Konu Anlatımı / Ders Notu
Sözcükte ve Cümlede Anlam Ders Notu
ÖABT Türkçe sözcükte ve cümlede anlam ders notu.
Ders Notu: Sözcükte ve Cümlede Anlam
Sözcük ve Bağlam
Bir sözcük birden çok anlam taşıyabilir. 'Ağır taş' ve 'ağır sorumluluk' örneklerinde bağlam anlamın somuttan soyuta geçmesini sağlar. Mecaz ve terim anlamlar sözcüğün sözlükteki en yaygın kullanımından ayrılabilir. Çok anlamlılıkta anlamlar ilişkili; eş seslilikte biçimler ortak, anlamlar ilişkisizdir.
Kavram ve Anlam İlişkileri
Eş anlamlılık bağlama bağlıdır; yakın anlamlı sözcüklerin duygu yükü veya kullanım alanı farklı olabilir. Üst–alt kavram: 'meyve–elma'; parça–bütün: 'elma–çekirdek'. Dereceli karşıtlık: sıcak–soğuk; yön karşıtlığı: çıkmak–inmek. Nitel bir yargı değer belirtirken nicel ifade ölçülebilir bilgiyi öne çıkarır.
Söz Sanatları
Benzetmede ortak bir nitelik üzerinden ilişki kurulur. Kişileştirme insan dışındaki bir varlığı insan niteliğiyle anlatır. Ad aktarması komşuluk/ilişkililik temellidir: 'Ankara açıklama yaptı' ifadesinde şehrin adı kurum veya yönetim adına kullanılır. Abartmada ölçü gerçeğin dışına çıkar; karşıtlıkta zıt özellikler bir aradadır. Örtmece sözü yumuşatır.
Cümlede Anlam
Temel yargı açıkça söylenendir. 'O da katıldı' cümlesi başka katılımcılar bulunduğunu düşündürür. 'Artık' önceki durumun değiştiğine işaret edebilir. Önvarsayım, arka planda kabul edilen bilgi; çıkarım ise önermelerden zorunlu sonuçtur. Örtük bilgi ile kesin çıkarım aynı şey değildir.
İlişki Türleri
- Neden: 'Hastalandığı için gelmedi.'
- Amaç: 'Dinlenmek için erken çıktı.'
- Koşul: 'Zaman bulursam gelirim.'
- Karşıtlık: 'Yorgundu ancak çalıştı.'
- Karşılaştırma: 'Bu sürüm öncekinden kısa.'
- Varsayım: 'Diyelim ki sınav ertelendi.'
- Olasılık: 'Belki yetişir.'
- Gereklilik: 'Zamanında başvurmalısın.'
Kesinlik ve Kapsam
'En az üç' alt sınır; 'en çok üç' üst sınır; 'tam üç' eşitlik bildirir. 'Bazıları' sözcüğünden 'diğerleri asla' sonucu çıkmaz. 'Yalnızca' sınırlar, 'da' ekleme yapar. Bir seçenek özne, zaman, koşul veya niceliği değiştirdiğinde cümlenin yakın anlamlı karşılığı olmaktan çıkabilir.
Sınavda Çözüm Stratejisi
Önce ana yargıyı bir cümleyle özetle. Daha sonra 'de, bile, artık, ancak, yalnız, kimi, bütün, en az, belki' belirteçlerinin neyi değiştirdiğini kontrol et. Kesinlik istenen soruda dış dünyaya ilişkin tahminle değil metinden çıkan zorunlu sonuçla cevap ver.
Kısa Özet
Bağlam, sözcüğün hangi anlamda kullanıldığını belirler. Cümle düzeyinde kapsam, koşul, zaman, olumsuzluk ve kiplik denetlenir. Söylenen ile varsayılanı ayırmak, anlamı bozan kesinlik ve nicelik değişikliklerini fark etmek gerekir.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
ÖABT Türkçe Sözcükte ve Cümlede Anlam - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
ÖABT Türkçe Sözcükte ve Cümlede Anlam - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
ÖABT Türkçe Sözcükte ve Cümlede Anlam - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
ÖABT Türkçe Sözcükte ve Cümlede Anlam - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.