Osmanlı Kültür ve Medeniyeti Hızlı Tekrar

Osmanlı Kültür ve Medeniyeti — Hızlı Tekrar

Anahtar Eşleştirmeler

**Süleymaniye → Mimar Sinan / İstanbul** · **Selimiye → Mimar Sinan / Edirne** · **Divriği → Mengücek Beyliği / Selçuklu mirası**

**İmaret → yemek** · **Darüşşifa → tedavi** · **Medrese → eğitim** · **Enderun → saray yöneticisi**

**Defterdar → maliye** · **Nişancı → tuğra/yazışma** · **Kazasker → kadı-müderris ataması** · **Kaptanıderya → donanma** · **Şeyhülislam → fetva** · **Sadrazam → padişahın vekili**

**Rüştiye → ortaokul** · **İdadî → lise** · **Darülfünun → üniversite**

**Şer'i → dinî kurallar** · **Örfî → devlet düzeni için kurallar** · **Mecelle → medeni hukuk** · **Kanun-ı Esasi → anayasa**

**Hat → güzel yazı** · **Minyatür → resim** · **Çini → seramik süsleme** · **Mehter → askerî müzik**

**Vakıf → toplum yararına bağış** · **Ahi Evran → Ahilik** · **Bacıyan-ı Rum → kadınların meslek edinmesi** · **Lonca → esnaf, kalite ve fiyat denetimi**

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• **Kadı / Kazasker:** Kadı yargılama yapar; kazasker kadı atamalarından sorumludur.
• **İmaret / Darüşşifa:** İmaret yemek, darüşşifa sağlık hizmeti verir.
• **Şer'i / Örfî:** Dinî kaynak / yönetimsel kurallar.
• **Mecelle / Kanun-ı Esasi:** Medeni hukuk / anayasa.
• **Ahilik / Lonca / Vakıf:** Mesleki ahlak / esnaf denetimi / sosyal dayanışma.
• **Merkez / Taşra:** Başkent / eyalet ve sancak.

Son 2 Dakikalık Tekrar

1. Osmanlı'nın kültürel temeli Selçuklu ve Türk beyliklerinin mirasıdır.
2. Külliye = ibadet + eğitim + sağlık + yardım hizmetleri.
3. Sadrazam padişahın vekili; defterdar maliye; nişancı tuğra; kazasker atama; kaptanıderya deniz; şeyhülislam fetva.
4. Sıbyan temel eğitim; medrese ileri eğitim; Enderun saray yöneticisi.
5. Rüştiye ortaokul, idadî lise, Darülfünun yükseköğretim.
6. Şer'i ve örfî hukuk farklı kaynaklara dayanır; Mecelle hukuk, Kanun-ı Esasi anayasa.
7. Hat, minyatür, çini ve mehter sanat-müzik alanındadır.
8. Şehirde bedesten, köyde tarım, konargöçerde yaylak-kışlak yaşamı bulunur.
9. Vakıf sosyal hizmet; Ahilik meslek ve ahlak; lonca üretim, kalite ve fiyat denetimidir.

Kendini Kontrol Et

1. **Kadı ve müderris atamalarından hangi Divan üyesi sorumluydu?** → Kazasker.
2. **Gelir-gider işleri hangi görevliye aitti?** → Defterdar.
3. **İmaret ve darüşşifanın farkı nedir?** → İmaret yemek; darüşşifa tedavi hizmeti sunar.
4. **Rüştiye ve idadî hangi eğitim düzeyleridir?** → Ortaokul ve lise.
5. **Medeni hukuk ve anayasa metni hangileridir?** → Mecelle ve Kanun-ı Esasi.
6. **Ahi Evran hangi teşkilatla ilişkilidir?** → Ahilik.
7. **Esnafların üretim kalitesini kim denetlerdi?** → Lonca.
8. **Külliyenin çok işlevli olması neyi kanıtlar?** → İbadet, eğitim, sağlık ve yardımlaşma ihtiyaçlarının birlikte gözetildiğini.
9. **Sadaka taşının temel sosyal değeri nedir?** → Gösterişsiz yardımlaşma ve ihtiyaç sahibinin onurunu koruma.
10. **Osmanlı'nın Balkan mutfağındaki izleri neyi gösterir?** → Kültürel etkileşimin ve tarihî mirasın günümüze ulaşmasını.