Konu Anlatımı / Ders Notu
UNESCO, Kültürel Miras ve Önemli Yıl Dönümleri Ders Notu
2025–2026 UNESCO Dünya Mirası, somut olmayan miras, Dünya Belleği ve anma yıl dönümleri
UNESCO, Kültürel Miras ve Önemli Yıl Dönümleri — KPSS Ön Lisans Ders Notu
1. Temel kurum ve belgeler
- **UNESCO kuruluş:** 1945. **Türkiye üyelik:** 1946; **2026 = üyeliğin 80. yılı**.
- **1972 Dünya Mirası Sözleşmesi:** taşınmaz kültürel ve doğal mirasların korunması.
- **2003 Somut Olmayan Kültürel Miras Sözleşmesi:** yaşayan gelenek, beceri, tören ve uygulamalar.
- **Dünya Belleği:** belgesel miras; harita, arşiv, el yazması, yazıt.
- **Geçici Liste:** adaylık niyeti, kesin UNESCO Dünya Mirası tescili değildir.
- Türkiye **2023–2027 Dünya Miras Komitesi** üyesi.
2. Türkiye Dünya Mirası 22
**22 = 20 kültürel + 2 karma.** Karma: **Göreme–Kapadokya (1985)** ve **Hierapolis–Pamukkale (1988)**.
| Yıl | Alan | İl/bilgi | |---|---|---| | **1985** | Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası | Sivas | | **1985** | İstanbul Tarihî Alanları | İstanbul | | **1986** | Hattuşa | Çorum | | **1987** | Nemrut Dağı | Adıyaman | | **1994** | Safranbolu | Karabük | | **1998** | Troya | Çanakkale | | **2011** | Selimiye Camii | Edirne | | **2012** | Çatalhöyük | Konya | | **2015** | Efes | İzmir | | **2016** | Ani | Kars | | **2017** | Afrodisias | Aydın | | **2018** | Göbeklitepe | Şanlıurfa | | **2021** | Arslantepe | Malatya | | **2023** | Gordion | Ankara; Frig başkenti | | **2023** | Ahşap Direkli Camiler | Beş kentte seri miras | | **2025** | Sardes ve Bin Tepe | Manisa; Lidya başkenti; **en yeni kayıt** |
**Beş ahşap cami:** Afyonkarahisar Ulu / Sivrihisar Ulu (Eskişehir) / Arslanhane (Ankara) / Eşrefoğlu (Konya-Beyşehir) / Mahmut Bey (Kastamonu).
**2026 Geçici Liste örnekleri:** **ODTÜ Kampüsü**, **Ceneviz Denizcilik Ağı**. Tescilli 22 içinde sayılmaz.
3. 2025 somut olmayan miras
- **Antep İşi (Gaziantep nakış/işleme geleneği)**, 2025 Temsili Liste.
- **2024:** Tulum/Gayda yapımı ve icrası; Nevruz.
- **2023:** Tezhip, Sedef Kakma, Balaban/Mey, İftar.
- **Acil koruma:** Islık Dili (2017), Ahlat Taş İşçiliği (2022), Zeytincilik geleneksel bilgisi (2023).
- **Örnek diğer temsili:** Ebru (2014), Türk Kahvesi (2013), Kırkpınar (2010), Karagöz (2009), Hüsn-i Hat (2021).
- **2026 adaylıklar** (keçe, yoğurt, baklava gibi) henüz otomatik tescil değildir.
4. 2025 Dünya Belleği
- **Karatepe–Aslantaş Yazıtları:** 2025, eski Fenikece ve Luvice yazılı tarihî belge.
- **Câmiu't-Tevârîh:** 2025, Türkiye ve Özbekistan bağlantılı tarih yazması.
- **Pîrî Reis Dünya Haritası:** 2017; **Kâtip Çelebi eserleri koleksiyonu:** 2023.
- **Anahtar:** belge/yazıt/harita = Dünya Belleği, antik kent = Dünya Mirası.
5. UNESCO anma ve yıl dönümleri
- **2026 Bâkî'nin doğumunun 500. yılı**; Türk divan şairi. **Kuzey Makedonya + İran** destekçileri.
- **2026 Şeyh Edebali'nin vefatının 700. yılı**; **Kazakistan + Kırgızistan + Romanya** destekçileri.
- İkisi **2025 UNESCO 43. Genel Konferansı** kararıyla 2026–2027 programa girdi.
- **2025 UNESCO kuruluşu 80**, **2026 Türkiye UNESCO üyeliği 80**, **2025 Türkiye Dünya Mirası ilk kayıtları 40. yıl**.
- **2024** Dîvânu Lugâti't-Türk yazılış **950**, Ali Kuşçu vefat **550**, Fuat Sezgin doğum **100** yıl dönümü.
Kısa Özet
**UNESCO 1945, Türkiye üye 1946.** Dünya Mirası **1972** ve Türkiye'de **22 alan: 20 kültürel + 2 karma**; iki karma **Göreme–Kapadokya / Hierapolis–Pamukkale**. En yeni alan **2025 Sardes ve Bin Tepe, Manisa**. **2023 Gordion (Ankara) ve beş Ahşap Direkli Cami**. **2025 Somut Olmayan Miras: Antep İşi**. **2025 Dünya Belleği: Karatepe–Aslantaş / Câmiu't-Tevârîh**. **2026 anmaları: Bâkî doğum 500, Şeyh Edebali vefat 700.** 2026 ODTÜ Kampüsü yalnız **Geçici Liste** adayıdır.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Ön Lisans Güncel Bilgiler UNESCO, Kültürel Miras ve Önemli Yıl Dönümleri - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Ön Lisans Güncel Bilgiler UNESCO, Kültürel Miras ve Önemli Yıl Dönümleri - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Ön Lisans Güncel Bilgiler UNESCO, Kültürel Miras ve Önemli Yıl Dönümleri - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Ön Lisans Güncel Bilgiler UNESCO, Kültürel Miras ve Önemli Yıl Dönümleri - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.