11. Sınıf Teknoloji ve İnsan Hayatı Konu Anlatımı

Teknoloji ve İnsan Hayatı

Günümüz, teknolojinin insan yaşamının hemen her alanına yerleştiği bir dönemdir. İnsanlar güne telefon alarmıyla başlayabilir; ev işlerinde teknolojik araçlardan yararlanabilir; gündemi dijital ortamlardan takip edebilir; alışveriş, ödeme ve resmî işlemlerini genel ağ üzerinden yapabilir; sağlık verilerini akıllı cihazlarla izleyebilir. Yapay zekâ destekli sistemler de günlük problemlerin çözümünde giderek daha fazla kullanılmaktadır.

Bu yaygınlık, teknolojinin yalnız araçlardan ibaret olmadığını gösterir. Teknoloji insanın zaman kullanımını, mekân algısını, çalışma biçimini, üretim-tüketim ilişkilerini, iletişimini, güvenliğini ve değer dünyasını etkileyen güçlü bir olgudur. Bu nedenle teknolojiye yalnız “yararlı mı, zararlı mı?” sorusuyla yaklaşmak yeterli değildir. Felsefi bakış, teknolojinin ne olduğu, insanı nasıl değiştirdiği ve insanın teknolojiyle nasıl bir ilişki kurması gerektiği üzerinde düşünür.

Tekhne'den Teknolojiye

Teknoloji, insanın yaşam içinde karşılaştığı güçlükleri aşmak ve problemleri çözmek için işine yarayacak araç, malzeme, yol ve yöntemleri bulma, yapma ve geliştirme bilgisi ve etkinliğidir. Bu yönüyle teknoloji insanın sınırlarını aşmasına, işlerini kolaylaştırmasına ve hız kazanmasına katkı sağlar.

Teknoloji yeni bir kavram gibi görünse de kökeni Antik Yunan'daki **tekhne** kavramına dayanır.

Tekhne

Tekhne, Yunancada “açığa çıkarma” anlamındaki *aletheia* ve “sanatsal üretim” anlamındaki *poiesis* ile ilişkilendirilir. Bu kullanımda tekhne, bir şeyi ortaya çıkarma ve üretme etkinliğiyle bağlantılıdır.

Teknik

Teknik, insanın doğaya müdahalesini içeren yapay bir süreçtir. İnsan, doğa içinde karşılaştığı eksiklikleri ve güçlükleri aşmak için teknikten yararlanır. Böylece doğanın sunduğu koşullara yalnızca uyum sağlamakla kalmaz, çeşitli araç ve yöntemlerle çevresini de dönüştürür.

Teknoloji

Tekhne zamanla anlam ve işlev bakımından değişerek modern teknik ve teknolojiye dönüşmüştür. Günümüzde teknoloji, sağladığı konfor ve kolaylıkla insanın doğayla mücadelesinde büyük yer edinmiştir.

Bilim ve Teknolojinin Etkileşimi

Bilim ve teknoloji birbirini besleyen iki önemli unsurdur. Bilimsel keşifler yeni teknolojilerin geliştirilmesine imkân sağlar; teknolojik araçlar da bilimsel araştırmanın sınırlarını genişletir.

Kitap bu karşılıklı ilişkiyi örneklerle açıklar. Elektromanyetik dalgaların keşfi iletişim teknolojilerinin gelişmesini desteklerken mikroskop ve yapay zekâ gibi teknolojik araçlar da yeni bilimsel keşiflerin yapılmasına katkıda bulunur.

Rönesans ve Reform hareketleriyle başlayan düşünsel dönüşüm, Aydınlanma Çağı'nda aklın ve bilimin öne çıkmasıyla güçlenmiş; bu birikim Sanayi Devrimi'ne zemin hazırlamıştır. Böylece teknoloji yalnız üretim araçlarını değil toplumsal yapıyı, ekonomiyi, yaşam biçimini ve kültürel değerleri de değiştirmiştir.

Makineleşmenin Doğuşu ve Endüstri Aşamaları

Sanayi Devrimi'nin en belirgin özelliklerinden biri makineleşmedir. Makineleşme, insanın beden gücüne dayalı üretimden makineler aracılığıyla üretime geçmesidir. Bu dönüşüm üretimde hız ve verimliliği artırmış, insan emeğine duyulan ihtiyacı azaltmıştır.

Kitap teknolojik üretimin gelişimini dört endüstri aşamasıyla gösterir:

Endüstri 1.0

• Buhar gücü kullanılmaya başlanmıştır.
• Makineleşme ortaya çıkmıştır.
• El emeğine dayalı üretimden fabrika sistemine geçilmiştir.

Endüstri 2.0

• Elektrik üretimde kullanılmaya başlanmıştır.
• Seri üretim ve montaj hattı gelişmiştir.
• Ham madde ihtiyacı artmıştır.

Endüstri 3.0

• Otomasyon sistemleri gelişmiştir.
• Robotlar kullanılmaya başlanmıştır.
• İnsan gücünün üretimdeki payı azalırken makineler öne çıkmıştır.

Endüstri 4.0

• Yapay zekâ kullanılmaya başlanmıştır.
• Akıllı fabrikalar ortaya çıkmıştır.
• Makinelerin kendi kendine karar verebildiği sistemler gelişmiştir.

Teknolojik Gelişmenin Sorgulanması

Teknolojik gelişmeler insanlığa önemli imkânlar sunarken yeni risk ve tehlikeler de doğurmuştur. Teknolojiye ilişkin iyimser beklentiler, özellikle doğal dengenin bozulması, nükleer tehditler, yeni hastalıklar ve besin kaynaklarındaki sorunlar gibi gelişmelerle birlikte sorgulanmaya başlanmıştır.

Teknolojinin hızla gelişmesi bazı çelişkileri de görünür kılmıştır. Tüketimin sürekli teşvik edilmesi ve yaşam amacının hazza indirgenmesi, bireyin mutluluğa gerçekten ulaşıp ulaşamadığı sorusunu gündeme getirir. Böylece teknolojik ilerlemenin yalnız başarı ve kolaylık üzerinden değerlendirilmesi yetersiz hâle gelir.

Teknolojinin İki Yüzü

Teknoloji iletişim ve bilgiye erişimde büyük kolaylık sağlarken güvenlik, adaletsizlik ve çevre tahribatı gibi sorunlar da doğurabilir. Bu nedenle teknoloji insan yaşamında hem olumlu hem olumsuz sonuçları olan bir olgudur.

Olumlu Sonuçlar

Konfor, Hız ve Kolaylık

Teknolojinin insan yaşamındaki belirgin etkilerinden biri konfor, hız ve kolaylıktır. Ulaşım ve iletişim alanındaki gelişmeler, zaman ve mekân sınırlarını önemli ölçüde azaltmıştır.

İnsanlar haberlere dijital ortamlardan ulaşabilir, sesli kitaplar aracılığıyla zamanlarını farklı biçimde değerlendirebilir ve çeşitli işlemleri bulundukları yerden gerçekleştirebilir.

Bilgiye Erişim ve Bilginin Saklanması

Genel ağ, matbaaya kıyasla çok daha hızlı biçimde dünyaya yayılmıştır. Veri toplama araçları gelişmiş, farklı kaynaklara erişim kolaylaşmış ve bilgiler dijital ortamlarda saklanabilir hâle gelmiştir.

Ancak bilgi miktarındaki artış, her bilginin güvenilir, geçerli ve doğru olduğu anlamına gelmez. Bu nedenle teknolojinin bilgiye erişimi kolaylaştırması yeni bir sorgulama ihtiyacını da beraberinde getirir.

Bilimsel ve Teknik İmkânlar

Yapay zekâ sağlık, eğitim, ulaşım ve finans gibi birçok alanda kullanılmaktadır. Kitapta yerli imkânlarla geliştirilen GÖKBEY helikopteri teknolojik üretime; sanal gözlükler yeni deneyim biçimlerine; yenilenebilir enerji teknolojileri ise fosil yakıt bağımlılığını azaltma çabasına örnek olarak sunulur.

Olumsuz Sonuçlar

Ekonomik Sorunlar ve Tüketim Kültürü

Üretim imkânları artmasına rağmen enflasyon ve gelir dağılımındaki adaletsizlik gibi ekonomik sorunlar sürebilir. Tüketim kültürünün oluşturduğu dengesizlik, temiz gıdaya erişim ve açlık gibi küresel sorunlarla da ilişkilendirilebilir.

Bu durum teknolojik üretimin artmasının tek başına adaletli ve dengeli bir yaşam sağlamadığını gösterir.

Psikolojik ve Zihinsel Yorgunluk

Teknoloji konfor ve kolaylık sağlarken insanın psikolojik ve zihinsel açıdan yorulmasına da yol açabilir. Sürekli ekran kullanımı, teknolojik araçlara aşırı bağlılık ve gerçek yaşamla dijital ortam arasındaki dengenin bozulması insan yaşamında sorunlara neden olabilir.

Savaş, Çevre ve Atık Sorunları

Savaş teknolojileri yıkıcı sonuçlar doğurabilir. Artan sanayi faaliyetleri, nükleer riskler ve geri dönüştürülemeyen mekanik-elektronik atıklar hem insanlığa hem doğaya zarar verebilir.

Teknolojiye Yönelik Dört Temel Tutum

Kitap, sanayileşmiş Batı toplumunda teknolojiye yönelik dört belirgin tutumdan söz eder. Bu tutumlar teknolojiye aşırı güvenmekten onu bütünüyle reddetmeye kadar uzanan farklı yaklaşımlardır.

Teknolojik Anarşi

Teknolojik anarşi, 19. yüzyıl Batı sanayileşmesinin önemli bir bölümünde etkili olan düşüncedir. Güç elde etmek, zenginleşmek ve doğayı kontrol altına almak amacıyla teknolojik gelişmeyi destekler.

Bu anlayış teknolojik gelişmenin hız ve çeşitlilik kazanmasına katkıda bulunmuştur. Ancak teknoloji burada insan amaçlarını gerçekleştiren güçlü bir hâkimiyet aracı hâline gelebilir.

Teknofili

Teknofili, teknolojiye aşırı düşkünlük ve bağlılığı ifade eder. Teknolojik araçlar, mekanik zekâlar ve teknik yenilikler insanlarda güçlü bir hayranlık oluşturabilir.

Sorun, kişinin teknolojiyle bilinçsiz bir özdeşlik kurması ve zamanla teknolojinin insan üzerinde kontrol kurmaya başlamasıdır. Araç olması gereken teknoloji, insan yaşamının belirleyicisi hâline gelebilir.

Uygun Teknoloji

Uygun teknoloji yaklaşımı, teknolojik yeniliklere teslim olmadan önce **amaçlar ve değerler** üzerinde düşünmeyi savunur. Teknoloji hangi amaç için kullanılacaktır? İnsan ve toplum açısından hangi değerlere hizmet edecektir?

Bu yaklaşım, amaç ve değerler temelinde sağlam teknoloji inşa edilmesinin teknolojinin bir hâkimiyet aracına dönüşmesini önleyebileceğini savunur.

Teknofobi

Teknofobi teknolojiye karşı korku ve teknolojiden geri çekilme eğilimidir. Aşırı hâlinde teknolojinin reddini ve insan yaşamının teknolojiden arındırılmasını savunabilir. Teknolojiyi insan özgürlüğünü kısıtlayan bir olgu olarak değerlendirir.

Teknoloji Üzerine Felsefi Sorular

Teknoloji insan yaşamını dönüştürdükçe yeni felsefi sorular ortaya çıkar. Kitaptaki uygulamalar şu sorular üzerinde düşündürür:

• Teknoloji insan hayatını nasıl etkiler?
• Teknolojinin tutsağı olmadan bir hayat nasıl mümkündür?
• Teknoloji insanın değer dünyasını nasıl etkiler?
• Teknoloji zaman ve mekân algısını değiştirebilir mi?
• Teknoloji insanın güvenliğini tehdit eder mi?
• Teknoloji varlıkları başlangıçtaki hâllerinden uzaklaştırır mı?

Bu soruların ortak yönü teknolojiyi yalnız teknik başarı açısından değil insan, değer, varlık ve yaşam bağlamında sorgulamalarıdır.

Güncel Teknoloji Örnekleri Üzerinden Düşünmek

Kitapta yapay zekâ, GÖKBEY helikopteri, bilim-teknoloji ilişkisi, sanal gözlükler, kripto para ve yenilenebilir enerji teknolojileri örnek olarak kullanılır.

Yapay Zekâ

Yapay zekâ artık bilim kurgu konusu olmanın ötesine geçmiş ve sağlık, eğitim, ulaşım, finans gibi alanlarda günlük yaşamın bir parçası hâline gelmiştir. Bu gelişme insan hayatında köklü değişiklikler oluşturabilecek bir teknoloji örneğidir.

GÖKBEY

Yerli imkânlarla geliştirilen T625 GÖKBEY helikopteri, farklı iklim ve coğrafyalarda görev yapabilecek biçimde tasarlanan teknolojik üretim örneğidir.

Sanal Gözlükler

Sanal gözlükler fiziksel dünyadan bağımsız bir deneyim sunabilir; oyun, eğitim ve sağlık gibi alanlarda kullanılabilir. Bu tür teknolojiler gerçeklik, deneyim ve insanın zaman-mekân algısı üzerine yeni sorular doğurabilir.

Kripto Para

Kripto para teknolojileri geleneksel finans sistemine alternatif oluşturabilecek yeni işlem biçimleri sunar. Merkezi otorite ve bankalardan bağımsızlık iddiası, finans teknolojilerinin toplum ve güvenlik boyutunun tartışılmasına yol açar.

Yenilenebilir Enerji

Güneş, rüzgâr, su ve hidrojen gibi kaynaklara dayalı teknolojiler fosil yakıtlara bağımlılığı azaltmayı hedefler. Karbon salınımını azaltma, iklim değişikliğiyle mücadele ve enerji maliyetlerini düşürme amaçları taşır.

Teknoloji Bağımlılığı ve Gerçeklikle İlişki

Kitap teknoloji bağımlılığının nedenleri üzerinde günlük yaşam örnekleriyle düşünülmesini ister. Teknolojik araçların sürekli kullanımı, kişinin dikkatini gerçek bulunduğu ortamdan uzaklaştırabilir.

Bir uygulamada Ali sınıfta olmasına rağmen zihninin oyun dünyasında olduğunu, öğretmeni görmediğini ve duymadığını söyler. Bu örnek teknolojinin insanın bulunduğu fiziksel mekânla zihinsel deneyimi arasındaki bağı zayıflatabileceğini gösterir.

Başka bir örnekte sosyal medya fenomeni, beğeni sayısı azalınca değersizlik hissine kapılır; daha fazla beğeni almak için kendisini yansıtmayan içerikler üretir ve sonunda kendisinden uzaklaştığını hisseder. Bu olay teknoloji, kimlik, değer ve yabancılaşma ilişkisini düşündürür.

Yapay Zekâ ve Ahlaki İkilem

Kitapta sürücüsüz otonom aracın kaza anında içerideki yolcuyu mu yoksa dışarıdaki yayayı mı koruması gerektiği sorulur. Bu ikilem, makinelerin veya yapay zekâ sistemlerinin ahlaki sorumluluk taşıyıp taşıyamayacağını tartışmaya açar.

Burada amaç tek bir doğru cevap vermek değildir. Teknolojinin gelişmesiyle insanın daha önce doğrudan karşılaşmadığı yeni seçim, sorumluluk ve değer problemlerinin ortaya çıkabileceğini görmektir.

Teknolojinin Yol Açtığı Problem Alanlarına Genel Bakış

Kitap bu konu içinde teknolojinin yol açtığı problemleri iki ana felsefi gruba ayırır:

Ontolojik Problemler

Teknolojik gelişmeler insanın varlığı, varoluşu ve gerçeklik algısında değişime yol açabilir. Kitap bu alanda özellikle:

• **ontolojik anlam kaybı**
• **yabancılaşma**

başlıklarını tanıtır.

Ontolojik anlam kaybı, insanın varoluşunun ve yaşamının anlamının yanlış anlaşılması veya anlaşılamaması sonucunda ortaya çıkan anlam ve değer kaybıdır. İnsanın sosyal-duygusal, zihinsel, bedensel ve manevi yönlerinin bütünlüğünün göz ardı edilmesi bu kaybı derinleştirebilir.

Yabancılaşma ise insanın doğasından ve özünden uzaklaşarak kendiliğiyle bağının zayıflamasıdır.

Aksiyolojik Problemler

Aksiyolojik problemler seçim, eylem ve değer bağlamında ortaya çıkar. “Ben” odaklı düşünmenin toplumsal ve ahlaki değerlerin önüne geçmesi, sosyal ilişkilerin değişmesi ve teknolojik üretimin doğurduğu güvenlik kaygıları bu alanda değerlendirilir.

Kitap üç başlığı tanıtır:

• **Güvenlik sorunları:** Veri işleme ve kullanma kaynaklı sorunlar; siber saldırı, mahremiyet ihlali ve silah teknolojilerinin oluşturduğu yıkımlar gibi riskler.
• **Değerlerin tahribatı:** Bireysel ve toplumsal yaşamda temel oluşturan değerlerin yitirilmesi.
• **Ahlaki eylemin imkânı:** Yeni teknolojiler karşısında etik kuralların yeterince oluşturulamaması.

Bu başlıklar sonraki konularda daha ayrıntılı ele alınır. Burada önemli olan teknolojinin yalnız araçsal bir gelişme değil, insanın varlık ve değer alanına uzanan felsefi problemler üretebildiğini görmektir.

Teknolojinin Birey, Aile ve Toplum Üzerindeki Etkileri

Teknolojinin etkileri iletişim, sanayi ve finans alanlarında görülebilir.

Kitaptaki örneklerde:

• Bir fabrikada üretimin robotlara devredilmesi çalışanların işlerini kaybetmesine yol açar.
• Mobil bankacılık kullanımında harcamalarını fark etmeyen kişi birikimini tüketebilir.
• Uzun süre telefon ve ekran kullanımı fiziksel rahatsızlıklarla ilişkilendirilebilir.

Bu örnekler teknolojinin yalnız büyük toplumsal değişimlerde değil bireyin günlük alışkanlıklarında da sonuçlar doğurabileceğini gösterir.

Üretim-Tüketim Dengesi ve Bilinçli Tüketici

Teknoloji üretimi hızlandırır ve tüketimi kolaylaştırır. Fakat üretim-tüketim ilişkisindeki bu hız, bilinçsiz tüketimi artırabilir. Bu nedenle kitabın tartışma bölümünde üretim-tüketim dengesinde teknolojinin etkisi ve bilinçli tüketici olmanın önemi sorgulanır.

Bilinçli teknoloji kullanımı, teknolojik ürünleri yalnız sahip olunacak nesneler olarak görmemeyi; ihtiyaç, amaç ve sonuç açısından değerlendirmeyi gerektirir.

Afetler Karşısında Teknolojinin Yeri

Teknoloji yalnız konfor sağlamak için değil doğal afetler ve salgınlarla mücadelede de kullanılabilir. Kitap deprem ve orman yangını örnekleri üzerinden teknolojinin insan hayatındaki yerini düşündürür.

Sismik hareketlerin izlenmesi, erken uyarı, tahmin, insansız hava araçları, dronlar, kriz yönetimi, simülasyon, uzaktan eğitim, aşı takibi, arama-kurtarma ve önleme-izleme teknolojik imkânların afet ve salgınlarla mücadelede kullanılabileceği alanlardır.

Bu örnekler teknolojiye bütünüyle olumlu veya bütünüyle olumsuz bakmanın yetersiz olduğunu bir kez daha gösterir. Teknolojinin değeri, hangi amaçlarla ve nasıl kullanıldığıyla yakından ilişkilidir.

Teknolojinin Olumsuz Etkileriyle Baş Etme

Kitap teknoloji kaynaklı sorunlara karşı bazı öneriler sunar:

• Teknolojinin amaç değil **araç** olduğu bilinci geliştirilmelidir.
• Kişisel verilerin kötüye kullanımını önlemek için güçlü güvenlik yazılımları ve şifreleme sistemleri kullanılmalıdır.
• Teknolojik ürünlerin geri dönüşümü teşvik edilmeli ve geri kazanım merkezleri yaygınlaştırılmalıdır.
• Teknoloji kullanımında insan doğasına uygun tercihler yapılmalı; gençlerin farklı hobiler edinmesi ve sosyal etkinliklere katılması desteklenmelidir.

Bu önerilerin ortak noktası teknolojiyi reddetmek değil, insan yaşamını ve değerlerini koruyacak bilinçli bir kullanım geliştirmektir.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Tekhne, teknik ve teknoloji aynı kavram değildir.
• Teknoloji yalnız günümüze özgü bir olgu değildir; kökeni tekhne kavramına kadar götürülür.
• Bilim ve teknoloji tek yönlü değil karşılıklı etkileşim içindedir.
• Makineleşme üretimde hız ve verimliliği artırırken insan emeğine duyulan ihtiyacı azaltabilir.
• Teknolojinin olumlu etkileri olması olumsuz etkilerinin bulunmadığı anlamına gelmez.
• Teknofili teknolojiye aşırı bağlılık; teknofobi teknolojiye korku ve geri çekilmedir.
• Uygun teknoloji teknolojiyi reddetmez; amaç ve değerler temelinde değerlendirmeyi savunur.
• Teknolojik anarşi, teknolojiye sınırsız hayranlık anlamındaki teknofiliyle aynı değildir; güç, zenginlik ve doğayı kontrol amacıyla teknolojik gelişmeyi destekleyen tutumdur.
• Ontolojik problemler varlık ve anlamla; aksiyolojik problemler değer ve eylemle ilgilidir.
• Yapay zekâ ikilemi, teknolojik sistemlerin ahlaki sorumluluğunun tartışılmasını sağlar.
• Afet teknolojileri, teknolojinin insan yaşamını koruyabilecek kullanım biçimlerini gösterir.

Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım

1. “Açığa çıkarma + sanatsal üretim” → tekhne.
2. “Doğaya müdahaleyi içeren yapay süreç” → teknik.
3. “Araç, malzeme, yol ve yöntem geliştirme” → teknoloji.
4. “Buhar + fabrika” → Endüstri 1.0.
5. “Elektrik + seri üretim” → Endüstri 2.0.
6. “Otomasyon + robot” → Endüstri 3.0.
7. “Yapay zekâ + akıllı fabrika” → Endüstri 4.0.
8. “Aşırı teknoloji bağlılığı” → teknofili.
9. “Teknolojiden korku ve geri çekilme” → teknofobi.
10. “Amaç ve değerleri tartışarak teknoloji kullanımı” → uygun teknoloji.
11. “Güç, zenginlik, doğayı kontrol” → teknolojik anarşi.
12. “İnsan varlığı/anlamı/yabancılaşma” → ontolojik problem.
13. “Güvenlik/değer/etik kural” → aksiyolojik problem.
14. “Teknoloji amaç değil araç olmalı” → bilinçli kullanım.
15. “Erken uyarı, İHA, simülasyon, arama-kurtarma” → afetlerle mücadelede teknoloji.

Konu Özeti

Teknoloji, insanın karşılaştığı güçlükleri aşmak ve yaşamını kolaylaştırmak için araç, malzeme, yol ve yöntem geliştirmesiyle ilişkili bir etkinliktir. Kökeni Antik Yunan'daki tekhne kavramına dayanır. Bilimle karşılıklı etkileşim içinde gelişen teknoloji, Sanayi Devrimi ve makineleşmeyle üretim biçimlerini değiştirmiş; Endüstri 1.0'dan Endüstri 4.0'a uzanan süreçte buhar gücünden yapay zekâya kadar farklı aşamalardan geçmiştir. Teknoloji konfor, hız, iletişim ve bilgiye erişim sağlarken ekonomik eşitsizlik, tüketim sorunları, psikolojik yorgunluk, güvenlik riskleri, savaş ve çevre tahribatı gibi sonuçlar da doğurabilir. Teknolojik anarşi, teknofili, uygun teknoloji ve teknofobi teknolojiye yönelik farklı tutumlardır. Teknolojinin insanın gerçeklik, varlık ve değer alanında oluşturduğu sorunlar ontolojik ve aksiyolojik problem başlıklarıyla ele alınır. Kitap teknolojiyle ilişkinin amaç, değer, güvenlik ve insan doğası gözetilerek bilinçli kurulmasını öne çıkarır.

Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın

• Tekhne, teknik ve teknoloji kavramlarını ayırt edebilmelisin.
• Bilim ile teknolojinin karşılıklı etkileşimini açıklayabilmelisin.
• Endüstri 1.0, 2.0, 3.0 ve 4.0'ın temel özelliklerini karşılaştırabilmelisin.
• Teknolojinin olumlu ve olumsuz etkilerini birlikte değerlendirebilmelisin.
• Teknolojik anarşi, teknofili, uygun teknoloji ve teknofobiyi ayırt edebilmelisin.
• Teknolojiye yönelik felsefi sorular oluşturabilmelisin.
• Yapay zekâ, sanal gözlük, kripto para ve yenilenebilir enerji örneklerini kitap kapsamına göre yorumlayabilmelisin.
• Teknoloji bağımlılığı ve yabancılaşma örneklerini değerlendirebilmelisin.
• Ontolojik ve aksiyolojik problem alanlarını genel düzeyde ayırt edebilmelisin.
• Teknolojinin birey, aile ve toplum üzerindeki etkilerini yorumlayabilmelisin.
• Afetlerle mücadelede teknolojinin önemini açıklayabilmelisin.
• Teknolojinin amaç değil araç olduğu bilincini gerekçelendirebilmelisin.