Konu Anlatımı / Ders Notu
Osmanlı Devleti’nin Dağılma Dönemi Konu Anlatımı
KPSS Ön Lisans Tarih: Osmanlı Dağılma Dönemi (1792–1922), ıslahatlar, antlaşmalar, Meşrutiyet, Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı.
Osmanlı Devleti’nin Dağılma Dönemi — Konu Anlatımı
Konuya Giriş
Geleneksel Osmanlı tarihi sınıflamasında **1792 Yaş Antlaşması ile 1922'de saltanatın kaldırılması** arasındaki gelişmeler **Dağılma Dönemi** adıyla ele alınır. Bu ifade, öğretimde kullanılan bir dönemlendirmedir; XIX. yüzyıl Osmanlı tarihinin yalnız toprak kaybından ibaret olduğunu düşünmemeliyiz. Aynı dönemde merkezî ordu, eğitim, hukuk ve temsil kurumlarında köklü dönüşümler yaşandı.
Bu konunun KPSS Ön Lisans için en verimli çalışma yolu gelişmeleri **dört kümeye** ayırmaktır: **(1) III. Selim–II. Mahmud yenilikleri; (2) milliyetçi isyanlar ve Mısır meselesi; (3) Tanzimat–Islahat–Meşrutiyet; (4) XX. yüzyıl savaşları, Mondros, Sevr ve saltanatın kaldırılması**. Her antlaşmanın tarihini, tarafını ve temel sonucunu birlikte öğren.
1. III. Selim ve XIX. Yüzyıla Geçiş
**III. Selim (1789–1807)**, askerî ve idarî yapıyı dönüştürme çabasıyla tanınır. **Nizam-ı Cedid** adıyla yeni bir askerî düzen oluşturulmaya çalışıldı; giderlerini karşılamak üzere **İrad-ı Cedid** hazinesi kuruldu. Avrupa başkentlerine düzenli diplomatik temsilci gönderilmesine yönelik adımlar da bu dönemle ilişkilidir.
**1798 Mısır Seferi:** Fransa adına **Napolyon Bonapart** Mısır'ı işgal etti. Osmanlı Devleti çeşitli Avrupa güçleriyle diplomatik ve askerî iş birliği arayışına girdi. Mısır işgali, Fransız İhtilali'nin doğrudan aynı yıl Osmanlı tahtını kaldırdığı bir olay değildir.
**1804 Sırp İsyanı**, Osmanlı Balkanlarında milliyetçilik ve özerklik mücadelesinin önemli aşamasıdır. Sırplar zaman içinde ayrıcalıklar ve özerklik kazandı; tam bağımsızlığın uluslararası tanınması **1878 Berlin Antlaşması** ile ilişkilidir.
**1807 Kabakçı Mustafa İsyanı**, Nizam-ı Cedid düzenine karşı gelişti; **III. Selim tahttan indirildi**. İsyanı **1730 Patrona Halil** ve **1909 31 Mart** olaylarıyla karıştırma. Üçünün tarihi ve siyasi bağlamı farklıdır.
2. II. Mahmud, Sened-i İttifak ve Yeni Ordu
**II. Mahmud (1808–1839)**, merkezî devlet otoritesini güçlendirmeye ve askerî düzeni yenilemeye önem verdi.
**1808 Sened-i İttifak:** **Alemdar Mustafa Paşa**'nın girişimiyle devlet yönetimi ve **ayanlar** arasında imzalandı. Merkezî yönetimle taşrada güç kazanmış yerel ileri gelenlerin ilişkilerini düzenlemeyi amaçladı. Sınavlarda “padişah otoritesinin bir belgeyle sınırlandırılması yönünde erken adım” şeklinde anılır; ancak Sened-i İttifak'ı **1876 Kanun-i Esasi gibi modern, halk oylamasına dayalı bir anayasa** kabul etmek doğru değildir.
**1826 Vak'a-i Hayriye:** **Yeniçeri Ocağı II. Mahmud tarafından kaldırıldı**. Yerine **Asakir-i Mansure-i Muhammediye** adlı yeni ordu kuruldu. **Nizam-ı Cedid–III. Selim** ile **Asakir-i Mansure–II. Mahmud** ayrımını koru.
**II. Mahmud'un diğer yenilikleri:** Merkezî bakanlık ve idare düzenlemeleri, kıyafet ve eğitim alanında değişimler, nüfus sayımı ve basınla ilgili girişimler bu dönemde hızlandı. Bu değişikliklerin hepsi tek yılda ya da tek bir fermanla gerçekleşmedi.
| Olay | Yıl | Doğru bağ | | --- | --- | --- | | Kabakçı Mustafa İsyanı | **1807** | **III. Selim** tahttan indirildi | | Sened-i İttifak | **1808** | **II. Mahmud**, Alemdar, ayanlar | | Vak'a-i Hayriye | **1826** | Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması | | Yeni ordu | **1826 sonrası** | **Asakir-i Mansure-i Muhammediye** |
3. Milliyetçilik: Sırp ve Yunan İsyanları
**Sırp İsyanı (1804):** Balkanlarda milliyetçi hareketlerin erken örneğidir. **1812 Bükreş Antlaşması**, Sırplara tanınan ayrıcalıklar ve özerklik süreci açısından önemlidir. **Sırbistan'ın bağımsızlığının tanınması 1878**'dir.
**Yunan İsyanı (1821):** Mora'daki isyan Avrupa devletlerinin de müdahalesine konu oldu. Osmanlı yönetimi, **Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa'dan** yardım istedi.
**1827 Navarin Baskını:** **İngiltere, Fransa ve Rusya** birleşik donanması, **Osmanlı-Mısır donanmasını tahrip etti**. Baskının sonucu Osmanlı deniz gücünün zayıflamasıdır; Osmanlı zaferi değildir.
**1829 Edirne Antlaşması:** **Osmanlı–Rus savaşını** sona erdirdi; Osmanlı Devleti Yunan bağımsızlığı yönündeki düzenlemeleri kabul etmek zorunda kaldı. **1830 Londra Protokolü** Yunanistan'ın bağımsız devlet statüsünün uluslararası çerçevesini belirledi.
**KPSS için ayrım:** **Sırp isyanı daha önce başladı (1804)**; **Osmanlılardan ayrılarak bağımsızlığı önce tanınan Balkan topluluğu Yunanlardır (1829–1830)**. “Sırplar ilk isyan edenlerdi; öyleyse ilk bağımsız devlet de Sırbistan'dır” sonucu yanlıştır.
4. Mısır Meselesi ve İki 1833 Antlaşması
**Kavalalı Mehmed Ali Paşa**, Mısır Valisi olarak güç kazandı ve Osmanlı merkezî idaresiyle çatıştı. Mısır kuvvetlerinin Anadolu'ya ilerlemesi, II. Mahmud yönetimini ciddi askerî ve diplomatik baskı altına aldı.
- **1833 Kütahya Antlaşması:** Osmanlı yönetimiyle **Mehmed Ali Paşa ve oğlu İbrahim Paşa** eksenli **Mısır meselesini** geçici olarak düzenledi. İç siyasi bir bunalımla ilgilidir.
- **1833 Hünkâr İskelesi Antlaşması:** Osmanlı Devleti'nin bu tehdit karşısında yardım aradığı **Rusya** ile imzaladığı **yardımlaşma antlaşmasıdır**. Boğazların güvenliği ve Avrupa güç dengesi açısından önemli sonuçları oldu.
İki antlaşma aynı yıl yapılmıştır ama **aynı taraflarla imzalanmadı**. **Kütahya = Mısır meselesi**, **Hünkâr İskelesi = Osmanlı–Rus yardım ilişkisi**.
**1838 Balta Limanı Ticaret Antlaşması**, **İngiltere** ile imzalandı. Yabancı tacirlerin ticari haklarını genişletti; Osmanlı iç ticaretindeki tekel niteliğindeki sınırlamaları gevşetti. Osmanlı üreticileri ve gümrük gelirleri üzerinde olumsuz etkiler doğurdu. **Balta Limanı = ticaret**, **Hünkâr İskelesi = Rusya'yla askerî/diplomatik yardım**.
**1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi**, büyük devletlerin katılımıyla Boğazların uluslararası statüsünü ele aldı; **barış zamanında yabancı savaş gemilerine kapalı tutulması** ilkesini benimsedi. Bu anlaşmayı **1838 Balta Limanı ticareti** veya **1830 Londra Yunan Protokolü** ile karıştırma.
5. Tanzimat Fermanı (1839) ve Islahat Fermanı (1856)
**1839 Tanzimat Fermanı (Gülhane Hatt-ı Hümayunu)**, **Sultan Abdülmecid** döneminde ilan edildi. **Mustafa Reşid Paşa** tarafından Gülhane'de okundu. Can, mal ve namus güvenliği; vergilerin belli esaslara bağlanması; askerlik ve yargılama usullerinin düzenlenmesi gibi vaatler içerdi. Devletin halkla hukuki ilişkisinde yeni ilkeler duyurması bakımından önemlidir.
**1856 Islahat Fermanı** da **Abdülmecid** dönemindedir. Özellikle **gayrimüslim Osmanlı tebaasının hukuki statüsü ve eşitliği** üzerinde durdu. Avrupalı devletlerin Osmanlı iç meselelerine ilgisi ve **Kırım Savaşı sonrasındaki diplomasi** bağlamında ilan edildi.
| Belge | Tarih | Odak | | --- | --- | --- | | **Tanzimat Fermanı** | **1839** | Genel can-mal güvenliği, hukuki ve mali düzen | | **Islahat Fermanı** | **1856** | Gayrimüslim tebaa için hak ve eşitlik düzenlemeleri | | **Kanun-i Esasi** | **1876** | İlk Osmanlı anayasası, **I. Meşrutiyet** | | **II. Meşrutiyet** | **1908** | Anayasa ve meclis hayatının yeniden işletilmesi |
**Yanlış eşleştirmeye dikkat:** **1839 = Meşrutiyet/Meclis-i Mebusan** değildir. İlk meşrutiyet ve anayasal parlamenter düzen **1876** tarihindedir.
6. Kırım Savaşı, Paris Antlaşması ve İlk Dış Borç
**1853–1856 Kırım Savaşı**, Osmanlılarla Rusya arasındaki rekabetin Avrupa güç dengesine taşındığı önemli çatışmadır. **İngiltere ve Fransa**, Rusya'ya karşı Osmanlıların yanında yer aldı.
**1854:** Osmanlı Devleti **ilk dış borcunu** Kırım Savaşı giderlerini karşılamak amacıyla aldı. Bu borçlanma, daha sonraki yıllarda artan dış borç stokunun başlangıcını oluşturdu.
**1856 Paris Antlaşması** Kırım Savaşı'nı bitirdi. Osmanlı Devleti'nin Avrupa devletler sistemi içindeki konumu ve toprak bütünlüğü diplomatik düzeyde ele alındı. **1856 Paris = uluslararası barış**, **1856 Islahat = iç hukuki reform**; ikisi aynı yılın iki ayrı gelişmesidir.
7. I. Meşrutiyet, 93 Harbi ve Berlin Antlaşması
**1876 Kanun-i Esasi**, **II. Abdülhamid** döneminde ilan edildi. **Mithat Paşa** başkanlığındaki çalışmalarla hazırlanan anayasa, **I. Meşrutiyet**'e geçişi sağladı. **Meclis-i Mebusan**, halk temsilcilerinin bulunduğu meclistir. Padişahlık kurumunun 1876'da sona erdiğini söylemek yanlıştır; yönetim biçimi **meşruti monarşi** idi.
**1877–1878 Osmanlı–Rus Savaşı**, **93 Harbi** olarak bilinir. “93” adı Rumi takvimdeki **1293** yılına dayanır. Osmanlı Devleti ağır askerî yenilgi ve göçlerle karşılaştı; **1878 Ayastefanos Antlaşması** ön barışı imzalandı.
**1878 Berlin Kongresi ve Antlaşması**, Ayastefanos hükümlerini diğer Avrupa devletlerinin çıkarları doğrultusunda yeniden düzenledi:
- **Romanya, Sırbistan ve Karadağ'ın bağımsızlığı** uluslararası alanda tanındı.
- **Bulgaristan**, **özerk prenslik** statüsü kazandı; **1878'de bütünüyle bağımsız bir devlet olduğu** ifadesi yanlıştır.
- Osmanlı Devleti, özellikle Balkanlar ve doğuda kayıplar yaşadı; **Kars, Ardahan ve Batum** Rusya'ya bırakıldı.
**1876 I. Meşrutiyet**, **1878'de meclisin tatil edilmesi**, **1908 II. Meşrutiyet'le anayasal/parlamenter hayatın yeniden başlaması** sırası önemlidir.
8. Dış Borçlar ve Düyun-u Umumiye (1881)
XIX. yüzyılda savaş maliyetleri, bütçe sorunları ve dış borçların faiz yükü büyüdü. **1854 ilk dış borçlanma** sonrasında ödemelerde güçlükler yaşandı.
**1881 Muharrem Kararnamesi**, borçların yeniden düzenlenmesine zemin hazırladı. Bunun sonucunda **Düyun-u Umumiye İdaresi** oluşturuldu; **1882'de faaliyetlerini yürütmeye başladı**. Bazı Osmanlı gelirleri, alacaklıların denetimindeki bu mekanizma üzerinden borç ödemelerine ayrıldı.
Bu gelişmeyi “1881'de Osmanlı Devleti ilk kez dış borç aldı” şeklinde okumak yanlıştır. **1854 = ilk dış borç**, **1881 = borç yapılandırması/Düyun-u Umumiye**.
9. II. Meşrutiyet ve 31 Mart Vakası
**23 Temmuz 1908 II. Meşrutiyet**, **II. Abdülhamid** döneminde yeniden ilan edildi. **İttihat ve Terakki Cemiyeti** ve dönemin muhalefet hareketleri bu gelişmede etkili oldu. Kanun-i Esasi yeniden yürürlüğe girdi ve meclis faaliyetleri canlandı.
**13 Nisan 1909 31 Mart Vakası**, meşrutiyet düzenine karşı İstanbul'da çıkan ayaklanmadır. “31 Mart” adı **Rumi takvimdeki 31 Mart 1325** tarihinden gelir; miladi karşılığı **13 Nisan 1909**'dur.
**Hareket Ordusu**, Selanik'ten gelerek ayaklanmayı bastırdı. Ordunun sevk ve yönetiminde **Mahmud Şevket Paşa** öne çıkar. **II. Abdülhamid tahttan indirildi**, yerine **V. Mehmed Reşad** geçti. **1909 anayasa değişiklikleri** padişahın yetkilerini sınırlayan ve meclisin konumunu güçlendiren önemli düzenlemelerdendir.
**1908 II. Meşrutiyet**, **1909 31 Mart Vakası** ve **1913 Babıali Baskını** farklı olaylardır: ilki meşrutiyetin ilanı, ikincisi buna karşı ayaklanma, üçüncüsü hükûmet darbesidir.
10. Trablusgarp ve Balkan Savaşları
**1911 Trablusgarp Savaşı**, Osmanlı Devleti ile **İtalya** arasında yapıldı. İtalya, Kuzey Afrika'daki Trablusgarp ve Bingazi'yi ele geçirmek istedi. Osmanlı subayları, aralarında **Mustafa Kemal** ve **Enver Bey** de bulunmak üzere bölgede yerel direnişi örgütlemeye çalıştı.
**1912 Uşi (Ouchy) Antlaşması**, savaşı bitirdi. Osmanlı Devleti **Trablusgarp ve Bingazi üzerindeki fiilî yönetimini kaybetti**. “Savaş Rusya'yla yapıldı” veya “Kırım Uşi'yle alındı” seçeneği yanlıştır.
**1912–1913 Balkan Savaşları**, Balkan devletlerinin Osmanlılara karşı ve daha sonra kendi aralarındaki çatışmaları kapsar. **I. Balkan Savaşı** sonunda Osmanlı Devleti Rumeli'de ağır toprak kayıpları yaşadı; **Edirne** elden çıktı. **II. Balkan Savaşı** sırasında Balkan devletleri arasındaki anlaşmazlıktan yararlanan Osmanlılar **1913'te Edirne'yi geri aldı**.
**23 Ocak 1913 Babıali Baskını**, **İttihat ve Terakki'nin siyasi iktidarını güçlendiren** hükûmet darbesidir. Balkan Savaşları, Uşi Antlaşması ve Babıali Baskını aynı dönemin farklı başlıklarıdır.
11. I. Dünya Savaşı, Mondros ve Sevr
Osmanlı Devleti **1914'te I. Dünya Savaşı'na İttifak Devletleri safında** katıldı. Başlıca müttefikleri **Almanya ve Avusturya-Macaristan** idi; **Bulgaristan** daha sonra bu gruba katıldı.
Öne çıkan cepheler ve sonuçlar:
- **Çanakkale (1915):** Osmanlı savunması **İtilaf Devletlerinin Boğazlardan geçerek İstanbul'a ulaşma girişimini engelledi**.
- **Kafkasya/Sarıkamış (1914–1915):** Rusya cephesinde ağır Osmanlı kayıpları yaşandı.
- **Kutü'l-Amare (1916):** Osmanlı kuvvetleri **İngiliz birliklerini teslim aldı**.
- **Suriye–Filistin ve Irak cepheleri:** Uzayan savaş sürecinde ağır askerî ve siyasi kayıplar görüldü.
**30 Ekim 1918 Mondros Ateşkes Antlaşması**, Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında imzalandı. Ateşkes, savaşın Osmanlı cephesinde sona ermesini ve sonraki işgal girişimlerinin önünü açan koşulları içerir.
**10 Ağustos 1920 Sevr Antlaşması**, Osmanlı hükûmeti tarafından imzalandı. **TBMM Sevr'i tanımadı**; antlaşma onaylanıp uygulanmış bir barış düzenine dönüşmedi. **1918 Mondros = ateşkes**, **1920 Sevr = TBMM'nin reddettiği ağır barış metni**, **1923 Lozan = Millî Mücadele sonrasındaki yeni barış**. Üçünü birbiri yerine kullanma.
**1 Kasım 1922**, **TBMM'nin saltanatı kaldırdığı tarih**tir. Cumhuriyetin ilanı **29 Ekim 1923**, halifeliğin kaldırılması **3 Mart 1924** gerçekleşti. Geleneksel “Osmanlı Dağılma Dönemi” sınav planında **1922**, saltanatın sonuyla ilişkilendirilir.
12. Kronoloji Tablosu
| Yıl | Gelişme | Hızlı bağlantı | | --- | --- | --- | | **1798** | Mısır işgali | **Fransa–Napolyon** | | **1804** | Sırp İsyanı | Balkan milliyetçiliği | | **1807** | Kabakçı Mustafa | **III. Selim** tahttan indirildi | | **1808** | Sened-i İttifak | **II. Mahmud–Alemdar–ayanlar** | | **1812** | Bükreş | **Rusya**, Sırp hakları süreci | | **1821** | Yunan İsyanı | Mora | | **1826** | Vak'a-i Hayriye | **Yeniçeri Ocağı kaldırıldı** | | **1827** | Navarin | **İngiltere–Fransa–Rusya** donanmaları | | **1829** | Edirne | **Rusya**, Yunan bağımsızlığının kabulü süreci | | **1830** | Londra Protokolü | **Yunan bağımsızlığı** | | **1833** | Kütahya / Hünkâr İskelesi | **Mısır meselesi / Rusya** | | **1838** | Balta Limanı | **İngiltere**, ticaret | | **1839** | Tanzimat | **Abdülmecid**, hukuki düzen | | **1841** | Londra Boğazlar | Barış zamanında savaş gemisi kısıtı | | **1854** | İlk dış borç | Kırım Savaşı | | **1856** | Islahat / Paris | İç haklar / Kırım barışı | | **1876** | Kanun-i Esasi | **II. Abdülhamid**, I. Meşrutiyet | | **1877–1878** | 93 Harbi | **Osmanlı–Rusya** | | **1878** | Ayastefanos / Berlin | Berlin'de yeniden düzenleme | | **1881** | Muharrem Kararnamesi | **Düyun-u Umumiye** | | **1908** | II. Meşrutiyet | Anayasa ve meclisin dönüşü | | **1909** | 31 Mart Vakası | Hareket Ordusu; **V. Mehmed** | | **1911–1912** | Trablusgarp / Uşi | **İtalya** | | **1912–1913** | Balkan Savaşları | Edirne **1913'te geri alındı** | | **1913** | Babıali Baskını | İttihat ve Terakki | | **1914–1918** | I. Dünya Savaşı | İttifak Devletleri | | **1918** | Mondros | Ateşkes | | **1920** | Sevr | TBMM tarafından reddedildi | | **1922** | Saltanatın kaldırılması | **TBMM, 1 Kasım** |
Sık Karıştırılan Noktalar
- **III. Selim Nizam-ı Cedid / II. Mahmud Asakir-i Mansure** ayrı reformlardır.
- **1807 Kabakçı Mustafa** ≠ **1808 Sened-i İttifak** ≠ **1826 Vak'a-i Hayriye**.
- **1804 Sırp İsyanı** ilk başlar; **1829–1830 Yunan bağımsızlığı** önce tanınır.
- **1827 Navarin** Osmanlı-Mısır deniz kaybıdır; **1829 Edirne** Rusya barışıdır.
- **1833 Kütahya = Mısır Valisi**; **1833 Hünkâr İskelesi = Rusya**.
- **1838 Balta Limanı–İngiltere ticareti**; **1841 Londra–Boğazlar savaş gemileri**.
- **1839 Tanzimat / 1856 Islahat** fermandır; **1876 Kanun-i Esasi** anayasadır.
- **1854 ilk dış borç** ≠ **1881 Düyun-u Umumiye**.
- **1878 Berlin**, Ayastefanos'un hükümlerini değiştirdi; Bulgaristan **özerk prenslik** oldu.
- **1876 I. Meşrutiyet** ≠ **1908 II. Meşrutiyet**.
- **1909 31 Mart**, miladi takvimde **13 Nisan** günüdür.
- **1911 Trablusgarp İtalya'yla**, **1912 Uşi** bu savaşın antlaşmasıdır.
- **I. Balkan Savaşı Edirne kaybı / II. Balkan Savaşı Edirne'nin geri alınışı**.
- **1918 Mondros ateşkes / 1920 Sevr reddedilen barış metni / 1922 saltanatın kaldırılması**.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
- Önce sorudaki **yüzyılı** ayır: **1800'ler reform ve Balkan milliyetçiliği**, **1900'ler meşrutiyet, savaş ve işgaller**.
- **“İlk anayasa”** denirse **1876 Kanun-i Esasi**; **“genel hak güvencesi”** denirse **1839 Tanzimat** düşün.
- **“Gayrimüslim eşitliği”** denirse **1856 Islahat** bağlantısını kur.
- **“Yeniçerilerin kaldırılması”** denirse **II. Mahmud, 1826**; **III. Selim ve Nizam-ı Cedid** ile karıştırma.
- **“Mısır Valisi”** denirse **1833 Kütahya**, **“Rusya'yla yardım”** denirse **1833 Hünkâr İskelesi**.
- **“Ticaret”** denirse **1838 Balta Limanı–İngiltere**; **“Boğazlar”** denirse **1841 Londra**.
- **“93 Harbi”** görüldüğünde **1877–1878 ve Rusya** bilgisini kullan.
- **“Sultan–meşrutiyet”** bağlantısında **1876 ve 1908 = II. Abdülhamid**; **1909 tahttan indirme = V. Mehmed'in gelişi**.
- Son dönem antlaşmalarında **ateşkes, imzalanmış ama yürürlüğe girmemiş barış ve bağımsızlık barışı** kavramlarını ayır.
- Aşırı genelleme içeren “**hiç reform yapılmadı**”, “**tüm Balkan halkları aynı yıl bağımsız oldu**” gibi çeldiricileri olay sırasıyla denetle.
Konu Özeti
Geleneksel **1792–1922 Dağılma Dönemi**'nde III. Selim'in **Nizam-ı Cedid** yenilikleri **1807 Kabakçı Mustafa** isyanıyla kesintiye uğradı. **II. Mahmud** döneminde **1808 Sened-i İttifak** ve **1826 Vak'a-i Hayriye** yaşandı. **1827 Navarin**, **1829 Edirne** ve **1830 Londra** Yunan bağımsızlığı sürecinin; **1833 Kütahya/Hünkâr İskelesi** Mısır meselesinin; **1838 Balta Limanı** İngiltere'yle ticaret düzeninin başlıklarıdır. **1839 Tanzimat** ve **1856 Islahat** Abdülmecid devri reformları, **1876 Kanun-i Esasi** II. Abdülhamid döneminin ilk anayasasıdır. **1877–1878 93 Harbi ve Berlin**, **1881 Düyun-u Umumiye**, **1908 II. Meşrutiyet**, **1909 31 Mart Vakası**, **1911–1912 Trablusgarp**, **1912–1913 Balkan Savaşları** ve **1914–1918 I. Dünya Savaşı** dönemin önemli aşamalarıdır. **1918 Mondros** ateşkes, **1920 Sevr** TBMM'nin reddettiği ağır barış metnidir; **1 Kasım 1922 saltanat kaldırıldı**.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
- **III. Selim–Nizam-ı Cedid–1807** ve **II. Mahmud–1826** eşleştirmelerini ayırabilmelisin.
- **1808 Sened-i İttifak**, **1821 Yunan**, **1827 Navarin**, **1829 Edirne** kronolojisini kurabilmelisin.
- **Sırp isyanının önce başlaması** ile **Yunan bağımsızlığının önce tanınmasını** karıştırmamalısın.
- **1833 Kütahya/Mısır** ile **1833 Hünkâr İskelesi/Rusya** antlaşmalarını ayırabilmelisin.
- **1838 Balta Limanı**, **1841 Londra Boğazlar** antlaşmalarının konularını belirleyebilmelisin.
- **1839 Tanzimat**, **1856 Islahat**, **1876 Kanun-i Esasi**, **1908 II. Meşrutiyet** farkını açıklayabilmelisin.
- **1854 ilk dış borç** ile **1881 Düyun-u Umumiye** ilişkisini kurabilmelisin.
- **93 Harbi**, **Ayastefanos**, **Berlin** ve Balkan devletlerinin statülerini eşleştirebilmelisin.
- **1909 31 Mart Vakası**, **1913 Babıali Baskını** ve **Trablusgarp/Balkan Savaşları** kronolojisini bilmelisin.
- **I. Dünya Savaşı**, **Çanakkale**, **Kutü'l-Amare**, **1918 Mondros**, **1920 Sevr**, **1922 saltanat** bağlantılarını açıklayabilmelisin.
Kaynak Notu
Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğünün **Tarih 11**, **T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 12** ve **Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi** materyallerindeki kronoloji, anayasa, diplomasi, borçlanma ve savaş başlıkları esas alınarak özgün konu anlatımı ve sorular hazırlanmıştır. Dönem adlandırması tarihçilikte tek ve tartışmasız sınıflama olarak sunulmamıştır.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Ön Lisans Tarih Osmanlı Devleti’nin Dağılma Dönemi - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Ön Lisans Tarih Osmanlı Devleti’nin Dağılma Dönemi - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Ön Lisans Tarih Osmanlı Devleti’nin Dağılma Dönemi - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Ön Lisans Tarih Osmanlı Devleti’nin Dağılma Dönemi - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene