Konu Anlatımı / Ders Notu

Yasama (TBMM) Ders Notu

KPSS Ön Lisans için TBMM üyeliği, seçimleri, yasama güvenceleri, kanun yapımı, çoğunluklar ve denetim yolları konu anlatımı.

Yasama (TBMM) — Ders Notu

Ana Bilgiler

**TBMM 600 milletvekilinden oluşur.** Yasama yetkisi **TBMM'ye ait ve devredilemez** (m.7). Milletvekili seçilme yeterliğinde **18 yaş**, **ilkokul mezunu olma** ve Anayasa'daki diğer koşullar aranır (m.76). TBMM ile Cumhurbaşkanlığı seçimleri **beş yılda bir aynı gün** yapılır (m.77). Milletvekilleri **bütün milleti** temsil eder (m.80).

1. Temel maddeler

| Madde | Anahtar | |---|---| | **7** | Yasama TBMM'de, devredilemez | | **75** | TBMM **600** üye | | **76** | Milletvekili seçilme yeterliği; **18 yaş**, ilkokul | | **77** | TBMM ve Cumhurbaşkanlığı **5 yılda bir aynı gün** | | **78** | Ara seçim; savaşta erteleme | | **80–81** | Bütün milleti temsil; milletvekili andı | | **83** | Sorumsuzluk ve dokunulmazlık | | **84–85** | Milletvekilliğinin düşmesi; AYM'ye **7 gün** | | **87** | TBMM görev ve yetkileri | | **88** | Kanun teklifini **milletvekilleri** verir | | **89** | Kanunun **15 gün** içinde yayımlanması/geri gönderilmesi | | **93** | **1 Ekim** açılış; en çok **3 ay** tatil | | **94** | Başkanlık Divanı ve Başkan seçimi | | **95** | İçtüzük, siyasi parti grubu **20 üye** | | **96** | Toplantı/karar yeter sayıları | | **97** | Görüşmelerin açıklığı | | **98** | Dört güncel denetim yolu | | **116** | Seçimleri birlikte yenileme; TBMM kararı **360** | | **175** | Anayasa değişikliği **200 teklif, 360 kabul** |

2. Seçimler ve ara seçim

  • **Olağan seçim:** TBMM ve Cumhurbaşkanlığı **5 yılda bir aynı gün**.
  • **Ara seçim genel kuralı:** Dönemde bir defa; genel seçimden **30 ay** geçmeden olmaz, genel seçime **bir yıl** kala yapılamaz.
  • **Boş üyelik %5:** 600'de **30 boş yer**; üç ay içinde ara seçim kararı düzenlenir.
  • **Bir ilin/seçim çevresinin temsilcisiz kalması:** Özel istisna vardır.
  • **Savaş nedeniyle seçim yapılamaması:** TBMM seçimleri **bir yıl** erteleyebilir, neden sürerse tekrarlayabilir.
  • **Birlikte seçim yenileme:** TBMM **360 oyla** veya Cumhurbaşkanı kararıyla; **iki seçim birlikte** yapılır.

3. Milletvekilliğinin güvenceleri

**Yasama sorumsuzluğu:** TBMM çalışmasındaki **oy, söz ve ileri sürülen düşünceler**. **Yasama dokunulmazlığı:** Anayasa'daki istisnalar saklı kalmak kaydıyla TBMM kararı olmadıkça belirli ceza muhakemesi işlemlerine karşı koruma. Biri **söz ve oyla ilgili sorumluluk**, diğeri **usul güvencesidir**. **Devamsızlık:** Bir ayda izinsiz/özürsüz **beş birleşim günü** ve ardından özel usulle **TBMM salt çoğunluk kararı**. Dokunulmazlık kaldırılması/düşme işlemlerinin belirtilen türlerinde **AYM'ye 7 gün**.

4. TBMM yetkileri — m.87

  1. **Kanunları** kabul etmek, değiştirmek, kaldırmak.
  2. **Bütçe ve kesinhesap** tekliflerini görüşüp kabul etmek.
  3. **Para basılması** ve **savaş ilanına** karar vermek.
  4. **Uluslararası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak**.
  5. **Genel ve özel af** için **360 oy**.

**Kanun teklifini milletvekilleri verir (m.88).** Cumhurbaşkanı kabul edilen kanunu **15 gün** içinde yayımlar veya gerekçeyle geri gönderir. Geri gönderilen sıradan kanunun **aynen kabulünde 301 oy** gerekir. **Bütçe kanunları geri gönderme hükmünün dışındadır.** Bütçe teklifinin özel usulü **Cumhurbaşkanı** ile başlar.

5. TBMM çalışması ve sayılar

| Oran/kural | 600'de sayı | Kullanım | |---|---:|---| | **1/5** | **120** | Meclis Başkanından yazılı toplantıya çağrı istemi | | **1/4 + 1** | **151** | Genel karar **alt sınırı** | | **1/3** | **200** | Toplantı; anayasa değişikliği teklifi | | **Salt çoğunluk** | **301** | Üye tamsayısı bazında aranan işlemler; geri gönderilen kanunun aynen kabulü | | **3/5** | **360** | Af, TBMM'nin seçim yenilemesi, anayasa değişikliğinin kabulü | | **2/3** | **400** | Meclis Başkanı ilk iki tur; anayasa değişikliği referandum seçeneği eşiği |

**Genel karar hesabı:** Katılanların salt çoğunluğu ancak **151'in altına düşmez**. 250 katılan varsa **151**, 400 katılan varsa **201**, 600 katılan varsa **301** olumlu oy gerekir. **Özel anayasal çoğunluk varsa onu uygula.**

**TBMM Başkanı seçimi:** 1–2. tur **400**, 3. tur **301**, 4. turda iki adaydan **en çok oy**. Başkanlık Divanı **Başkan, Başkanvekilleri, Kâtip Üyeler, İdare Amirleri**nden oluşur. İlk görev dönemi **2 yıl**, ikincisi yasama döneminin bitimine kadardır. TBMM siyasi parti grubu **en az 20 üye**.

6. Anayasa değişikliği

**En az 200 milletvekili yazılı teklif**, **iki görüşme**, **en az 360 gizli kabul oyu**. **360–399 kabul** ve Cumhurbaşkanınca geri gönderilmeme hâlinde halkoyuna sunma zorunluluğu; **400 ve üzeri** kabulde Cumhurbaşkanının halkoyuna sunma seçeneği vardır. Geri gönderilen değişikliğin yeniden kabulü ayrıca değerlendirilir.

7. Güncel denetim yolları — m.98

  • **Meclis araştırması:** Belli bir konuda **inceleme**.
  • **Genel görüşme:** Toplumu/devleti ilgilendiren konu **Genel Kurulda görüşülür**.
  • **Meclis soruşturması:** **Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar** hakkında m.106 kapsamında.
  • **Yazılı soru:** Milletvekili, **Cumhurbaşkanı yardımcılarına ve bakanlara** sorar; **15 gün** cevap süresi.

**Gensoru ve sözlü soru artık m.98'in güncel listesinde yoktur.** Kanun tasarısı–Bakanlar Kurulu eski sistemiyle karıştırma.

Kısa Özet

**600 üye; 18 yaş; 5 yıllık ortak seçim; 200 toplantı; 151 genel karar tabanı; 301 salt üye çoğunluğu; 360 beşte üç; 400 üçte iki; 20 kişilik parti grubu; 15 günde kanun yayımlama ve yazılı soru cevabı.** Kanunu milletvekili teklif eder. Meclis araştırması, genel görüşme, Meclis soruşturması ve yazılı soru **dört güncel denetim yoludur**.

Resmî dayanak: https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/anayasa/

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

Yasama (TBMM) Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Hızlı Tekrar

Yasama (TBMM) Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

KPSS Ön Lisans Vatandaşlık Yasama (TBMM) - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

KPSS Ön Lisans Vatandaşlık Yasama (TBMM) - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

KPSS Ön Lisans Vatandaşlık Yasama (TBMM) - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

KPSS Ön Lisans Vatandaşlık Yasama (TBMM) - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium