Konu Anlatımı / Ders Notu

MSÜ Matematik EBOB ve EKOK Ders Notları

EBOB-EKOK kısa konu notları, temel formüller, çözümlü örnekler ve sık yapılan hatalar.

EBOB ve EKOK — Ders Notu

Temel Tanımlar

**EBOB(a,b):** a ve b'nin her ikisini tam bölen en büyük pozitif tam sayı.

**EKOK(a,b):** a ve b'nin her ikisine de tam bölünen en küçük pozitif tam sayı.

Örnek: 18 ve 30 için EBOB=6, EKOK=90. Çünkü 18=2×3², 30=2×3×5; küçük ortak üsler 2×3=6, büyük üsler 2×3²×5=90'dır.

Asal Çarpanlar ile EBOB ve EKOK

  1. Her sayıyı asal kuvvetlerine ayır.
  2. **EBOB:** Yalnız ortak asallardan küçük üsleri çarp.
  3. **EKOK:** Görülen bütün asallardan büyük üsleri çarp.

| Sayılar | EBOB | EKOK | | --- | ---: | ---: | | 12, 18 | 6 | 36 | | 24, 40 | 8 | 120 | | 30, 42 | 6 | 210 | | 8, 15 | 1 | 120 | | 16, 64 | 16 | 64 |

İşlem Kuralları

  • İki pozitif tam sayı için EBOB(a,b)×EKOK(a,b)=a×b.
  • a, b'yi tam bölüyorsa EBOB(a,b)=a; EKOK(a,b)=b (a≤b).
  • EBOB(a,b)=1 ise a ve b aralarında asaldır, EKOK(a,b)=a×b'dir.
  • EBOB(a,b)=d ise a=d×x, b=d×y yazıldığında EBOB(x,y)=1 olmalıdır.
  • EKOK(a,b)=d×x×y ve x×y=EKOK÷EBOB'dur.
  • Her ortak bölen EBOB'un bölenidir; her ortak kat EKOK'un katıdır.

Problem Türüne Göre Seçim

**EBOB gerekir:** en uzun eş ip parçası, en büyük kare fayansın kenarı, hiç artmadan en çok özdeş paket sayısı, her iki miktarı da bölen en büyük sayı.

**EKOK gerekir:** farklı aralıklarla çalan ziller, birlikte hareket eden servisler, hem a'ya hem b'ye bölünen en küçük pozitif sayı, ortak katların aralık içinde sayılması.

Sorunun yalnızca EBOB veya EKOK'u değil, *kaç parça, kaç kare, hangi saat, kaç sayı* gibi ek bir niceliği sorabileceğini unutma.

Tam Çözümlü Mini Örnekler

**Örnek 1:** 48 ve 72 m ipler en uzun eş parçalara kesilsin. EBOB(48,72)=24 m. Parça sayısı 48/24+72/24=2+3=**5**.

**Örnek 2:** 6, 8 ve 9 dakikada bir çalan alarmlar yeniden ne zaman çalar? EKOK(6,8,9)=72. Başlangıçtan **72 dakika** sonra birlikte çalarlar.

**Örnek 3:** EBOB(48,b)=12 ve EKOK(48,b)=240 ise b=12×240/48=**60**. EBOB(48,60)=12 ve EKOK(48,60)=240 doğrulanır.

**Örnek 4:** EBOB(a,b)=10 ve EKOK(a,b)=300, a<b. a=10x, b=10y ve xy=30 olur. Aralarında asal çiftler (1,30),(2,15),(3,10),(5,6): toplam **4** sayı çifti.

**Örnek 5:** 75 ve 120 nesne en çok sayıda eş içerikli pakete ayrılacaksa EBOB=15 paket vardır. Paket başına 75/15=5 ve 120/15=8 nesne, yani toplam **13** nesne düşer.

Sık Yapılan Hatalar

  • 'En büyük' sözcüğü görüldüğünde hemen EBOB seçmek: İlk ortak zaman en küçük olsa da EKOK olabilir.
  • EBOB için büyük asal üsleri almak.
  • Parçanın boyuyla parça adedini karıştırmak.
  • Sadece xy sabitliğine bakıp x ve y'nin aralarında asallığını kontrol etmemek.
  • Başlangıç anını 'bir sonraki ortak gerçekleşme' saymak.
  • EKOK=0 demek: Tanımda en küçük **pozitif** ortak kat aranır.

Kısa Özet

EBOB, ortak bölenlerin en büyüğüdür; en büyük eş parça ve en çok özdeş paket durumlarında kullanılır. EKOK, pozitif ortak katların en küçüğüdür; aynı anda yeniden gerçekleşen olaylarda kullanılır. EBOB için ortak asal çarpanların küçük, EKOK için tüm asal çarpanların büyük üsleri seçilir. İki pozitif tam sayı için EBOB×EKOK=çarpım bağıntısı geçerlidir. EBOB d ise a=dx, b=dy ve EBOB(x,y)=1 koşulunu unutma.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

MSÜ Matematik EBOB ve EKOK Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Hızlı Tekrar

MSÜ Matematik EBOB ve EKOK Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

MSÜ Matematik EBOB ve EKOK - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

MSÜ Matematik EBOB ve EKOK - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

MSÜ Matematik EBOB ve EKOK - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

MSÜ Matematik EBOB ve EKOK - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium