LGS Türkçe Medya Metinlerini Analiz Etme – Hızlı Tekrar

Medya Metinlerini Analiz Etme – LGS Türkçe Hızlı Tekrar

1. Beş Medya Amacı

• **Bilgilendirme:** Ne, nerede, ne zaman?
• **İkna etme:** Katıl, seç, dene, satın al.
• **Eğlendirme:** Mizah, bilmece, komik kurgu.
• **Kültür aktarma:** Gelenek, tarih, el sanatı, ortak hafıza.
• **Olay yorumlama:** Değerlendirme, eleştiri, kişisel görüş.

2. İki Cümleyi Ayır

“Takım maçı **2-1 kazandı**.” → Doğrulanabilir olgu.

“Sezonun **en harika** maçıydı.” → Öznel yorum.

3. Başlık – Kanıt Uyumu

• **Bir park** ile ilgili haberden **tüm parklar** sonucu çıkmaz.
• **Bir kişinin deneyimi** herkese kesin başarı kanıtı değildir.
• **Bir fotoğraf** bütün olayın her anını göstermez.
• **10 kişilik görüş** bütün toplumun tercihi olmayabilir.

4. Güvenilirlik Kontrolü

**Kim?** Kaynak.

**Ne zaman?** Tarih.

**Nerede?** Yer ve bağlam.

**Kaç kişi?** Örneklem.

**Nasıl?** Yöntem ve ölçüm.

**Kimin çıkarına?** Sponsorlu/ticari ilişki.

Eksik kaynak = **doğrulanamıyor**; otomatik olarak yanlış kabul edilmez.

5. Sınavda En Çok Karıştırılanlar

| Karıştırılan | Doğrusu | |---|---| İnternet yazısı kesin haberdir | Aynı ortamda haber, yorum, reklam bulunabilir | Yüksek beğeni sayısı = doğruluk | Beğeni, kanıt değildir | Bir örnek = tüm toplum | Örneklem temsili sorgulanır | “En iyi” sözü = nesnel bilgi | Ölçütsüzse öznel değerlendirmedir | Sponsorluk = her ifade yanlış | Çıkar ilişkisi not edilir, iddialar ayrıca denetlenir | Şık cümle uzun ve etkileyiciyse doğrudur | Doğru şık metindeki kanıtla desteklenir |

6. Son 2 Dakikalık Tekrar

1. Bilgi → olay ve ayrıntılar.
2. İkna → davranış çağrısı.
3. Eğlence → mizah ve keyif.
4. Kültür → miras ve gelenek.
5. Yorum → değerlendirme.
6. Başlığın genelleme yapıp yapmadığını kontrol et.
7. Görselin kapsamıyla iddianın kapsamını karşılaştır.
8. Kanıt olarak kaynak ve ölçüm ara.

7. Kendini Kontrol Et

**1.** “Hemen başvurun.” en çok hangi amacı gösterir? **İkna.**

**2.** “En etkileyici oyun” nesnel midir? **Hayır, öznel yargıdır.**

**3.** On kişinin görüşü tüm ülke için yeterli kanıt mıdır? **Hayır.**

**4.** Çok izlenen video mutlaka doğru mudur? **Hayır.**

**5.** Tarihi belli olmayan tatil duyurusunda ne yapılır? **Güncel resmî kaynak kontrol edilir.**

**Son hatırlatma:** **Amaç – kaynak – kanıt – kapsam** sırası, medya sorularında güçlü bir kontrol yöntemidir.