Konu Anlatımı / Ders Notu
MSÜ Matematik Rasyonel Sayılar Ders Notları
Rasyonel sayılarda temel kurallar, çözümlü örnekler ve sık karıştırılan kavramlar.
Rasyonel Sayılar — Ders Notu
Rasyonel Sayının Tanımı
b≠0 ve a,b tam sayı ise a/b bir rasyonel sayıdır. Örnekler: 3/4, -2/7, 0=0/1, 5=5/1. 4/0 tanımsızdır. Sıfırın kendisi rasyoneldir.
Kesir İşlemlerinin Özeti
- **Sadeleştirme:** Pay ile paydayı ortak sıfırdan farklı tam sayıya böl. 15/20=3/4.
- **Genişletme:** Pay ve paydayı aynı sıfırdan farklı sayıyla çarp. 2/5=6/15.
- **Aynı payda ile toplama:** (a/c)+(b/c)=(a+b)/c.
- **Farklı payda:** Ortak payda kur. 1/4+1/3=3/12+4/12=7/12.
- **Çarpma:** (a/b)×(c/d)=ac/bd (b,d≠0).
- **Bölme:** (a/b)÷(c/d)=(a/b)×(d/c), c≠0.
İşaret ve Sıralama
Negatif rasyonel sayılar sıfırdan küçüktür. Negatif sayılarda sıfıra yakın olan daha büyüktür: -1/3>-2/3. Sıralama için pozitif ortak payda kurmak güvenlidir. Aynı işaretli iki sayının çarpımı pozitif, farklı işaretlilerin çarpımı negatiftir.
Parantez ve Üs
(-3/4)²=9/16, fakat -(3/4)²=-9/16. Mutlak değer negatif olamaz: |-7/9|=7/9. Çarpma-bölme, toplama-çıkarmadan önce yapılır; parantez önceliklidir.
Ondalık Sayılar
0,4=4/10=2/5, 1,25=125/100=5/4. Devirli örnek: 0,333...=1/3; 0,272727...=27/99=3/11. Paydanın 0 olması hiçbir durumda kabul edilmez.
Çözümlü Örnekler
**Örnek 1:** 5/6-1/4=10/12-3/12=7/12.
**Örnek 2:** (-2/3)÷(4/9)=(-2/3)×(9/4)=-3/2.
**Örnek 3:** 1/(1+1/2)=1/(3/2)=2/3.
**Örnek 4:** 0,75=75/100=3/4.
**Örnek 5:** Bir sayının 3/5’i 21 ise x=21×5/3=35.
**Örnek 6:** Deponun 2/3’ü dolu, içindeki suyun 1/4’ü harcanıyor. Kalan oran (2/3)×(3/4)=1/2’dir.
Sınavda Yapılan Hatalar
- 1/2+1/3 işlemini 2/5 sanmak (doğru 5/6).
- Bölme yapılırken birinci kesri ters çevirmek.
- -(2/3)² ile (-2/3)² ifadelerini aynı kabul etmek.
- Tam kısmı olan bileşik kesri yanlış çevirmek.
- Kalan miktarın kesrini bütünün kesri sanmak.
- Rasyonel sayının paydasının sıfır olabileceğini düşünmek.
Kısa Özet
Rasyonel sayılar paydası sıfır olmayan tam sayı oranlarıdır. Toplama ve çıkarmada ortak payda gerekir. Çarpmada paylar ve paydalar ayrı ayrı çarpılır; bölmede ikinci kesir ters çevrilerek çarpılır. Negatif işareti, parantez ve üs sırasını koru. Sonlu veya devirli ondalıkları kesre çevirebilirsin. Problemde hangi miktarın kesrinin istendiğini mutlaka belirle.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
MSÜ Matematik Rasyonel Sayılar - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
MSÜ Matematik Rasyonel Sayılar - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
MSÜ Matematik Rasyonel Sayılar - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
MSÜ Matematik Rasyonel Sayılar - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.