Konu Anlatımı / Ders Notu
MSÜ Matematik EBOB ve EKOK Ders Notları
EBOB-EKOK kısa konu notları, temel formüller, çözümlü örnekler ve sık yapılan hatalar.
EBOB ve EKOK — Ders Notu
Temel Tanımlar
**EBOB(a,b):** a ve b'nin her ikisini tam bölen en büyük pozitif tam sayı.
**EKOK(a,b):** a ve b'nin her ikisine de tam bölünen en küçük pozitif tam sayı.
Örnek: 18 ve 30 için EBOB=6, EKOK=90. Çünkü 18=2×3², 30=2×3×5; küçük ortak üsler 2×3=6, büyük üsler 2×3²×5=90'dır.
Asal Çarpanlar ile EBOB ve EKOK
- Her sayıyı asal kuvvetlerine ayır.
- **EBOB:** Yalnız ortak asallardan küçük üsleri çarp.
- **EKOK:** Görülen bütün asallardan büyük üsleri çarp.
| Sayılar | EBOB | EKOK | | --- | ---: | ---: | | 12, 18 | 6 | 36 | | 24, 40 | 8 | 120 | | 30, 42 | 6 | 210 | | 8, 15 | 1 | 120 | | 16, 64 | 16 | 64 |
İşlem Kuralları
- İki pozitif tam sayı için EBOB(a,b)×EKOK(a,b)=a×b.
- a, b'yi tam bölüyorsa EBOB(a,b)=a; EKOK(a,b)=b (a≤b).
- EBOB(a,b)=1 ise a ve b aralarında asaldır, EKOK(a,b)=a×b'dir.
- EBOB(a,b)=d ise a=d×x, b=d×y yazıldığında EBOB(x,y)=1 olmalıdır.
- EKOK(a,b)=d×x×y ve x×y=EKOK÷EBOB'dur.
- Her ortak bölen EBOB'un bölenidir; her ortak kat EKOK'un katıdır.
Problem Türüne Göre Seçim
**EBOB gerekir:** en uzun eş ip parçası, en büyük kare fayansın kenarı, hiç artmadan en çok özdeş paket sayısı, her iki miktarı da bölen en büyük sayı.
**EKOK gerekir:** farklı aralıklarla çalan ziller, birlikte hareket eden servisler, hem a'ya hem b'ye bölünen en küçük pozitif sayı, ortak katların aralık içinde sayılması.
Sorunun yalnızca EBOB veya EKOK'u değil, *kaç parça, kaç kare, hangi saat, kaç sayı* gibi ek bir niceliği sorabileceğini unutma.
Tam Çözümlü Mini Örnekler
**Örnek 1:** 48 ve 72 m ipler en uzun eş parçalara kesilsin. EBOB(48,72)=24 m. Parça sayısı 48/24+72/24=2+3=**5**.
**Örnek 2:** 6, 8 ve 9 dakikada bir çalan alarmlar yeniden ne zaman çalar? EKOK(6,8,9)=72. Başlangıçtan **72 dakika** sonra birlikte çalarlar.
**Örnek 3:** EBOB(48,b)=12 ve EKOK(48,b)=240 ise b=12×240/48=**60**. EBOB(48,60)=12 ve EKOK(48,60)=240 doğrulanır.
**Örnek 4:** EBOB(a,b)=10 ve EKOK(a,b)=300, a<b. a=10x, b=10y ve xy=30 olur. Aralarında asal çiftler (1,30),(2,15),(3,10),(5,6): toplam **4** sayı çifti.
**Örnek 5:** 75 ve 120 nesne en çok sayıda eş içerikli pakete ayrılacaksa EBOB=15 paket vardır. Paket başına 75/15=5 ve 120/15=8 nesne, yani toplam **13** nesne düşer.
Sık Yapılan Hatalar
- 'En büyük' sözcüğü görüldüğünde hemen EBOB seçmek: İlk ortak zaman en küçük olsa da EKOK olabilir.
- EBOB için büyük asal üsleri almak.
- Parçanın boyuyla parça adedini karıştırmak.
- Sadece xy sabitliğine bakıp x ve y'nin aralarında asallığını kontrol etmemek.
- Başlangıç anını 'bir sonraki ortak gerçekleşme' saymak.
- EKOK=0 demek: Tanımda en küçük **pozitif** ortak kat aranır.
Kısa Özet
EBOB, ortak bölenlerin en büyüğüdür; en büyük eş parça ve en çok özdeş paket durumlarında kullanılır. EKOK, pozitif ortak katların en küçüğüdür; aynı anda yeniden gerçekleşen olaylarda kullanılır. EBOB için ortak asal çarpanların küçük, EKOK için tüm asal çarpanların büyük üsleri seçilir. İki pozitif tam sayı için EBOB×EKOK=çarpım bağıntısı geçerlidir. EBOB d ise a=dx, b=dy ve EBOB(x,y)=1 koşulunu unutma.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
MSÜ Matematik EBOB ve EKOK - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
MSÜ Matematik EBOB ve EKOK - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
MSÜ Matematik EBOB ve EKOK - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
MSÜ Matematik EBOB ve EKOK - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.