Gaz Yasaları Ders Notu

Temel Değişkenler

P: basınç V: hacim T: mutlak sıcaklık n: mol sayısı

Gaz yasaları bu değişkenler arasındaki ilişkileri inceler.

Birimler

Basınç:

1 atm = 76 cmHg = 760 mmHg = 101 325 Pa = 760 torr

Hacim:

1 L = 1000 mL = 1000 cm³ = 1 dm³

Sıcaklık:

T(K) = t(°C) + 273

Gaz hesaplarında sıcaklık kelvin kullanılır.

Miktar:

1 mol = 6,02 × 10²³ tanecik

Boyle Yasası

Sabit: n ve T

İlişki: P ile V ters orantılı

P ∝ 1/V

PV = k

P₁V₁ = P₂V₂

Basınç artarsa hacim azalır.

Charles Yasası

Sabit: n ve P

İlişki: V ile T doğru orantılı

V ∝ T

V/T = k

V₁/T₁ = V₂/T₂

Sıcaklık kelvin cinsinden artarsa hacim aynı yönde değişir.

Gay Lussac Yasası

Sabit: n ve V

İlişki: P ile T doğru orantılı

P ∝ T

P/T = k

P₁/T₁ = P₂/T₂

Sabit hacimde sıcaklık arttıkça basınç artar.

Avogadro Yasası

Sabit: P ve T

İlişki: V ile n doğru orantılı

V ∝ n

V/n = k

V₁/n₁ = V₂/n₂

Mol sayısı arttıkça hacim artar.

Grafikler

P-V: ters orantı

V-T: doğru orantı

P-T: doğru orantı

V-n: doğru orantı

Günlük Yaşam Bağlantıları

İçine çökmüş masa tenisi topunun sıcak suda genişlemesi: Charles Yasası

Kapalı mısır tanesinde sıcaklık artınca basıncın yükselmesi: Gay Lussac Yasası

Hiperbarik basınçla gaz kabarcığı hacminin küçülmesi: Boyle Yasası

Doğal gaz hacmi sıcaklık ve basınç koşullarından etkilenir.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Celsius doğrudan kullanılmaz; kelvine çevrilir.
• Boyle ters orantıdır.
• Charles doğru orantıdır.
• Gay Lussac doğru orantıdır.
• Avogadro doğru orantıdır.
• Her yasa için sabit değişkenler farklıdır.
• Birimler eşitlenmeden denklem kurulmaz.

Kısa Özet

Boyle: n,T sabit → P-V ters. Charles: n,P sabit → V-T doğru. Gay Lussac: n,V sabit → P-T doğru. Avogadro: P,T sabit → V-n doğru.