Lider Ruhlar Ders Notu

Lider Ruhlar — Ders Notu

Temel kavramlar

**Merak, azim, kararlılık, üretkenlik, sorumluluk, empati, planlama, zaman yönetimi, özgün düşünme, finansal okuryazarlık, liderlik.** Metinde özellik sorulduğunda davranıştan kanıt göster.

1. Sümeyye Boyacı

• **2003, Eskişehir doğumlu.** Aile desteğiyle resim ve yüzme çalışmaları yürütür.
• **3,5 yaşında** kalem tutup resim yapmaya başlar; **5,5 yaşında** yüzmeye başlar.
• Altı yaşında ilk kişisel resim sergisi (6–7 tablo); Eskişehir'de **31 tabloluk ebru sergisi**.
• **2018 Dublin**: Avrupa şampiyonluğu; **2019 Londra**: **0,3 saliseyle ikincilik**.
• **Spor psikoloğu** olma isteğini anlatır; başarıda anne, baba, öğretmen, antrenör ve diğer desteklerin payını vurgular.
• **Ana ileti:** Farklılıkları küçümsemeden hayal kurma, azim, dayanışma.
• **Deyim:** Aklının ucundan geçmemek = hiç düşünmemek.

2. Yunus Emrem

• **Şair: İbrahim Minnetoğlu.** **Konu edilen kişi: Yunus Emre.**
• **Ana duygu: Hayranlık.** “Yurt gibisin / Halk gibisin” → benzetme.
• “Hem açım hem susuzum” → gerçek açlık değil **manevi eksiklik**.
• “Gönlüme bağ bahçe kurmuşsun” → mecaz, sevgi ve manevi zenginlik.
• Sözcükler **bağlama göre** yorumlanır; “post” şiirde **makam** anlamında kullanılabilir.

3. Jale İnan (dinleme/izleme)

• Kitaptaki yönergelere göre **arkeoloji merakı**, karşılaşılan zorluklar ve **Türkiye'nin ilk kadın arkeoloğu** olarak tanıtılması ön plandadır.
• **Kronoloji, zaman çizelgesi, anahtar kelime, giriş–gelişme–sonuç, uygun müzik, perspektif değiştirme** öğrenme çıktılarıdır.
• Yorgun Herkül heykeline dair ayrıntı ve olay sırası **video içinde**; yazılı metinde verilmediği için uydurulmaz.
• Müziği **ritim, süre ve ses düzeyi** ölçütlerine göre değerlendir.

4. Piri Reis

• **Mehmet**, **dayısı Kemal Reis**'in yanında çalışıp denizciliği öğrenir.
• **Barbaros Hayrettin Paşa** onun yeteneğini değerlendirir; gözlem ve seferleri destekler.
• **Gözlem → ölçüm → not → harita → Kitab-ı Bahriye**. Çalışmalarını **Yavuz Sultan Selim'e** sunar.
• Liderlik özellikleri: **çalışkanlık, merak, öğrenmeye açıklık, planlama, üretkenlik**.
• Denizde **kod bayrakları** görsel iletişim için kullanılır; renkleri kitap görseline bakmadan tahmin edilmez.

5. Eflatun Cem Güney

• **“Masal Babası”**, 1896 **Malatya Hekimhan** doğumlu, 1981'de vefat etmiş.
• Öğretmenlik, masal derleme, radyo programı, gezici köy kütüphaneleri çalışmaları.
• **Açıl Sofram Açıl** ve **Dede Korkut Masalları** kitapta ödülle ilişkili anılır.
• Çalışmaları **kültürel mirasın aktarılması** için önem taşır; kütüphanesi **Topkapı Sarayı'na bağışlanır**.

6. Problem–çözüm ve eleştirel düşünme

• **Sare Aydın:** rampaların önü, ulaşılabilirlik ve toplumsal engeller üzerinden çözüm üret.
• **Efe'nin akıllı saat ikilemi:** şimdi satın alma veya birikimi sürdürme; kısa/uzun vadeli hedefleri karşılaştır.
• **İş–aile dengesi:** yalnız başarı değil sürdürülebilir zaman yönetimi.
• **Çözüm sırası:** sorunu adlandır → nedenini bul → alternatifleri karşılaştır → seçim yap → sonucu denetle.

7. Dil, anlatım ve noktalama

• **Konu:** metin neyi anlatır? **Ana düşünce/ana duygu:** asıl iletilmek istenen görüş/duygu.
• **Sayısal veri:** tarih, derece, ölçü; **benzetme:** gibi/sanki/âdeta; **karşılaştırma:** benzerlik–farklılık.
• **Deyim:** aklının ucundan geçmemek = hiç düşünmemek.
• **Virgül:** “Evet, ...”; **iki nokta:** açıklama ve örnek öncesi; **kısa çizgi:** “bil-im”; **eğik çizgi:** yan yana şiir dizelerini ayırma.
• **Özet:** ana olaylar ve kronoloji korunur; gereksiz ayrıntı ele.
• **Gerekçeli yazma:** görüş, kanıt, uygun örnek, karşı görüş ve çözüm.

8. Temanın son değerlendirmesi

• **İhsan Ketin:** jeoloji/Kuzey Anadolu Fay Hattı; **Canan Dağdeviren:** fizik mühendisliği/giyilebilir cihazlar; **Feryal Özel:** astrofizik/kara delikler.
• **Efe:** harçlık biriktirme ile alışveriş arasında karar; farklı koşullar için alternatif çözüm mümkündür.
• **Girişimci:** ürünü ve sorununu tanımlama, broşürü yazı–görselle planlama, sonuç değerlendirme.

Sık Karıştırılanlar

• 2018 **Dublin birincilik** ≠ 2019 **Londra ikincilik**.
• “Yunus Emrem” şairi ≠ Yunus Emre; şiirdeki mecaz ≠ gerçek durum.
• Jale İnan videosu için yazılı soru bulunması ≠ videonun bütün cevaplarının yazıda bulunması.
• Piri Reis'in **dayısı Kemal Reis** ≠ onu takdir eden **Barbaros Hayrettin Paşa**.
• **Kısa çizgi/kök–ek** ≠ **eğik çizgi/şiir dizeleri**.
• Efe'nin iki seçeneğinde tek zorunlu cevap yok; gerekçe ve hedefler belirleyicidir.

Kısa Özet

**Sümeyye: azim, sanat, yüzme ve ekip desteği. Yunus Emrem: hayranlık ve mecaz. Jale İnan: arkeoloji, kronoloji ve video kanıtı. Piri Reis: gözlemden harita ve Kitab-ı Bahriye'ye. Eflatun Cem Güney: masal derleme ve kültür aktarımı.** Başlıca sınav becerileri: deyim, benzetme, karşılaştırma, sayısal veri, noktalama, özetleme ve gerekçeli çözüm.