2025–2026 Türkiye’de Kültür, Sanat ve UNESCO Gelişmeleri Ders Notu

Türkiye'de Kültür, Sanat ve UNESCO – Ders Notu

KPSS hızlı sayı tablosu

| UNESCO programı | Türkiye için doğrulanan bilgi | |---|---| | Dünya Mirası (kalıcı) | **22** alan: 20 kültürel, 2 karma | | Dünya Mirası Geçici Liste | **80** alan: 73 kültürel, 4 karma, 3 doğal | | Somut Olmayan Kültürel Miras | **32** unsur: 29 Temsilî, 3 Acil Koruma | | Dünya Belleği Uluslararası Kütüğü | **12** belgesel miras | | Yaratıcı Şehirler | **9** şehir | | Biyosfer rezervi | **Camili**, Artvin/Borçka (1) | | Küresel jeopark | **Kula–Salihli**, Manisa (1) |

2025–2026 yenilikleri

• **2025 Sardes ve Bintepeler:** Manisa, Lidya, kalıcı Dünya Mirası Listesi; Türkiye'nin 22. alanı.
• **2025 Ankara: Modern Bir Cumhuriyet Başkentinin Planlanması ve İnşası:** Geçici Liste.
• **2026 ODTÜ Kampüsü – Yaşayan Modern Kültürel Peyzaj:** Geçici Liste; kalıcı kabul değildir.
• **2025 Antep İşi Nakışı:** Somut olmayan miras Temsilî Liste; Türkiye'nin 32. unsuru.
• **2025 Kahramanmaraş:** Yaratıcı Şehirler Ağı, **Edebiyat**; Türkiye toplam 9.
• **2025 Ankara ve Aksaray:** Öğrenen Şehirler Küresel Ağı üyelikleri.
• **2025 Karatepe–Aslantaş Yazıtları ve Câmiu't-Tevârîh:** Dünya Belleği kaydı; Türkiye toplam 12.
• **2026 Zerzevan Kalesi/Mithraeum:** Adaylık geri çekildi; kalıcı listeye alınmadı.

Tür – örnek eşleştirmeleri

**Dünya Mirası:** Göbeklitepe (2018), Gordion (2023), Sardes/Bintepeler (2025). **Geçici Liste:** Ankara modern başkent (2025), ODTÜ Kampüsü (2026).

**Somut olmayan miras:** Antep İşi (2025), gayda/tulum (2024), zeytin yetiştiriciliği gelenekleri (2023, Acil Koruma), çay kültürü (2022, Temsilî).

**Yaratıcı Şehirler:** Gaziantep, Hatay, Afyonkarahisar = Gastronomi; Kırşehir, Şanlıurfa = Müzik; Bursa, Kütahya = Zanaat/Halk Sanatları; İstanbul = Tasarım; Kahramanmaraş = Edebiyat.

**Dünya Belleği:** Yazıt, el yazması, harita, arşiv ve fotoğraf koleksiyonu. **Biyosfer:** Canlı çeşitliliğiyle Camili. **Jeopark:** Volkanik jeolojiyle Kula–Salihli.

Kısa Özet

**2025 yeni kayıtları:** Sardes, Antep İşi, Kahramanmaraş Edebiyat, iki Dünya Belleği belgesi, Ankara/Aksaray Öğrenen Şehir ve Ankara Geçici Liste. **2026 yeni Geçici Liste:** ODTÜ Kampüsü. UNESCO programları birbirine karıştırılmamalıdır.