Konu Anlatımı / Ders Notu
Osmanlı Devleti’nin Dağılma Dönemi Ders Notu
KPSS Ön Lisans Tarih: Osmanlı Dağılma Dönemi (1792–1922), ıslahatlar, antlaşmalar, Meşrutiyet, Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı.
Osmanlı Devleti’nin Dağılma Dönemi — Ders Notu
1. Temel Dönem ve Padişahlar
- Geleneksel **1792–1922** kapsamı, akademik açıdan mutlak değildir.
- **III. Selim:** Nizam-ı Cedid, **1807 Kabakçı Mustafa**.
- **II. Mahmud:** **1808 Sened-i İttifak**, **1826 Vak'a-i Hayriye**.
- **Abdülmecid:** **1839 Tanzimat**, **1856 Islahat**.
- **II. Abdülhamid:** **1876 I. Meşrutiyet**, **1908 II. Meşrutiyet**; **1909'da tahttan indirildi**.
- **V. Mehmed Reşad:** 1909 sonrası saltanat, 1911–1918 olayları.
2. Erken Dönem: 1798–1830
| Yıl | Gelişme | Anahtar | | --- | --- | --- | | **1798** | Mısır Seferi | **Fransa–Napolyon** | | **1804** | Sırp İsyanı | Milliyetçilik ve özerklik | | **1807** | Kabakçı Mustafa | **III. Selim** tahttan indirildi | | **1808** | Sened-i İttifak | **Ayanlar–Alemdar–II. Mahmud** | | **1812** | Bükreş | **Rusya**, Sırp hakları süreci | | **1821** | Yunan İsyanı | Mora | | **1826** | Vak'a-i Hayriye | Yeniçeri Ocağı kaldırıldı | | **1827** | Navarin | **İngiltere–Fransa–Rusya**, Osmanlı-Mısır deniz kaybı | | **1829** | Edirne | **Rusya**, Yunan bağımsızlığı kabul süreci | | **1830** | Londra Protokolü | Bağımsız Yunan devletinin tanınması |
3. Mısır Meselesi ve Diplomasi
- **1833 Kütahya:** **Kavalalı Mehmed Ali Paşa** ve Mısır meselesi.
- **1833 Hünkâr İskelesi:** **Rusya'yla yardımlaşma antlaşması**.
- **1838 Balta Limanı:** **İngiltere'yle ticaret**, yabancı tacirlere ayrıcalıklar.
- **1841 Londra Boğazlar:** Barış zamanında yabancı **savaş gemilerine kapalı** boğazlar ilkesi.
4. Reform Belgeleri
| Tarih | Ad | Odak | | --- | --- | --- | | **1839** | **Tanzimat Fermanı** | Genel can-mal güvenliği, hukuk, vergi/askerlik | | **1856** | **Islahat Fermanı** | Gayrimüslim tebaa için hak ve eşitlik | | **1876** | **Kanun-i Esasi** | İlk anayasa, **I. Meşrutiyet**, Meclis-i Mebusan | | **1908** | **II. Meşrutiyet** | Meclisin ve anayasal düzenin yeniden işletilmesi |
5. Savaş, Borç ve Berlin
- **1853–1856 Kırım Savaşı:** Rusya'ya karşı; Osmanlı'nın yanında İngiltere/Fransa.
- **1854 ilk dış borç**, Kırım Savaşı giderleri.
- **1856 Paris Antlaşması**, Kırım Savaşı'nın bitişi.
- **1877–1878 93 Harbi:** Rusya'yla savaş; büyük yenilgi.
- **1878 Ayastefanos ve Berlin:** Berlin, Ayastefanos'u yeniden düzenledi; Romanya, Sırbistan ve Karadağ bağımsızlığı tanındı, Bulgaristan özerk prenslik oldu.
- **1881 Muharrem Kararnamesi**, **Düyun-u Umumiye**; kurum 1882'de faaliyete geçti.
6. XX. Yüzyılın Başlangıcı
- **1908:** II. Meşrutiyet.
- **1909:** 31 Mart Vakası (13 Nisan), **Hareket Ordusu**, II. Abdülhamid indirildi; **V. Mehmed** tahta çıktı.
- **1911:** İtalya Trablusgarp'a saldırdı.
- **1912:** **Uşi**; Trablusgarp ve Bingazi'nin fiilî kaybı.
- **1912–1913:** Balkan Savaşları; **1913 Edirne geri alındı**.
- **1913 Babıali Baskını:** İttihat ve Terakki'nin iktidarını güçlendiren darbe.
7. I. Dünya Savaşı ve Sonu
- **1914–1918:** Osmanlı Devleti **İttifak Devletleri** safında.
- **1915 Çanakkale:** İtilaf saldırıları püskürtüldü.
- **1916 Kutü'l-Amare:** İngiliz kuvvetleri teslim oldu.
- **30 Ekim 1918 Mondros:** **Ateşkes**.
- **10 Ağustos 1920 Sevr:** Osmanlı hükûmeti imzaladı; **TBMM tanımadı, yürürlüğe girmedi**.
- **1 Kasım 1922:** **Saltanat kaldırıldı**.
- **1923 Cumhuriyet** ve **1924 halifeliğin kaldırılması** sonraki dönemin olaylarıdır.
8. Hızlı Ayırma
- **III. Selim/Nizam-ı Cedid** ≠ **II. Mahmud/Asakir-i Mansure**.
- **1833 Kütahya/Mısır** ≠ **1833 Hünkâr İskelesi/Rusya**.
- **1838 Balta Limanı/ticaret** ≠ **1841 Londra/Boğazlar**.
- **1839 Tanzimat/ferman**, **1856 Islahat/ferman**, **1876 Kanun-i Esasi/anayasa**.
- **1854 borçlanma** ≠ **1881 Düyun-u Umumiye**.
- **1876 I. Meşrutiyet** ≠ **1908 II. Meşrutiyet**.
- **1918 Mondros/ateşkes** ≠ **1920 Sevr/reddedilen barış**.
Kısa Özet
**III. Selim–Nizam-ı Cedid**, **1807 Kabakçı Mustafa**, **II. Mahmud–1808 Sened-i İttifak/1826 Yeniçerilerin kaldırılması**; **1827 Navarin–1829 Edirne–1830 Yunan bağımsızlığı**; **1833 Kütahya/Mısır ve Hünkâr İskelesi/Rusya**, **1838 Balta Limanı/İngiltere**; **1839 Tanzimat**, **1856 Islahat/Paris**, **1876 Kanun-i Esasi**, **1877–1878 93 Harbi/1878 Berlin**, **1881 Düyun-u Umumiye**; **1908 II. Meşrutiyet/1909 31 Mart**, **1911–1912 Trablusgarp/Uşi**, **1912–1913 Balkanlar**, **1914–1918 Dünya Savaşı**, **1918 Mondros**, **1920 Sevr**, **1922 saltanatın kaldırılması** temel çizgidir.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Ön Lisans Tarih Osmanlı Devleti’nin Dağılma Dönemi - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Ön Lisans Tarih Osmanlı Devleti’nin Dağılma Dönemi - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Ön Lisans Tarih Osmanlı Devleti’nin Dağılma Dönemi - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Ön Lisans Tarih Osmanlı Devleti’nin Dağılma Dönemi - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.