Sözel Mantık Ders Notu

Sözel Mantık – Ders Notu

KPSS sözel mantık sorularında çözüme **bilgiyi şemaya dönüştürmekle** başlanır. Kuralların dışında varsayım yapılmaz.

Başlıca soru türleri

| Tür | Şema | Dikkat | | --- | --- | --- | | Sıralama | 1–2–3–4–5 konumları | "Hemen önce" bitişiklik ister. | | Eşleştirme | Kişi × görev/gün tablosu | "Her biri farklı" koşulunu kullan. | | Gruplama | K ve L grupları | Kontenjan ve birlikte/ayrı olma. | | Koşullu çıkarım | P → Q | Q'nun olması P'yi kanıtlamaz. | | Olasılık sayma | Geçerli düzen listesi | Aynı düzeni iki kez sayma. |

Kilit sözcükler

• **Önce:** Araya başka kişi girebilir.
• **Hemen önce:** Bitişik ve yönlü sıralama.
• **Yan yana:** Bitişik; yönü belirtilmeyebilir.
• **Tam iki:** İki kişi/nesne.
• **En az iki:** İki veya fazla.
• **En çok iki:** İki veya daha az.
• **Yalnız biri:** İki seçenekten tam biri; ikisi birlikte olamaz.
• **En az biri:** İkisi de gerçekleşebilir.

Koşullu önerme

**P → Q**: P gerçekleştiyse Q da gerçekleşir.

• P doğru → Q doğru.
• Q yanlış → P yanlış.
• Q doğru → P hakkında kesin bilgi yok.
• P yanlış → Q hakkında kesin bilgi yok.

**Örnek:** "A sunum yaparsa B de yapar." A'nın yaptığı kesinse B de yapar. B'nin yapması, A'nın yaptığını kanıtlamaz.

Sorunun köküne göre çözüm

| Kök | Kontrol | | --- | --- | | Kesinlikle doğrudur | Bütün geçerli düzenlerde aynı mı? | | Olabilir | En az bir geçerli düzen var mı? | | Olamaz | Her durumda çelişki var mı? | | Çıkarılamaz | Metin zorunlu kılıyor mu? | | Kaç farklı biçimde | Yalnız kurala uyan, tekrarsız düzenleri say. |

Uygulama örneği

Dört kişi A, B, C, D dört sıraya oturuyor. **A birinci**, **B ile C bitişik**, **D sonuncu**.

1. A → 1, D → 4.
2. B ve C için 2–3 konumları kalır.
3. Geçerli sıralamalar: **A–B–C–D** veya **A–C–B–D**.
4. **Kesin:** A birinci, D dördüncü. **Belirsiz:** B ile C'nin kendi sırası.

Çözümde hata denetimi

1. Kişi/görev sayısı doğru mu?
2. Her birinin farklı olması gerekiyor mu?
3. Bitişiklik yönlü mü yönsüz mü?
4. "Olabilir" için tek örnek, "kesin" için tüm düzenler kontrol edildi mi?
5. Bir koşulun tersini yanlışlıkla doğru kabul ettin mi?

Kısa Özet

**Sabitleri önce yerleştir; yasakları × ile işaretle; kalan olasılıkları tabloyla sınırla.** "A önce B" ile "A hemen önce B" farklıdır. **P ise Q**, **Q ise P** anlamına gelmez. "Kesin" bütün olası düzenler, "olabilir" tek geçerli düzen, "olamaz" tüm düzenlerde çelişki ister. Gruplamada kontenjanı, sıralamada konumları, eşleştirmede bire birlik koşulunu denetle.