Konu Anlatımı / Ders Notu

II. Dünya Savaşı ve Çok Partili Hayata Geçiş Ders Notu

KPSS Ön Lisans Tarih: II. Dünya Savaşı, Türkiye’nin savaş dışı kalma politikası, Millî Korunma Kanunu, Varlık Vergisi, Dörtlü Takrir, Demokrat Parti, 1946 ve 1950 seçimleri.

II. Dünya Savaşı ve Çok Partili Hayata Geçiş — Ders Notu

Savaşın Genel Özellikleri

**1939–1945**. Almanya'nın **1 Eylül 1939'da Polonya'yı işgali** Avrupa'da savaşın başlangıcıdır. **Mihver:** Almanya, İtalya, Japonya. **Müttefik:** İngiltere, Fransa; **SSCB 1941'den itibaren**, **ABD 1941 sonunda** savaşa katıldı. Savaşın sonunda Almanya ve Japonya yenildi; **1945 Birleşmiş Milletler** kuruldu. ABD ve SSCB süper güç hâline gelerek Soğuk Savaş ortamını oluşturdu.

Türkiye'nin Savaş Politikası

**İsmet İnönü**, Atatürk'ten sonra **ikinci cumhurbaşkanı** oldu (1938). Hedefi **ülkeyi fiilî savaştan korumak** oldu. **1939 İngiltere-Fransa-Türkiye antlaşması**, **1941 Türk-Alman Dostluk ve Saldırmazlık**, **1943 Adana ve Kahire görüşmeleri** denge diplomasisinin örnekleridir.

| Toplantı | Yıl | Liderler | |---|---|---| | **Adana** | **1943** | **İnönü – Churchill** | | **Kahire** | **1943** | **İnönü – Roosevelt – Churchill** |

**23 Şubat 1945:** Türkiye **Almanya ve Japonya'ya savaş ilan etti**. Amaç **San Francisco BM kurucu konferansına katılım koşulunu** karşılamaktı; **fiilî cephe savaşı yaşanmadı**.

Savaş Ekonomisi ve Toplum

**1940 Millî Korunma Kanunu:** fiyat, stok, üretim, dağıtım ve çalışma yaşamına olağanüstü müdahale yetkileri. **1940 Köy Enstitüleri:** kırsal öğretmen yetiştirme. **1942 Varlık Vergisi:** savaşın mali koşullarına yönelik olağanüstü servet vergisi; ayrımcı ve ağır uygulamalar nedeniyle eleştirilmiştir. Kıtlık, karne, seferberlik ve fiyat artışları savaş dışı kalan Türkiye'yi de etkiledi.

1945 Çok Partili Hayata Geçiş Adımları

**Dörtlü Takrir (1945):** **Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü, Refik Koraltan** CHP içinde demokratikleşme isteğiyle önerge verdi. Reddedilmesi ve sonrasındaki ayrışma DP'nin kurulmasına uzandı.

**Millî Kalkınma Partisi (1945):** **Nuri Demirağ**, savaş sonrası ilk muhalefet partisi. **Demokrat Parti (7 Ocak 1946):** Dörtlü Takririn dört imzacısınca kuruldu. **MKP önce, DP sonra**; 1950 iktidarı kazanan parti **DP**.

1946 ve 1950 Genel Seçimleri

| Özellik | **1946** | **1950** | |---|---|---| | Seçim tarihi | **21 Temmuz 1946** | **14 Mayıs 1950** | | Kazanan | **CHP** | **DP** | | Yöntem | **Açık oy, gizli sayım** | **Gizli oy, açık sayım** | | Yönetim sonucu | CHP iktidarı sürdürdü | **Barışçı iktidar değişimi** |

**1950:** **Celal Bayar** üçüncü cumhurbaşkanı, **Adnan Menderes** başbakan oldu. **İsmet İnönü** ve CHP muhalefete geçti. 1947 **Truman Doktrini**, Türkiye'nin savaş sonrasındaki Batı yakınlaşmasının örneklerindendir.

Kronoloji Ezberi

**1939 savaş → 1940 Millî Korunma/Köy Enstitüleri → 1942 Varlık → 1943 Adana/Kahire → 1945 savaş ilanı/BM/Dörtlü Takrir/MKP → 1946 DP ve CHP'nin kazandığı genel seçim → 1947 Truman → 1950 DP iktidarı.**

Kısa Özet

II. Dünya Savaşı **1939–1945** arasında yaşandı. **İnönü yönetimindeki Türkiye savaşa fiilen girmedi**, ancak 1945'te Almanya ve Japonya'ya resmî savaş ilanıyla BM kurucu toplantısı koşulunu sağladı. **1940 Millî Korunma**, **1942 Varlık Vergisi** gibi düzenlemeler savaş ekonomisinin ürünleridir. Savaş sonrasında **1945 Dörtlü Takrir ve Millî Kalkınma Partisi**, **1946 Demokrat Parti ve ilk çok partili genel seçim**, **1950'de gizli oy-açık sayımla DP iktidarı** kronolojisini ayır.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

II. Dünya Savaşı ve Çok Partili Hayata Geçiş Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Hızlı Tekrar

II. Dünya Savaşı ve Çok Partili Hayata Geçiş Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

KPSS Ön Lisans Tarih II. Dünya Savaşı ve Çok Partili Hayata Geçiş - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

KPSS Ön Lisans Tarih II. Dünya Savaşı ve Çok Partili Hayata Geçiş - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

KPSS Ön Lisans Tarih II. Dünya Savaşı ve Çok Partili Hayata Geçiş - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

KPSS Ön Lisans Tarih II. Dünya Savaşı ve Çok Partili Hayata Geçiş - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium