Türkiye’nin Yer Şekilleri Hızlı Tekrar

Türkiye’nin Yer Şekilleri — Hızlı Tekrar

Kritik Bilgiler

Kısa Hatırlatmalar

• Bafra–Kızılırmak; Çarşamba–Yeşilırmak; Çukurova–Seyhan/Ceyhan.
• Menemen–Gediz; Söke–Büyük Menderes.
• Elmalı–Korkuteli = karstik ova; Erzincan–Iğdır = tektonik ova.
• Haymana–Cihanbeyli–Bozok–Obruk = İç Anadolu platoları.
• Teke–Taşeli = Akdeniz'in karstik etkili plato alanları.
• Karadeniz ve Akdeniz kıyılarında dağlar çoğunlukla paralel; Ege'de enine karakter baskındır.

ÖSYM Soru Kalıpları

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• Kıvrım: **antiklinal**; kırık: **horst**.
• Tektonik ova ile delta farklı kökenlerdir; bir düzlüğün alüvyonlu olması tek başına deltayı kanıtlamaz.
• Karstik çözünme: **dolin, polye, mağara**; çökelme: **traverten, sarkıt, dikit**.
• Akarsu aşındırması: **kanyon**; akarsu birikimi: **delta, birikinti konisi**.
• Buzul aşındırması: **sirk, U vadi**; birikimi: **moren**.
• Dalga aşındırması: **falez**; birikimi: **kıyı oku, kordon**.
• Bitlis'te **Nemrut volkanı**, Adıyaman'daki Nemrut dağıyla karıştırılmaz.

Sınavda Dikkat

Son 2 Dakikalık Tekrar

1. Kıvrım → Kuzey Anadolu/Toros; kırık → Ege; volkan → İç–Doğu Anadolu.
2. Ovalar: delta (Bafra), tektonik (Erzincan), karstik (Elmalı).
3. Platolar: İç Anadolu (Haymana), Akdeniz (Taşeli), Doğu (Erzurum–Kars).
4. Dış kuvvet: akarsu (delta), dalga (falez), buzul (sirk/moren), karst (polye/traverten).
5. Kıyı: Ege enine; Karadeniz ve Akdeniz büyük ölçüde boyuna.

Kendini Kontrol Et

**1. Horst ile antiklinalin farkı?** Horst fayla yükselen blok; antiklinal kıvrımın yükselen kısmıdır. **2. Karstik ovanın adı?** Polye. **3. Çarşamba deltasını hangi akarsu oluşturur?** Yeşilırmak. **4. Moren hangi etkenin biriktirmesidir?** Buzul. **5. Kıyı oku mu, falez mi dalga aşındırmasıdır?** Falez. **6. Ege kıyılarında iç kesimlere bağlantı neden görece kolay?** Dağlar ve oluklar genel olarak kıyıya dik uzanır. **7. Türkiye'de ortalama yükselti hangi yöne artar?** Genel olarak batıdan doğuya.