TYT Türkçe Yazım Kuralları Ders Notu

Yazım Kuralları Ders Notu

Yazım kuralları; kelimelerin, eklerin, özel adların, sayıların ve kısaltmaların doğru biçimde yazılmasını belirler.

TYT’de özellikle de-da, ki, mi, büyük harflerin kullanımı, özel adlara gelen ekler ve birleşik kelimelerin yazımı sık sorulur.

1. Büyük Harflerin Kullanımı

Cümleler büyük harfle başlar.

Örnek: Bugün hava oldukça güzel.

Kişi, ülke, şehir, kurum ve kuruluş gibi özel adlar büyük harfle başlar.

Örnek: Mustafa Kemal Atatürk Türkiye Ankara Türk Dil Kurumu

1. Yer Adlarının Yazımı

Özel yer adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.

Örnek: Ağrı Dağı Van Gölü İstiklal Caddesi Taksim Meydanı

1. Kurum ve Kuruluş Adları

Kurum ve kuruluş adlarının kelimeleri büyük harfle başlar.

Örnek: Türk Dil Kurumu Millî Eğitim Bakanlığı Türkiye Büyük Millet Meclisi

1. Millet ve Dil Adları

Millet ve dil adları büyük harfle başlar.

Örnek: Türk Alman Türkçe İngilizce

1. Tarihî Olay ve Dönem Adları

Belirli tarihî olay ve dönem adları büyük harfle başlar.

Örnek: Kurtuluş Savaşı Millî Mücadele Tanzimat Dönemi Lale Devri

1. Gün ve Ay Adları

Belirli bir tarih bildiriyorsa büyük harfle başlar.

Örnek: 29 Ekim 1923 23 Nisan 1920

Belirli tarih bildirmiyorsa küçük harfle yazılır.

Örnek: Toplantıyı pazartesi yapacağız. Sınavlar haziran ayında başlayacak.

1. Yön Adları

Genel yön anlamında kullanılırsa küçük harfle yazılır.

Örnek: Türkiye’nin batısı

Özel bölge veya kültür adı niteliğindeyse büyük harfle başlayabilir.

Örnek: Batı edebiyatı Doğu kültürü

1. Bağlaç Olan “de / da”

Bağlaç olan de / da ayrı yazılır.

Örnek: Ben de geleceğim. Ayşe de kitabı okudu.

Bağlaç olan de / da hiçbir zaman te / ta biçimine dönüşmez.

Doğru: Kitap da masadaydı.

Yanlış: Kitap ta masadaydı.

1. Bulunma Hâl Eki “-de / -da”

Sözcüğe bitişik yazılır.

Örnek: evde okulda sokakta kitapta

Sert ünsüzlerden sonra te / ta biçimine dönüşebilir.

Örnek: sınıfta ağaçta kitapta

1. de / da Nasıl Ayırt Edilir?

Bağlaç: Ayrı yazılır.

Hâl eki: Bitişik yazılır.

Örnek: O da geldi. → Bağlaç

O okulda. → Hâl eki

1. Bağlaç Olan “ki”

Bağlaç olan ki ayrı yazılır.

Örnek: Biliyorum ki başaracaksın. Öyle yorulmuş ki konuşamıyor.

1. Bitişik Yazılan “-ki”

Sıfat veya zamir yapan -ki bitişik yazılır.

Örnek: masadaki kitap evdeki çocuk benimki seninki

1. Kalıplaşmış “ki”ler

Bazı kelimelerde ki bitişik yazılır.

Örnek: belki çünkü hâlbuki mademki meğerki oysaki sanki

1. Soru Eki “mi / mı / mu / mü”

Her zaman ayrı yazılır.

Örnek: Geldin mi? Beni gördü mü? Hazır mısınız?

Soru ekinden sonra gelen kişi veya zaman ekleri “mi”ye bitişir.

Örnek: gelecek misin okuyor musunuz

1. Özel Adlara Gelen Çekim Ekleri

Özel adlara gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır.

Örnek: Ankara’ya Türkiye’nin İstanbul’dan Atatürk’ü

1. Özel Adlara Gelen Yapım Ekleri

Yapım ekleri kesme işaretiyle ayrılmaz.

Örnek: Türkçe Türkleşmek Ankaralı Avrupalı

1. Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Ekler

Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Örnek: Türk Dil Kurumuna Türkiye Büyük Millet Meclisinde Millî Eğitim Bakanlığından

1. Kısaltmalar

Kurum ve kuruluş kısaltmaları genellikle büyük harfle ve noktasız yazılır.

Örnek: TDK TBMM TRT THY

Bazı gelenekleşmiş kısaltmalar noktalı olabilir.

Örnek: T.C. Dr. Prof.

1. Kısaltmalara Gelen Ekler

Kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.

Örnek: TBMM’nin TRT’de TDK’ye

Ek, kısaltmanın okunuşuna göre getirilir.

1. Sayıların Yazımı

Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır.

Örnek: yüz yirmi beş iki bin dört yüz

1. Sıra Sayıları

Rakamdan sonra nokta kullanılabilir.

Örnek: 5. 10. 21.

Ya da kesme işaretinden sonra ek getirilebilir.

Örnek: 5’inci 10’uncu 21’inci

Hem nokta hem ek birlikte kullanılmaz.

Yanlış: 5.’inci

1. Üleştirme Sayıları

Üleştirme sayıları yazıyla yazılır.

Örnek: ikişer üçer beşer

1. Saatlerin Yazımı

Saatler rakamla gösterilebilir.

Örnek: 09.30 14.45

Saatlere gelen ek kesme işaretiyle ayrılır.

Örnek: 09.30’da 14.45’te

1. Bitişik Yazılan Bazı Kelimeler

birçok birkaç hiçbir herhangi birbiri bugün biraz

1. Ayrı Yazılan Bazı Kelimeler

bir şey her şey pek çok bir arada art arda yan yana

“Şey” sözcüğü ayrı yazılır.

Doğru: bir şey her şey hiçbir şey

1. Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiiller

Etmek, olmak, eylemek yardımcı fiilleriyle kurulan yapılarda ses olayı yoksa kelimeler genellikle ayrı yazılır.

Örnek: yardım etmek fark etmek kabul etmek yok olmak

Ses düşmesi veya türemesi varsa bitişik yazılır.

Örnek: his + etmek → hissetmek af + etmek → affetmek kayıp + olmak → kaybolmak

1. Kurallı Birleşik Fiiller

Yeterlik, tezlik, süreklilik ve yaklaşma fiilleri bitişik yazılır.

Örnek: yapabilmek gelivermek bakakalmak düşeyazmak

1. İkilemeler

İkilemeler ayrı yazılır.

Örnek: yavaş yavaş adım adım irili ufaklı eski püskü

İkilemelerin arasına virgül konmaz.

1. Pekiştirmeli Sözcükler

Bitişik yazılır.

Örnek: bembeyaz simsiyah tertemiz yemyeşil

1. “Her” ile Kurulan Yapılar

Ayrı yazılanlar: her gün her zaman her şey

Bitişik yazılanlar: herkes herhangi

1. “Bir” ile Kurulan Yapılar

birçok → bitişik birkaç → bitişik bir şey → ayrı bir gün → ayrı

1. “Hiçbir” ve “Hiçbir Şey”

hiçbir → bitişik

hiçbir şey → “şey” ayrı

1. Sık Karıştırılan Yazımlar

birçok ✓ bir çok ✗

birkaç ✓ bir kaç ✗

hiçbir ✓ hiç bir ✗

bir şey ✓ birşey ✗

her şey ✓ herşey ✗

pek çok ✓ pekçok ✗

art arda ✓ ardarda ✗

yan yana ✓ yanyana ✗

1. Yazım Yanlışı Sorularında Çözüm Sırası

Cümleyi şu sırayla kontrol etmek işini kolaylaştırır:

1. Büyük harfler
2. de / da
3. ki
4. mi
5. Özel adlara gelen ekler
6. Kurum adlarına gelen ekler
7. Birleşik kelimeler
8. Sayılar
9. Kısaltmalar

1. TYT’de Sık Sorulan Yazım Kuralları

• de / da bağlacının yazımı • -de / -da hâl eki • ki bağlacı • sıfat ve zamir yapan -ki • soru eki mi • büyük harfler • özel adlara gelen ekler • kurum adlarına gelen ekler • birleşik kelimeler • sayıların yazımı • kısaltmalar • ikilemeler • yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiiller

Sık Karıştırılan Noktalar

Bağlaç de / da: Ayrı yazılır.

Hâl eki -de / -da: Bitişik yazılır.

Bağlaç ki: Ayrı yazılır.

Sıfat ve zamir yapan -ki: Bitişik yazılır.

Soru eki mi: Her zaman ayrı yazılır.

Özel ad + çekim eki: Kesme işareti kullanılır.

Kurum adı + ek: Kesme işareti kullanılmaz.

“Şey”: Ayrı yazılır.

İkilemeler: Ayrı yazılır.

Pekiştirmeler: Bitişik yazılır.

Yazım Kuralları Kısa Özeti

de / da bağlacı → ayrı -de / -da eki → bitişik

ki bağlacı → ayrı -ki eki → bitişik

mi → ayrı

birçok → bitişik birkaç → bitişik hiçbir → bitişik bir şey → ayrı her şey → ayrı pek çok → ayrı art arda → ayrı yan yana → ayrı

Özel adlara gelen çekim ekleri → kesmeyle ayrılır.

Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler → kesmeyle ayrılmaz.

En önemli yöntem: Yazımı yalnız görüntüsüne göre değil, kelimenin cümledeki görevine göre değerlendir.