Batı Cephesi ve Millî Mücadele Hazırlıkları Ders Notu

Batı Cephesi ve Millî Mücadele Hazırlıkları – Ders Notu

1. Düzenli Ordunun Kurulması (3.2)

**Geçişin nedeni:** Kuvâ-yı Millîye birlikleri işgallere ve iç ayaklanmalara karşı savaştı; ancak ortak komuta, düzenli disiplin ve sürekli cephe gücü bakımından yetersizdi. Meclis otoritesi de yerel kuvvetlerin bağımsız davranışlarından etkileniyordu.

• Sivas sonrasında Ali Fuat Paşa: Batı Anadolu Genel Kuvâ-yı Millîye Komutanı.
• **Gediz Taarruzu (Ekim 1920):** Başarısızlık, düzenli ordu ihtiyacını artırdı.
• **9 Kasım 1920:** Batı Cephesi → **İsmet Bey**; Güney Cephesi → **Refet Bey**.
• Kuvâ-yı Millîye Genelkurmay Başkanlığına bağlandı; Demirci Mehmet Efe ve Çerkez Ethem ayaklanmaları bastırıldı.

2. 1921 İnönü Savaşları

| Gelişme | I. İnönü | II. İnönü | |---|---|---| | Tarih | 6–10 Ocak 1921 | 23 Mart–1 Nisan 1921 | | Türk komutan | İsmet Bey | İsmet Paşa | | Ortak karşı taraf | Yunan kuvvetleri | Yunan kuvvetleri | | Temel sonuç | Düzenli ordunun **ilk zaferi** | Ordunun ve TBMM'nin itibarının daha da artması | | Ayırt edici durum | Teşkilat-ı Esasiye, Londra ve antlaşmalar dönemi | Yunanların Kocaeli, Fransızların Zonguldak'tan çekilmesi; İtalyan çekilmelerinin başlaması |

**I. İnönü sonrasındaki gelişmeler** (tarihler birbirinden farklı):

| Tarih | Olay | Sınavda ayırıcı bilgi | |---|---|---| | 20 Ocak 1921 | Teşkilat-ı Esasiye | 24 madde; **egemenlik milletindir**, yasama ve yürütme TBMM'de | | 21 Şubat–12 Mart | Londra Konferansı | **Bekir Sami Bey**; Sevr reddi; Misakımillî dünyaya duyuruldu | | 1 Mart 1921 | Afganistan Dostluk Antlaşması | TBMM'yi ve Misakımillî'yi tanıyan **ilk İslam devleti** | | 12 Mart 1921 | İstiklal Marşı kabulü | **Mehmet Âkif Ersoy**; mecliste **Hamdullah Suphi Bey** okudu | | 16 Mart 1921 | Moskova Antlaşması | Sovyet Rusya; TBMM'nin büyük bir Avrupa devletiyle ilk uluslararası antlaşması |

**Teşkilat-ı Esasiye:** 20 Ocak 1921; yeni devletin ilk anayasası ve kuruluş belgesi; 24 madde; güçler birliği ve millî egemenlik; meclis seçimleri iki yılda bir. Savaş şartları nedeniyle temel hakları ayrıntılı düzenlemez.

**Londra:** İtilaf devletleri küçük değişikliklerle Sevr'i kabul ettirmek istedi; Tevfik Paşa, sözü TBMM delegesine bıraktı. Bekir Sami Bey yalnız **Misakımillî** üzerinde görüşme yapılabileceğini belirtti. Barış sağlanmadı fakat TBMM siyasi ve hukuki muhatap hâline geldi.

**Afganistan:** Karşılıklı bağımsızlık ve elçilik tanıma, saldırıya uğrayana yardım ve askerî eğitim iş birliği.

**İstiklal Marşı:** 17 Şubat'ta Sebilürreşad'da yayımlandı; 12 Mart'ta kabul edildi; ödül Darül Mesai'ye bağışlandı; **Osman Zeki Üngör** besteledi.

**Moskova:** Kars–Ardahan–Artvin TBMM'de; Batum Gürcistan'da; Nahcivan Azerbaycan'da. Sovyet Rusya Misakımillî'yi büyük ölçüde tanıdı, kapitülasyonlardan vazgeçti. **Batum = Misakımillî'den ilk taviz.**

3. Kütahya–Eskişehir (10–24 Temmuz 1921)

• II. İnönü sonrası Aslıhanlar–Dumlupınar taarruzu başarısız oldu; Türk ordusu henüz taarruza hazır değildi.
• **İnebolu–Ankara İstiklal Yolu:** Silah ve cephane taşımada kritik. İnebolu 9 Haziran'da bombardımana uğradı.
• Yunan işgalleri: **13 Temmuz Afyon, 17 Temmuz Kütahya, 19 Temmuz Eskişehir**.
• Mustafa Kemal'in emri: Ordu **Sakarya Irmağı'nın doğusuna** çekildi.
• Amaç: Ordunun imhasını önlemek, düşmanı lojistik kaynaklarından uzaklaştırmak ve yeni savunmaya hazırlanmak.
• İç etki: Meclisin Kayseri'ye taşınması tartışıldı. Dış etki: Fransa görüşmeleri erteledi; İtalya çekilmeyi durdurdu.

4. Maarif Kongresi (3.3)

• **15–21 Temmuz 1921**, **Ankara Erkek Muallim Mektebi**.
• Kütahya–Eskişehir savaşları devam ederken toplandı; **Mustafa Kemal** ertelemeyi kabul etmedi.
• 180'den fazla öğretmen ve eğitim yöneticisi katıldı.
• Hedefler: Okul ve öğrenci sayısını belirlemek; **millî, çağdaş eğitim**; eski yöntemleri yenilemek.
• Temel yorum: Bağımsızlık mücadelesi sürerken **cehaletle mücadele de sürmelidir**.

5. Başkomutanlık Kanunu (3.4)

• **4 Ağustos 1921:** Mustafa Kemal'in önergesi.
• **5 Ağustos 1921:** Beş maddelik kanun kabul edildi.
• **Üç aylığına** TBMM'nin **yasama ve yürütme** yetkilerini kullanma hakkı; gerekirse uzatma.
• Amaç: Ordunun yönetim ve hazırlıklarını hızlandırmak; Millî Mücadele sorumluluğunu üstlenmek.

6. Tekâlif-i Millîye Emirleri (7–8 Ağustos 1921)

| Emir | İhtiyaç | |---|---| | Her ev: çamaşır, çorap, çarık | Giyim | | Bazı tekstil, deri, demir malzemelerinin **%40'ı** (bedeli sonra) | Donatım | | Bazı gıda ve temizlik ürünlerinin **%40'ı** (bedeli sonra) | Beslenme ve temizlik | | Taşıtı olanlar: ayda bir kez **100 km** ücretsiz taşımacılık | Ulaşım | | Savaşa uygun silah ve cephaneyi **3 gün içinde** teslim | Silah ve cephane |

Her ilçede komisyonlar kuruldu, hukuki sorunlar için bazı illere İstiklal Mahkemeleri gönderildi. **Millî dayanışma, fedakârlık ve vatanseverlik** gösterildi; ordu Sakarya öncesinde desteklendi.

Kısa Özet

**Düzenli ordu** → **I. ve II. İnönü zaferleri** → uluslararası tanınma ve güçlenme → **Kütahya–Eskişehir'de taktik çekilme** → savaş sürerken **Maarif Kongresi** → **Başkomutanlık Kanunu** → **Tekâlif-i Millîye** ile ordunun hazırlığı. Eğitim, diplomasi, siyaset ve askerî ihtiyaçlar aynı millî bağımsızlık hedefi için birlikte ele alındı.