Konu Anlatımı / Ders Notu
Yasama (TBMM) Ders Notu
KPSS Ön Lisans için TBMM üyeliği, seçimleri, yasama güvenceleri, kanun yapımı, çoğunluklar ve denetim yolları konu anlatımı.
Yasama (TBMM) — Ders Notu
Ana Bilgiler
**TBMM 600 milletvekilinden oluşur.** Yasama yetkisi **TBMM'ye ait ve devredilemez** (m.7). Milletvekili seçilme yeterliğinde **18 yaş**, **ilkokul mezunu olma** ve Anayasa'daki diğer koşullar aranır (m.76). TBMM ile Cumhurbaşkanlığı seçimleri **beş yılda bir aynı gün** yapılır (m.77). Milletvekilleri **bütün milleti** temsil eder (m.80).
1. Temel maddeler
| Madde | Anahtar | |---|---| | **7** | Yasama TBMM'de, devredilemez | | **75** | TBMM **600** üye | | **76** | Milletvekili seçilme yeterliği; **18 yaş**, ilkokul | | **77** | TBMM ve Cumhurbaşkanlığı **5 yılda bir aynı gün** | | **78** | Ara seçim; savaşta erteleme | | **80–81** | Bütün milleti temsil; milletvekili andı | | **83** | Sorumsuzluk ve dokunulmazlık | | **84–85** | Milletvekilliğinin düşmesi; AYM'ye **7 gün** | | **87** | TBMM görev ve yetkileri | | **88** | Kanun teklifini **milletvekilleri** verir | | **89** | Kanunun **15 gün** içinde yayımlanması/geri gönderilmesi | | **93** | **1 Ekim** açılış; en çok **3 ay** tatil | | **94** | Başkanlık Divanı ve Başkan seçimi | | **95** | İçtüzük, siyasi parti grubu **20 üye** | | **96** | Toplantı/karar yeter sayıları | | **97** | Görüşmelerin açıklığı | | **98** | Dört güncel denetim yolu | | **116** | Seçimleri birlikte yenileme; TBMM kararı **360** | | **175** | Anayasa değişikliği **200 teklif, 360 kabul** |
2. Seçimler ve ara seçim
- **Olağan seçim:** TBMM ve Cumhurbaşkanlığı **5 yılda bir aynı gün**.
- **Ara seçim genel kuralı:** Dönemde bir defa; genel seçimden **30 ay** geçmeden olmaz, genel seçime **bir yıl** kala yapılamaz.
- **Boş üyelik %5:** 600'de **30 boş yer**; üç ay içinde ara seçim kararı düzenlenir.
- **Bir ilin/seçim çevresinin temsilcisiz kalması:** Özel istisna vardır.
- **Savaş nedeniyle seçim yapılamaması:** TBMM seçimleri **bir yıl** erteleyebilir, neden sürerse tekrarlayabilir.
- **Birlikte seçim yenileme:** TBMM **360 oyla** veya Cumhurbaşkanı kararıyla; **iki seçim birlikte** yapılır.
3. Milletvekilliğinin güvenceleri
**Yasama sorumsuzluğu:** TBMM çalışmasındaki **oy, söz ve ileri sürülen düşünceler**. **Yasama dokunulmazlığı:** Anayasa'daki istisnalar saklı kalmak kaydıyla TBMM kararı olmadıkça belirli ceza muhakemesi işlemlerine karşı koruma. Biri **söz ve oyla ilgili sorumluluk**, diğeri **usul güvencesidir**. **Devamsızlık:** Bir ayda izinsiz/özürsüz **beş birleşim günü** ve ardından özel usulle **TBMM salt çoğunluk kararı**. Dokunulmazlık kaldırılması/düşme işlemlerinin belirtilen türlerinde **AYM'ye 7 gün**.
4. TBMM yetkileri — m.87
- **Kanunları** kabul etmek, değiştirmek, kaldırmak.
- **Bütçe ve kesinhesap** tekliflerini görüşüp kabul etmek.
- **Para basılması** ve **savaş ilanına** karar vermek.
- **Uluslararası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak**.
- **Genel ve özel af** için **360 oy**.
**Kanun teklifini milletvekilleri verir (m.88).** Cumhurbaşkanı kabul edilen kanunu **15 gün** içinde yayımlar veya gerekçeyle geri gönderir. Geri gönderilen sıradan kanunun **aynen kabulünde 301 oy** gerekir. **Bütçe kanunları geri gönderme hükmünün dışındadır.** Bütçe teklifinin özel usulü **Cumhurbaşkanı** ile başlar.
5. TBMM çalışması ve sayılar
| Oran/kural | 600'de sayı | Kullanım | |---|---:|---| | **1/5** | **120** | Meclis Başkanından yazılı toplantıya çağrı istemi | | **1/4 + 1** | **151** | Genel karar **alt sınırı** | | **1/3** | **200** | Toplantı; anayasa değişikliği teklifi | | **Salt çoğunluk** | **301** | Üye tamsayısı bazında aranan işlemler; geri gönderilen kanunun aynen kabulü | | **3/5** | **360** | Af, TBMM'nin seçim yenilemesi, anayasa değişikliğinin kabulü | | **2/3** | **400** | Meclis Başkanı ilk iki tur; anayasa değişikliği referandum seçeneği eşiği |
**Genel karar hesabı:** Katılanların salt çoğunluğu ancak **151'in altına düşmez**. 250 katılan varsa **151**, 400 katılan varsa **201**, 600 katılan varsa **301** olumlu oy gerekir. **Özel anayasal çoğunluk varsa onu uygula.**
**TBMM Başkanı seçimi:** 1–2. tur **400**, 3. tur **301**, 4. turda iki adaydan **en çok oy**. Başkanlık Divanı **Başkan, Başkanvekilleri, Kâtip Üyeler, İdare Amirleri**nden oluşur. İlk görev dönemi **2 yıl**, ikincisi yasama döneminin bitimine kadardır. TBMM siyasi parti grubu **en az 20 üye**.
6. Anayasa değişikliği
**En az 200 milletvekili yazılı teklif**, **iki görüşme**, **en az 360 gizli kabul oyu**. **360–399 kabul** ve Cumhurbaşkanınca geri gönderilmeme hâlinde halkoyuna sunma zorunluluğu; **400 ve üzeri** kabulde Cumhurbaşkanının halkoyuna sunma seçeneği vardır. Geri gönderilen değişikliğin yeniden kabulü ayrıca değerlendirilir.
7. Güncel denetim yolları — m.98
- **Meclis araştırması:** Belli bir konuda **inceleme**.
- **Genel görüşme:** Toplumu/devleti ilgilendiren konu **Genel Kurulda görüşülür**.
- **Meclis soruşturması:** **Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar** hakkında m.106 kapsamında.
- **Yazılı soru:** Milletvekili, **Cumhurbaşkanı yardımcılarına ve bakanlara** sorar; **15 gün** cevap süresi.
**Gensoru ve sözlü soru artık m.98'in güncel listesinde yoktur.** Kanun tasarısı–Bakanlar Kurulu eski sistemiyle karıştırma.
Kısa Özet
**600 üye; 18 yaş; 5 yıllık ortak seçim; 200 toplantı; 151 genel karar tabanı; 301 salt üye çoğunluğu; 360 beşte üç; 400 üçte iki; 20 kişilik parti grubu; 15 günde kanun yayımlama ve yazılı soru cevabı.** Kanunu milletvekili teklif eder. Meclis araştırması, genel görüşme, Meclis soruşturması ve yazılı soru **dört güncel denetim yoludur**.
Resmî dayanak: https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/anayasa/
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Ön Lisans Vatandaşlık Yasama (TBMM) - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Ön Lisans Vatandaşlık Yasama (TBMM) - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Ön Lisans Vatandaşlık Yasama (TBMM) - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Ön Lisans Vatandaşlık Yasama (TBMM) - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.