Yazım Kuralları Konu Anlatımı

Yazım Kuralları – KPSS Lisans Türkçe

Yazım kuralları, sözcük ve söz gruplarının **Türkçenin standart yazımına göre** nasıl gösterileceğini belirler. KPSS'de yalnız bir sözcüğün doğru biçimini ezberlemek yeterli değildir: **bağlaç mı ek mi**, **özel ad mı tür adı mı**, **sözcük birleşirken ses olayı var mı** gibi anlam ve yapı ilişkilerini de çözmek gerekir. Güncel yazımı denetlerken başvurulacak temel kaynak **Türk Dil Kurumunun Yazım Kılavuzu**dur.

1. Bağlaç olan de/da ve bulunma eki -de/-da

**Bağlaç olan de/da ayrı yazılır:** *Ben de geleceğim. Sen de okudun mu? Bugün de çalıştık.* Cümleden çıkarıldığında genellikle temel önerme korunur, fakat ekleme/vurgu anlamı kaybolur. Bağlaç **hiçbir zaman te/ta biçiminde yazılmaz**: *Gidip de gelmemek var.*

**Bulunma durumu eki -de/-da** sözcüğe bitişir; sert ünsüzden sonra **-te/-ta** olur: *evde, okulda, sınıfta, kitapta, ağaçta.* Çıkarıldığında sözcüğün cümle içindeki görevinde değişme olur.

| Örnek | Yazım | Gerekçe | |---|---|---| | *Ben de duydum.* | Ayrı | Ekleme anlamlı bağlaç | | *Bende bir nüsha var.* | Bitişik | Ben zamirinde bulunma durumu | | *Kitapta yazıyor.* | Bitişik | Kitap+da → kitapta | | *Kitap da yararlı.* | Ayrı | Kitap hakkında ek yargı |

2. Bağlaç ki ve ilgi eki -ki

**Bağlaç olan ki** ayrı yazılır: *Biliyorum ki başaracak. Dedi ki bekleyelim. Yeter ki iste.* Bazı kalıplaşmış bağlaçlar istisnadır ve bitişik yazılır: **belki, çünkü, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki, sanki**.

**İlgi/sıfat yapan -ki** bir ektir ve bitişik yazılır: *masadaki defter, evdeki kitap, dünkü görüşme, yarınki sınav, benimki.* Ek, aitlik veya bir şeyi belirten sıfat işlevi taşır.

**Karşılaştırma:** *Dedi ki masadaki dosyayı getirecek.* Birinci **ki** bağlaç olduğu için ayrı, **masadaki** sözcüğündeki **-ki** ek olduğu için bitişiktir.

3. Soru eki mı/mi/mu/mü

Soru eki **mı/mi/mu/mü ayrı yazılır**: *Geldi mi? Bunu okudun mu? Sen de mi geliyorsun?* Son ünlüye göre uyum gösterir. **Soru ekinden sonra gelen kişi veya zaman ekleri soru ekine bitişir:** *Gelecek misin? Okuyor muyuz? Gelecek miydi?*.

Soru anlamı dışında pekiştirme/koşul işlevinde kullanıldığında da ayrı yazılır: *Güzel mi güzel.* / *Geldi mi haber verir.*

4. Şey sözcüğü ve belirsizlik bildiren birleşikler

**Şey** sözcüğü kendisinden önceki belirteç veya zamirlerle **ayrı** yazılır: **bir şey, her şey, hiçbir şey, çok şey**. *Birşey* ve *hiçbirşey* yanlıştır.

Buna karşılık aşağıdaki belirsizlik sözcükleri **bitişik** yazılır: **birkaç, birçok, biraz, birçoğu, birtakım, herhangi, hiçbir, hiçbiri**.

*Bir takım* iki sözcük olarak **spor/çalışma ekibi** anlamına gelebilir; *birtakım* ise **bazı** anlamını taşıyan belirsizlik sözcüğüdür. Anlam değiştiğinde yazım da değişir.

5. İkilemeler ve pekiştirmeli sözler

**İkilemeler ayrı yazılır:** *yan yana, peş peşe, art arda, iç içe, baş başa, adım adım, ağır ağır, omuz omuza, ardı ardına.* Arada durum veya iyelik eki bulunması ayrı yazımı değiştirmez.

**Pekiştirmeli sözler bitişik yazılır:** *masmavi, simsiyah, yemyeşil, sapasağlam, dümdüz, büsbütün, kupkuru*. İkileme ile pekiştirme aynı yapısal işlem değildir.

6. Birleşik fiiller ve birleşik sözcükler

**Etmek, olmak, edilmek** gibi yardımcı fiillerle kurulan yapılarda ses düşmesi veya türemesi **yoksa ayrı yazım** esastır: *fark etmek, kabul etmek, not etmek, arz etmek, terk etmek, ilan etmek, var olmak*.

Birleşirken ses düşmesi veya türemesi varsa **bitişik yazılır:** *his+etmek → hissetmek*, *af+etmek → affetmek*, *zan+etmek → zannetmek*, *emir+etmek → emretmek*, *kayıp+olmak → kaybolmak*.

Ses düşmesiyle oluşan kimi birleşik sözcükler de bitişiktir: *pazartesi* (pazar+ertesi), *nasıl* (ne+asıl). Ancak bütün birleşikleri tek kurala indirgeyemezsiniz; sözcüklerin **yazımı sözlük üzerinden** de kontrol edilir.

7. Büyük harflerin kullanımı

**Kişi, ülke, millet, dil, din, yer, kurum ve belirli tarih adları** uygun yerlerde büyük harfle başlar:

• *Ayşe, Türkiye, Türk, Türkçe, İngilizce; Ankara, Ege Denizi, Van Gölü, Ağrı Dağı*.
• *Türk Dil Kurumu, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Atatürk Orman Çiftliği*.
• *Kurtuluş Savaşı, Cumhuriyet Bayramı*.

**Yön adları**, coğrafi/siyasi bölgeyi özel ad olarak belirttiğinde büyük olabilir: *Doğu Anadolu Bölgesi*. Yalnız yön bildirirken küçük yazılır: *Türkiye'nin doğusu, Ankara'nın batısı*.

**Ay ve gün adları**, **belirli bir tarihin parçasıysa büyük** başlar: *29 Ekim 2026, 19 Mayıs 1919*. Tarih belirtilmiyorsa küçük: *gelecek eylül, pazartesi görüşürüz.*

**Eser adlarındaki** ve, ile, ki gibi bağlaçlar genellikle küçük yazılır: *Suç ve Ceza, Leyla ile Mecnun, Mai ve Siyah*. Özel adın tüm kelimelerinin büyük yazılması bütün bağlaçları büyütme gerekçesi değildir.

8. Kesme işaretiyle ilgili yazım ayrımları

**Özel adlara gelen çekim ekleri** genellikle kesmeyle ayrılır: *Ankara'ya, İzmir'de, Ahmet'in, Türkiye'den*. **Sayılarla gösterilen sayılara gelen ekler** de kesmeyle ayrılır: *2026'da, 8'inci, 15,2'lik*.

**Kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz:** *Türk Dil Kurumundan, Ankara Üniversitesine, Türkiye Büyük Millet Meclisinde*. Bu kural, tek sözcüklü özel kişi/şehir adlarına ilişkin genel kullanımla karıştırılmamalıdır.

**Özel adlara gelen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonraki ekler kesmeyle ayrılmaz:** *Ankaralı, Türkçenin, Türklük, Ahmetler*. Örneğin *Türkçe'nin* yerine **Türkçenin** yazılır.

**Kısaltmalara gelen ekler** kesmeyle ayrılır ve okunuşa göre seçilir: **TDK'nin, TBMM'nin, ABD'de, TV'ye**. Sonunda nokta bulunan bazı kısaltmaların eklenmesinde ayrı kural bulunduğundan, her tür kısaltmaya tek biçimde uygulama yapmayın.

9. Sayıların, sıraların ve ölçülerin yazımı

• **Dört ve daha çok basamaklı sayı:** *4.567, 128.450* (üçlü gruplama, nokta).
• **Ondalık kesir:** *15,2; 3,75* (virgül).
• **Sıra sayısı:** *8.* veya *8'inci*. **8.'inci** biçimi yanlıştır.
• **Üleştirme sayısı:** *ikişer, beşer, yüzer* **yazıyla** yazılır; *2'şer* biçimi kullanılmaz.
• **Ölçü birimleri:** Sayıyla birim arasında boşluk: *25 km, 3 kg*. Birim sembolleri keyfî biçimde noktayla bitirilmez.

Sayıların gösteriminde nokta, virgül ve kesmenin görevlerini karıştırmak testlerde yaygın çeldiricidir.

10. Sık yanlış yazılan sözcükler

*Yalnız* (yanlız değil), *yanlış* (yalnış değil), *sürpriz* (süpriz değil), *tıraş* (traş değil), *şoför* (şöför değil), *egzoz* (egsoz değil), *makine* (makina değil) temel örneklerdir. Ezberlerken yanlış biçimi sık tekrar edip kalıcılaştırmak yerine **doğru biçimi cümle içinde** kullanın. Güncel sözlük girdisi gerekiyorsa TDK üzerinden denetleyin.

11. KPSS tarzında çözümlü örnekler

**Örnek 1 – de/da:** *“Bugünde çalışmaya devam edeceğim.”* ifadesindeki hata nedir?

1. Cümlede “bugün” bir zaman zarfıdır, “de” ise “ayrıca” anlamı katar.
2. Ek değil bağlaçtır; **ayrı yazılır**.
3. Doğru biçim: **Bugün de çalışmaya devam edeceğim.**

**Örnek 2 – ki:** *“Biliyorumki masada ki dosya senin.”* nasıl düzeltilir?

1. İlk **ki** bağlaçtır → **biliyorum ki**.
2. İkinci **-ki**, masada bulunan dosyayı belirleyen ektir → **masadaki**.
3. Doğru biçim: **Biliyorum ki masadaki dosya senin.**

**Örnek 3 – özel ad / kurum adı:** *Ankara'ya* yazımında **kesme vardır**, çünkü şehir adına çekim eki gelmiştir. *Türk Dil Kurumuna* yazımında **kesme yoktur**, çünkü kurum adına gelen ek kesmeyle ayrılmaz.

Sık Karıştırılan Noktalar

| Karışan yapı | Doğru ayrım | |---|---| | *Ben de* / *bende* | Ekleme bağlacı ayrı; bulunma eki bitişik. | | *Dedi ki* / *evdeki* | Bağlaç ayrı; aitlik/sıfat eki bitişik. | | *Gelecek misin?* | **mi** ayrı, kişi eki **mi**ye bitişik. | | *Bir şey* / *birkaç* | **Şey** ayrı; **birkaç** bitişik. | | *Bir takım* / *birtakım* | Ekip anlamında ayrı; “bazı” anlamında bitişik. | | *Yan yana* / *yemyeşil* | İkileme ayrı; pekiştirme bitişik. | | *Fark etmek* / *hissetmek* | Ses olayı yoksa ayrı; türeme varsa bitişik. | | *Ankara'ya* / *Türk Dil Kurumuna* | Şehir özel adı kesmeli; kurum adı kesmesiz. | | *29 Ekim* / *gelecek eylül* | Tarih belirliyse büyük; değilse küçük. | | *8'inci* / *8.'inci* | Nokta ve sıra eki birlikte yazılmaz. |

Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım

1. Sorudaki **“doğrudur/yanlıştır/yoktur/kaç tane”** ifadesini işaretleyin.
2. **de/da ve ki** için öncelikle sözcüğün cümledeki **ek mi bağlaç mı** olduğunu belirleyin.
3. **mi**yi önceki sözcükten ayrı, sonrasındaki kişi/zaman ekleriyle birlikte düşünün.
4. Birleşik yapılarda **ses olayı veya kalıplaşmış sözlük biçimi** bulunup bulunmadığını kontrol edin.
5. Özel adla kurum adını, çekim ekiyle yapım ekini ayırın; kesme kuralını buna göre uygulayın.
6. Ay/gün adlarında **belirli tarih**, yön adlarında **özel coğrafi ad** olup olmadığına bakın.
7. Sayı/sıra sorularında **nokta, virgül, kesme** görevlerini ayrı ayrı karşılaştırın.
8. İki seçenek kaldığında her ifadeyi özgün cümleye yerleştirip **anlam ve yazım** tutarlılığını denetleyin.

Konu Özeti

Bağlaç **de/da** ve **ki** ayrı; bulunma **-de/-da** ve aitlik **-ki** bitişik yazılır. Soru eki **mi** ayrı, ardından gelen kişi ekleri ona bitişiktir. **Bir şey** ayrı, **birkaç/hiçbir/birçok** bitişiktir; ikilemeler ayrı, pekiştirmeler bitişiktir. Ses değişimi olmayan *fark etmek* ayrı, değişimli *hissetmek* bitişiktir. Büyük harf, kesme, sayı ve kısaltma kuralları **adın türü, ekin görevi ve bağlamıyla** uygulanır.

Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın

• de/da, ki ve mi'nin yazımını cümlenin anlamından ayırabilmek.
• Ayrı/bitişik birleşikler, belirsizlik sözleri, ikileme ve pekiştirmeleri doğru yazabilmek.
• Kişi, yer, kurum, eser ve belirli tarih adlarında büyük harfleri uygulayabilmek.
• Özel adlar, kurum adları, yapım ekleri ve kısaltmalarda kesme kullanımını ayırabilmek.
• Sayıları, sıraları, ölçüleri ve yaygın yanlış yazılan sözcükleri doğru biçimde gösterebilmek.