TYT Türkçe Sıfatlar Konu Anlatımı

Sıfatlar

Sıfatlar; isimleri niteleyen veya belirten sözcüklerdir.

TYT’de sıfatlarla ilgili sorular genellikle sıfat türünü belirleme, sıfat tamlamasını bulma, sıfat ile zamiri ayırt etme, adlaşmış sıfatı tanıma ve sayı sıfatlarının türlerini belirleme üzerine kurulur.

1. Sıfat Nedir?

İsimlerin önüne gelerek onların özelliklerini, sayılarını, yerlerini veya durumlarını bildiren sözcüklere sıfat denir.

“güzel, üç, bu, bazı” sözcükleri isimleri nitelediği veya belirttiği için sıfattır.

1. Sıfatların Temel Türleri

Sıfatlar iki ana gruba ayrılır:

• Niteleme sıfatları • Belirtme sıfatları

Belirtme sıfatları da kendi içinde:

• İşaret sıfatı • Sayı sıfatı • Belgisiz sıfat • Soru sıfatı

olarak incelenir.

1. Niteleme Sıfatı

İsimlerin rengini, biçimini, durumunu veya özelliğini bildiren sıfatlardır.

İsme “Nasıl?” sorusu sorularak bulunabilir.

Nasıl ev? → güzel ev

Nasıl yol? → uzun yol

1. Niteleme Sıfatını Bulma

Nasıl ev? → eski ev

“eski” niteleme sıfatıdır.

Nasıl su? → soğuk su

“soğuk” niteleme sıfatıdır.

1. Belirtme Sıfatı

İsimleri işaret, sayı, belirsizlik veya soru yoluyla belirten sıfatlardır.

Belirtme sıfatları:

• İşaret sıfatı • Sayı sıfatı • Belgisiz sıfat • Soru sıfatı

1. İşaret Sıfatı

İsimleri gösterme yoluyla belirten sıfatlardır.

Başlıca işaret sıfatları:

bu şu o öteki beriki

1. İşaret Sıfatı – İşaret Zamiri Ayrımı

1. Sayı Sıfatları

İsimleri sayı bakımından belirten sıfatlardır.

Sayı sıfatları:

• Asıl sayı sıfatı • Sıra sayı sıfatı • Üleştirme sayı sıfatı • Kesir sayı sıfatı

1. Asıl Sayı Sıfatı

İsmin sayısını doğrudan bildirir.

“Kaç?” sorusuna cevap verir.

Kaç öğrenci? → üç

Kaç kitap? → beş

1. Sıra Sayı Sıfatı

Varlıkların sırasını bildirir.

1. Üleştirme Sayı Sıfatı

Varlıkların eşit gruplara ayrıldığını bildirir.

“Kaçar?” sorusuna cevap verir.

1. Kesir Sayı Sıfatı

Bir bütünün belli bir bölümünü gösteren sıfatlardır.

Bir kesir oranının bir ismi belirttiği yapılarda kesir sayı sıfatı oluşabilir.

1. Sayı Sıfatlarında Önemli Nokta

1. Belgisiz Sıfat

İsimleri kesin olmayan miktar veya sayı yönünden belirten sıfatlardır.

Başlıca belgisiz sıfatlar:

bazı birkaç birçok bütün her hiçbir kimi tüm az çok

1. Belgisiz Sıfat – Belgisiz Zamir Ayrımı

1. Soru Sıfatı

İsimleri soru yoluyla belirten sıfatlardır.

Başlıca soru sıfatları:

hangi kaç kaçıncı kaçar nasıl ne

1. Soru Sıfatı – Soru Zamiri Ayrımı

1. “Ne” Sözcüğünün Sıfat Kullanımı

“Ne” sözcüğü “gün” ismini belirttiği için soru sıfatıdır.

Ancak:

Burada “ne” bir ismin yerine geçtiği için soru zamiri görevindedir.

1. Sıfat Tamlaması

Bir sıfat ile bu sıfatın nitelediği veya belirttiği isimden oluşan söz grubudur.

Sıfat → tamlayan

İsim → tamlanan

1. Bir İsmi Birden Fazla Sıfat Niteleyebilir

“büyük” ve “eski” sözcüklerinin ikisi de “ev” ismini niteler.

bu → işaret sıfatı

güzel → niteleme sıfatı

ev → isim

1. Bir Sıfat Birden Fazla İsmi Niteleyebilir

“güzel” sıfatı bağlama göre birden fazla ismi niteleyebilir.

1. Adlaşmış Sıfat

Nitelediği isim düşürüldüğünde, onun görevini de üstlenen sıfata adlaşmış sıfat denir.

Burada “insanlar” sözcüğü düşmüş, “gençler” onun yerine kullanılmıştır.

1. Adlaşmış Sıfat Örneği

1. Sıfatların İsimleşmesi

Adlaşmış sıfatlar isimlerin alabileceği bazı çekim eklerini alabilir.

Bu sözcüklerin temelinde bir niteleme anlamı vardır ancak cümlede isim görevinde kullanılmışlardır.

1. Sıfatlarda Derecelendirme

Niteleme sıfatlarının anlamı bazı sözcüklerle güçlendirilebilir veya zayıflatılabilir.

1. Karşılaştırma Bildiren Sıfatlar

“daha geniş” karşılaştırma bildirir.

“en çalışkan” üstünlük bildirir.

1. Sıfatlarda Pekiştirme

Niteleme sıfatlarının anlamı çeşitli yollarla güçlendirilebilir.

1. Pekiştirme Örneği

1. Sıfatlarda Küçültme

Niteleme sıfatlarının anlamına “biraz, az miktarda” anlamı katılabilir.

Başlıca ekler:

-cık / -cik -ca / -ce -msı / -imsi

1. Unvan Sıfatları

Kişi adlarının önünde veya yanında kullanılan unvan ve saygı bildiren sözcükler sıfat görevinde kullanılabilir.

Bu tür yapılarda unvan bildiren sözcükler kişi adını niteleyebilir veya belirtebilir.

1. İşaret Sıfatında İsim Şartı

1. Belgisiz Sıfatta İsim Şartı

1. Soru Sıfatında İsim Şartı

1. “Bir” Sözcüğünün Sıfat Kullanımı

“Bir” sözcüğü farklı anlamlarda kullanılabilir.

Burada “bir” sayı bildiriyorsa asıl sayı sıfatıdır.

Burada “bir”, bağlama göre belirsizlik anlamı da verebilir.

1. “Her” Sözcüğü

“Her” isimlerin önüne gelerek belirsiz bir genelleme bildirir.

Bu kullanımlarda “her” belgisiz sıfattır.

1. “Bütün” ve “Tüm” Sözcükleri

Bir ismi belirttikleri için belgisiz sıfattır.

1. “Bazı” ve “Birkaç” Sözcükleri

Kesin sayı bildirmedikleri için belgisiz sıfattır.

1. “Çok” ve “Az” Sözcükleri

Bir ismin miktarını belirsiz biçimde bildirirse sıfat olabilir.

1. Sıfat ile Zarfı Karıştırma

Sıfat isimleri niteler veya belirtir.

Zarf ise fiili, sıfatı veya başka bir zarfı etkileyebilir.

1. Sıfat ile İsmi Karıştırma

Sözcüğün türü, cümledeki kullanımına göre değişebilir.

1. Sıfat Tamlaması ile İsim Tamlamasını Ayırma

1. Aynı Yapıda Hem Sıfat Hem İsim Tamlaması Bulunabilir

evin kapısı → isim tamlaması

büyük kapı → sıfat tamlaması

1. İsim Tamlamasının Tamlananını Sıfat Niteleyebilir

okulun bahçesi → isim tamlaması

geniş bahçe → sıfat tamlaması

1. Birden Fazla Sıfat Türü Aynı İsmi Belirtebilir

bu → işaret sıfatı

üç → sayı sıfatı

güzel → niteleme sıfatı

kitap → isim

1. “Hangi” Sözcüğünün Kullanımı

1. “O” Sözcüğünün Kullanımı

1. Sıfatın İsimden Önce Olması

Türkçede sıfatlar genellikle niteledikleri veya belirttikleri isimden önce gelir.

Ancak cümlede yüklem durumunda kullanılan niteleme sözcükleri ayrıca değerlendirilmelidir.

1. Sıfat Sorularında Temel Yöntem

1. TYT’de Sık Sorulan Sıfat Kalıpları

Sık Karıştırılan Noktalar

• Niteleme sıfatı “Nasıl?” sorusuna cevap verir. • İşaret sıfatı bir ismin önünde bulunur; ismin yerine geçerse zamir olabilir. • Sayı bildiren her sözcük sıfat değildir; bir ismi belirtmelidir. • Belgisiz sıfat kesin olmayan miktar veya kapsam bildirir. • Soru sözcüğü bir ismi belirtiyorsa soru sıfatıdır. • Sıfatın nitelediği isim düşerse adlaşmış sıfat oluşabilir. • “Bu, şu, o” sözcükleri her zaman sıfat değildir. • “Bazı, birkaç, çok, az” gibi sözcüklerin türü kullanıma göre değişebilir. • Bir sözcük ismi nitelerse sıfat, fiili etkilerse zarf olabilir. • Sıfat tamlaması ile isim tamlaması birbirine karıştırılmamalıdır. • Aynı ismin önünde birden fazla sıfat bulunabilir.

Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım

1. Önce cümledeki isimleri belirle.
2. İsmin önündeki sözcüklere bak.
3. “Nasıl?” sorusuna cevap veriyorsa niteleme sıfatını düşün.
4. “Hangi?” ilişkisi varsa işaret veya soru sıfatını kontrol et.
5. “Kaç, kaçıncı, kaçar?” sorularına cevap veriyorsa sayı sıfatını belirle.
6. Kesin olmayan miktar bildiriyorsa belgisiz sıfatı düşün.
7. İsim düşmüşse adlaşmış sıfat ihtimalini kontrol et.
8. Sözcük ismin yerine geçmişse zamir olabileceğini unutma.
9. Sözcük fiili etkiliyorsa sıfat değil, zarf olabilir.
10. Sıfat tamlaması ile isim tamlamasını sorular yardımıyla ayır.

Konu Özeti

Niteleme sıfatı: İsmin özelliğini bildirir.

İşaret sıfatı: İsmi göstererek belirtir.

Asıl sayı sıfatı: Doğrudan sayı bildirir.

Sıra sayı sıfatı: Sıra bildirir.

Üleştirme sayı sıfatı: Paylaştırma bildirir.

Kesir sayı sıfatı: Bütünün bir bölümünü bildirir.

Belgisiz sıfat: Kesin olmayan miktar veya kapsam bildirir.

Soru sıfatı: İsmi soru yoluyla belirtir.

Sıfat tamlaması: Sıfat + isim

Adlaşmış sıfat: İsmi düşmüş sıfat