9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sözün İnceliği Ders Notu

Sözün İnceliği – Ders Notu

Edebiyat ve Söz

Edebiyat, dilin sanatlı kullanımıdır. Gündelik dil bilgi verirken edebî dil güzellik ve çağrışım amaçlar.

Örnek: Edebiyat, malzemesi dil olan söz sanatıdır.

İletişim

Gönderici, alıcı, ileti, kanal, kod ve bağlam iletişimin ögeleridir. Alıcının tepkisi dönüttür. İletişimi engelleyen şey gürültüdür.

Dilin İşlevleri

Göndergesel: bilgi verir. Heyecan: duyguyu yansıtır. Alıcıyı harekete geçirme: davranış bekler. Şiirsel: söze güzellik katar. İlgi kurma: iletişimi başlatır. Dil ötesi: dili dille açıklar.

Sözün Etkili Kullanımı

Vurgu, tonlama, durak ve beden dili anlama katkı sağlar. Hitabet topluluğa etkili konuşma, diksiyon doğru ses çıkarmadır. Nezaket sözcükleri ilişkiyi güçlendirir.

Atasözü ve Deyim

Atasözü öğüt veren genel yargıdır; deyim kalıplaşmış mecaz söz öbeğidir.

Söz Sanatları

Benzetme, kişileştirme, konuşturma ve abartma anlatımı güçlendirir.

Şiirde Ahenk

Uyak dize sonlarındaki ses benzerliği, redif tekrar eden ek ve sözcük, ölçü hece düzenidir.

Sınav Soru Kalıpları

• dilin işlevi,
• iletişim ögeleri,
• atasözü ve deyim,
• söz sanatı bulma,
• şiirde ahenk.

Sık Karıştırılanlar

• Kişileştirme ile konuşturma.
• Atasözü ile deyim.
• Uyak ile redif.

Kısa Özet

Cümlenin amacını bul, işlevi ve söz sanatını belirle; atasözü ile deyimi öğüt ve mecaz farkıyla ayır; şiirde dize sonuna bak.