyla işlenmeyen mal.
  • **157 Diğer Stoklar:** diğer uygun stoklar.
  • **158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-):** net değerden düşülür.
  • **159 Verilen Sipariş Avansları:** henüz teslim edilmeyen stok için avans.

Alış ve Satış Kayıtları (KDV Hariç Örnek)

  • **40.000 TL vadeli ticari mal alışı:** 153 borç 40.000 / 320 alacak 40.000.
  • **10.000 TL stok avansı:** 159 borç 10.000 / 102 alacak 10.000.
  • **10.000 TL maliyetli malın 14.000 TL vadeli satışı:** 120 borç 14.000 / 600 alacak 14.000; ayrıca 621 borç 10.000 / 153 alacak 10.000.
  • **Brüt satış kârı:** 14.000−10.000=**4.000 TL**. Stoktan çıkış maliyeti ile satış hasılatı ayrı izlenir.

FIFO ve Ortalama Maliyet

**FIFO:** önce en eski alışın birim maliyeti tüketilir. **Ağırlıklı ortalama:** toplam alış ve başlangıç maliyeti / toplam adet.

10 adet×100 TL + 20 adet×130 TL → 30 adet, maliyet 3.600 TL. **12 adet satış için:**

  • FIFO: 10×100+2×130=**1.260 TL** satış maliyeti; kalan 18×130=**2.340 TL**.
  • Dönemsel ağırlıklı ortalama: 3.600/30=**120 TL/adet**; satış 12×120=**1.440 TL**, kalan 18×120=**2.160 TL**.
  • **Hareketli ortalama**, her alış sonrası yeniden bulunur; dönem sonu toplamından yapılan ortalamayla sonuç farklılaşabilir.
  • Özel projeye özgü, ikame edilemeyen stoklar için özel maliyet belirleme uygun olabilir. **LIFO, TMS 2 kapsamındaki geçerli maliyet formüllerinden biri değildir.**

Net Gerçekleşebilir Değer ve Stok Kontrolü

  • **NGD=tahmini satış fiyatı−tamamlama maliyeti−gerekli satış maliyeti**.
  • TMS 2 stokları genel olarak **maliyet ve NGD'den düşük olan** ile ölçer.
  • Brüt stok 70.000, 158 karşılık 5.000 → **net stok 65.000 TL**.
  • **Fiilî envanter** depodaki gerçek miktar; **kaydî envanter** defter/kart kayıtlarıdır.
  • Stok devir hızı = satılan malın maliyeti / ortalama stok. Ortalama stok=(başlangıç+bitiş)/2.
  • Satış giderleri normalde satın alma stok maliyetine eklenmez; alışla ilişkili nakliye uygun koşullarda eklenebilir.

Sık Karıştırılan Noktalar

  • 150/151/152/153: hammadde, yarı mamul, mamul, ticari mal.
  • 153/159: stok ve henüz teslim alınmayan sipariş avansı.
  • 600/620/621: gelir, mamul maliyeti, ticari mal maliyeti.
  • Satış fiyatı/alış maliyeti ve stok varlığı/gider kaydı.
  • FIFO/dönemsel ortalama/hareketli ortalama.
  • Alış nakliyesi/satış için pazarlama gideri.
  • Stok fiziki sayımı/kaydî tutar; NGD/maliyet.

Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım

Önce stokun türünü, sonra satış veya alışı belirle. Aralıklı envanterde DB+net alış−DS; FIFO'da eski parti, ortalamada toplam maliyet/toplam adet; satış brüt kârında hasılat−SMM; stok net tutarında brüt−158 karşılık uygula.

Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın

Stok hesap kodlarını ayırt edebilmeli, ticari mal alış ve satış kaydını kurabilmeli, satılan mal maliyetini, FIFO/ortalama sonuçlarını, stok değer düşüklüğü ve stok devir hızını hesaplayabilmelisin.

Kısa Özet

  • **15 Stoklar:** 150 hammadde, 151 yarı mamul, 152 mamul, 153 ticari mal.
  • **158 (-):** değer düşüklüğü karşılığı; **159:** verilen stok sipariş avansı.
  • **600 gelir; 621 ticari mal satışının maliyeti (gider).**
  • **SMM = dönem başı stok + net alışlar − dönem sonu stok.**
  • **FIFO:** önce eski maliyet katmanı; **ağırlıklı ortalama:** toplam maliyet / toplam adet.
  • **TMS 2:** maliyet veya NGD'den düşük olanı; FIFO ve ağırlıklı ortalama.
  • **Kâr = satış geliri − satılan malın maliyeti** (diğer giderlerden önce brüt düzeyde).

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

Stoklar, Stok Değerleme Yöntemleri ve Satılan Malın Maliyeti – Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Hızlı Tekrar

Stoklar, Stok Değerleme Yöntemleri ve Satılan Malın Maliyeti – Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

KPSS Alan Bilgisi Muhasebe Stoklar, Stok Değerleme Yöntemleri ve Satılan Malın Maliyeti - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

KPSS Alan Bilgisi Muhasebe Stoklar, Stok Değerleme Yöntemleri ve Satılan Malın Maliyeti - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

KPSS Alan Bilgisi Muhasebe Stoklar, Stok Değerleme Yöntemleri ve Satılan Malın Maliyeti - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

KPSS Alan Bilgisi Muhasebe Stoklar, Stok Değerleme Yöntemleri ve Satılan Malın Maliyeti - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium