Konu Anlatımı / Ders Notu
Kurtuluş Savaşı Cepheleri Ders Notu
KPSS Ön Lisans Tarih: Doğu, Güney, Batı cepheleri; Gümrü, Moskova, Kars, Ankara antlaşmaları; İnönü, Sakarya, Büyük Taarruz, Mudanya.
Konu Videosu
Erzurum mu Sivas mı? KPSS'de Bu Tuzağa Düşme! #KPSS
Kurtuluş Savaşı Cepheleri — Ders Notu
Temel Cephe Dağılımı
**Doğu Cephesi:** Kâzım Karabekir ve 15. Kolordu → Ermenistan. **Güney Cephesi:** Yerel halk/Kuvay-ı Millîye → Fransa. **Batı Cephesi:** Önce Kuvay-ı Millîye, sonra düzenli ordu → Yunanistan.
Doğu Cephesi ve Üç Antlaşma
- **Gümrü (2–3 Aralık 1920):** TBMM ile Ermenistan. Doğu'daki askerî başarının diplomatik sonucudur ve TBMM Hükûmetinin imzaladığı ilk antlaşmadır. Sovyetleşen Ermenistan koşulları nedeniyle hükümleri sonraki antlaşmalarla yeniden düzenlendi.
- **Moskova (16 Mart 1921):** TBMM ile Sovyet Rusya. Misak-ı Millî ilkelerinin tanınması ve doğu sınırının çerçevelenmesi önemlidir. Batum Gürcistan tarafında kaldı. Tarih: I. İnönü'den sonra, II. İnönü'den önce.
- **Kars (13 Ekim 1921):** TBMM ile Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan. Sakarya'dan sonra; doğu sınırının kesinleşmesinde belirleyici. Doğudaki asker ve malzeme batıya aktarılabildi.
**Hatırlama:** Ermenistan = Gümrü; Sovyet Rusya = Moskova; üç Kafkas cumhuriyeti = Kars.
Güney Cephesi ve Şehir Direnişi
Güney'de Fransız işgali ve ona destek veren silahlı unsurlara karşı yerel halk ve Kuvay-ı Millîye mücadele etti.
| Şehir | Kahraman | Kurtuluş | |---|---|---| | Maraş | Sütçü İmam | 12 Şubat 1920 | | Urfa | Ali Saip Bey | 11 Nisan 1920 | | Antep | Şahin Bey | 25 Aralık 1921 | | Osmaniye | Tayyar Rahmiye | Yerel direniş |
**Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921):** TBMM ile **Fransa**. Sakarya Zaferi sonrasında imzalandı. Güney Cephesi sona erdi; işgalci Fransız birlikleri çekildi. İşgalci bir İtilaf devleti TBMM'yi diplomatik muhatap olarak tanıdı. **Hatay/İskenderun bu tarihte Türkiye'ye katılmadı.** Güney birlikleri batıya yönlendirilebildi.
Batı Cephesi Savaşları
| Olay | Tarih | Ana sonuç | |---|---|---| | I. İnönü | 6–11 Ocak 1921 | Düzenli ordunun ilk önemli zaferi | | II. İnönü | 23 Mart–1 Nisan 1921 | İsmet Paşa ile ikinci savunma zaferi | | Kütahya–Eskişehir | Temmuz 1921 | Türk ordusunun Sakarya'nın doğusuna çekilmesi | | Sakarya | 23 Ağustos–13 Eylül 1921 | Yunan ilerleyişinin durdurulması; savunma zaferi | | Büyük Taarruz | 26 Ağustos 1922 | Kesin taarruz başladı | | Başkomutanlık Meydan | 30 Ağustos 1922 | Dumlupınar çevresinde kesin askerî zafer | | İzmir'in kurtuluşu | 9 Eylül 1922 | Türk ordusu İzmir'e girdi | | Mudanya Ateşkesi | 11 Ekim 1922 | Doğu Trakya'nın çatışmadan devri kararlaştırıldı |
**I. İnönü sonrası diplomasi:** Londra Konferansı (Şubat–Mart 1921), Türk-Afgan Dostluk Antlaşması (1 Mart 1921), İstiklal Marşı (12 Mart 1921), Moskova Antlaşması (16 Mart 1921). Londra Konferansı Sevr'i değiştirilmiş biçimde kabul ettirme girişimiydi; barışla sonuçlanmadı.
**Kütahya–Eskişehir:** Bu muharebelerde Türk ordusu yenildi; Sakarya doğusuna çekildi. **5 Ağustos 1921** Başkomutanlık Kanunu ile Mustafa Kemal yetkilendirildi. **7–8 Ağustos 1921** Tekâlif-i Millîye Emirleri ile ordunun malzeme ve ikmali desteklendi.
**Sakarya:** 22 gün 22 gece sürdü. “Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır.” yaklaşımıyla ilişkilidir. **19 Eylül 1921** Mustafa Kemal'e Gazi unvanı ve mareşal rütbesi verildi. Sonrasında **13 Ekim Kars**, **20 Ekim Ankara** antlaşmaları imzalandı. 1922 Büyük Taarruz'a kadar hazırlıklar sürdü.
**Büyük Taarruz ve sonuç:** 26 Ağustos saldırı, 30 Ağustos Başkomutanlık zaferi, 9 Eylül İzmir'in kurtuluşu, 11 Ekim Mudanya Ateşkesi. Mudanya bir barış antlaşması değil, silahlı mücadelenin sonunu getiren ateşkestir.
En Önemli Karıştırmalar
- Gümrü **Ermenistan**; Moskova **Sovyet Rusya**; Kars **Azerbaycan-Ermenistan-Gürcistan**; Ankara **Fransa**.
- I. İnönü **ilk düzenli ordu zaferi**; Kütahya–Eskişehir **yenilgi**; Sakarya **savunma zaferi**; Büyük Taarruz **kesin saldırı**.
- Ankara Antlaşması ile **Güney Cephesi**; Mudanya ile **Batı'daki silahlı mücadele** son buldu.
- Maraş ve Urfa **1920'de**, Antep **1921'de** işgalden kurtuldu.
- 26 Ağustos Büyük Taarruz'un başlangıcı, 30 Ağustos Başkomutanlık Meydan Muharebesi zaferidir.
Kısa Özet
**Doğu:** Kâzım Karabekir–Ermenistan–Gümrü; Moskova ve Kars'la sınır. **Güney:** Kuvay-ı Millîye–Fransa–Maraş/Urfa/Antep–20 Ekim 1921 Ankara Antlaşması. **Batı:** Kuvay-ı Millîye → düzenli ordu; I. ve II. İnönü → Kütahya–Eskişehir yenilgisi → Sakarya savunma zaferi → Büyük Taarruz ve 30 Ağustos zaferi → 9 Eylül İzmir → 11 Ekim Mudanya Ateşkesi. Sakarya sonrası Kars ve Ankara anlaşmaları, cepheler arası askerî güç aktarımını kolaylaştırdı.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Ön Lisans Tarih Kurtuluş Savaşı Cepheleri - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Ön Lisans Tarih Kurtuluş Savaşı Cepheleri - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Ön Lisans Tarih Kurtuluş Savaşı Cepheleri - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Ön Lisans Tarih Kurtuluş Savaşı Cepheleri - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.