TYT Türkçe Zamirler Ders Notu

Zamirler Ders Notu

Zamirler, isimlerin yerini tutan sözcük veya eklerdir.

TYT’de zamirlerle ilgili sorularda özellikle kişi zamirleri, işaret zamiri-sıfat ayrımı, belgisiz zamirler, soru zamirleri, dönüşlülük zamiri, ilgi zamiri “-ki” ve iyelik zamirleri önemlidir.

1. Zamir Nedir?

Bir ismi tekrar etmek yerine onun yerini tutan sözcük veya eklere zamir denir.

Örnek: Ahmet bugün gelmedi. O hastaymış.

“O” → Ahmet’in yerini tuttuğu için zamirdir.

Temel ayrım: Sıfat → ismi niteler veya belirtir. Zamir → ismin yerini tutar.

1. Zamir Türleri

• Kişi zamirleri • İşaret zamirleri • Belgisiz zamirler • Soru zamirleri • Dönüşlülük zamiri • İlgi zamiri • İyelik zamiri

1. Kişi Zamirleri

İnsan isimlerinin yerini tutar.

ben sen o biz siz onlar

Örnek: Ben yarın geleceğim. Sen bu soruyu çözdün. Biz sınava hazırlanıyoruz.

Kişilere göre:

1. tekil → ben
2. tekil → sen
3. tekil → o
4. çoğul → biz
5. çoğul → siz
6. çoğul → onlar

1. Kişi Zamirleri Çekim Eki Alabilir

Örnek: beni sana ondan bizde sizden onları

Önemli: ben + e → bana sen + e → sana

1. “O” Sözcüğünün Kullanımı

“O” farklı görevlerde kullanılabilir.

O bugün okula gelmedi. → bir insanın yerini tutuyor → kişi zamiri

O kalem benim. → “kalem” ismini belirtiyor → işaret sıfatı

O benim. → bir varlığın yerini tutuyor → işaret zamiri

1. İşaret Zamirleri

Varlıkların isimlerini söylemeden onları işaret yoluyla karşılar.

Başlıca örnekler:

bu şu o bunlar şunlar onlar öteki beriki

Örnek: Bu benim. Şunu bana ver. Bunları dün aldım.

1. İşaret Zamiri – İşaret Sıfatı

Bu kitap çok güzel. → “bu” işaret sıfatı

Bu çok güzel. → “bu” işaret zamiri

Temel kural:

İsmin önünde bulunup onu belirtiyorsa → sıfat

İsmin yerini tutuyorsa → zamir

1. Belgisiz Zamir

İsimlerin yerini kesinlik bildirmeden tutar.

Başlıca örnekler:

biri birisi bazıları birkaçı birçoğu çoğu hepsi herkes kimse hiçbiri kimileri tümü

Örnek: Bazıları erken geldi. Herkes onu dinledi. Birçoğu soruyu çözdü. Hiçbiri cevap vermedi.

1. Belgisiz Zamir – Belgisiz Sıfat

Bazı öğrenciler geldi. → “bazı” belgisiz sıfat

Bazıları geldi. → “bazıları” belgisiz zamir

Birkaç öğrenci geldi. → “birkaç” belgisiz sıfat

Birkaçı geldi. → “birkaçı” belgisiz zamir

1. “Herkes”, “Kimse”, “Biri”

Herkes sınıfa girdi. Kimse beni aramadı. Biri kapıyı çaldı.

Bu sözcükler belgisiz zamirdir.

1. Soru Zamiri

İsimlerin yerini soru yoluyla tutar.

Başlıca örnekler:

kim ne hangisi kaçı neresi

Örnek: Kim geldi? Ne aldın? Hangisini seçtin? Kaçı doğru çıktı?

1. Soru Zamiri – Soru Sıfatı

Hangi kitabı aldın? → “hangi” soru sıfatı

Hangisini aldın? → “hangisini” soru zamiri

Kaç öğrenci geldi? → “kaç” soru sıfatı

Kaçı geldi? → “kaçı” soru zamiri

1. “Kim” Sözcüğü

Bir kişinin adını soru yoluyla karşılar.

Kim geldi? → soru zamiri

1. “Ne” Sözcüğü

Ne aldın? → “ne” soru zamiri

Ne kitap aldın? → “ne” soru sıfatı

Sözcüğün yanında isim bulunup bulunmadığına dikkat edilir.

1. Dönüşlülük Zamiri

“Kendi” sözcüğü dönüşlülük zamiridir.

Örnek: Bu işi kendim yaptım. Kendine dikkat et. Kendisi bizi aradı.

“Kendi” özneyi pekiştirebilir veya yapılan işin yine özneye yöneldiğini gösterebilir.

1. Dönüşlülük Zamirinin Çekimi

kendim kendin kendisi kendimiz kendiniz kendileri

Hâl eki de alabilir:

kendime kendini kendinden kendisine

1. Dönüşlülük Zamirinde Pekiştirme

Bu işi ben kendim yaptım.

ben → kişi zamiri

kendim → dönüşlülük zamiri

“Kendim” özneyi pekiştirmiştir.

1. İlgi Zamiri “-ki”

Daha önce söylenmiş bir ismin yerini tutan “-ki” ekidir.

Örnek: Benim kalemim kırmızı, seninki mavi.

seninki → senin kalemin

“-ki” → “kalem” isminin yerini tutar.

1. İlgi Zamiri – Bağlaç “ki”

Benimki daha yeni. → “-ki” ilgi zamiri

Biliyorum ki gelecek. → “ki” bağlaç

Temel fark:

İlgi zamiri -ki → bitişik yazılır ve ismin yerini tutar.

Bağlaç ki → ayrı yazılır ve sözcükleri/cümleleri bağlar.

1. İlgi Zamiri – Sıfat Yapan “-ki”

Masadaki kitap benim. → “masadaki”, “kitap” ismini belirtiyor → sıfat yapan -ki

Masadaki benim. → “masadaki”, söylenmeyen “kitap” isminin yerini tutuyor → ilgi zamiri

1. İyelik Zamiri

Bir varlığın kime veya neye ait olduğunu bildiren iyelik ekleri, okul dil bilgisinde iyelik zamiri olarak da adlandırılır.

Örnek: kalemim çantan arabası evimiz okulunuz kitapları

“Kalemim” sözcüğündeki “-im”, kalemin konuşana ait olduğunu gösterir.

1. İyelik Ekleri

1. tekil kişi:

-ım / -im / -um / -üm

1. tekil kişi:

-ın / -in / -un / -ün

1. tekil kişi:

-ı / -i / -u / -ü -sı / -si / -su / -sü

1. çoğul kişi:

-ımız / -imiz / -umuz / -ümüz

1. çoğul kişi:

-ınız / -iniz / -unuz / -ünüz

1. çoğul kişi:

-ları / -leri

Örnek: evim kalemin çantası kitabımız okulunuz evleri

1. İyelik Eki – Belirtme Hâl Eki

Kitabı okudum.

Neyi okudum? → kitabı

→ belirtme hâl eki

Ali’nin kitabı kayboldu.

Kimin kitabı? → Ali’nin kitabı

→ iyelik eki

1. Kişi Zamiri – İyelik Zamiri

Ben geldim. → “ben” kişi zamiri

Kalemim kayboldu. → “-im” iyelik eki/zamiri

Kişi zamiri bağımsız bir sözcüktür.

İyelik zamiri ise ek biçimindedir.

1. Zamirler Çekim Eki Alabilir

Örnek: beni senden ona bizim şunları bazılarından hangisine

1. Zamir – Sıfat Ayrımı

Bu araba yeni. → “bu” sıfat

Bu yeni. → “bu” zamir

Bazı insanlar geldi. → “bazı” sıfat

Bazıları geldi. → “bazıları” zamir

Hangi kitap? → “hangi” sıfat

Hangisi? → “hangisi” zamir

1. Bir Cümlede Birden Fazla Zamir Olabilir

Örnek: Ben bunu ona verdim.

ben → kişi zamiri

bunu → işaret zamiri

ona → kişi zamiri

1. Zamirlerin Cümledeki Görevleri

Zamirler isimlerin yerini tuttuğu için isimlerin üstlendiği görevlerde bulunabilir.

Özne: O geldi.

Nesne: Onu gördüm.

Yer tamlayıcısı: Ona söyledim.

“Zamir” sözcük türüdür.

“Özne, nesne, yer tamlayıcısı” ise cümle ögesidir.

1. Zamir Bulma Yöntemi

1. Sözcüğün hangi ismin yerini tuttuğunu belirle.
2. Yanında isim varsa sıfat olma ihtimalini kontrol et.
3. “Bu, şu, o” sözcüklerinde sıfat-zamir ayrımına dikkat et.
4. “O” insanın yerini tutuyorsa kişi zamirini düşün.
5. Belirsiz bir varlığın yerini tutuyorsa belgisiz zamiri kontrol et.
6. Soru sözcüğü ismin yerini tutuyorsa soru zamirini düşün.
7. “Kendi” sözcüğünde dönüşlülük zamirini kontrol et.
8. “-ki” bir ismin yerini tutuyorsa ilgi zamiridir.
9. “-ı/-i/-u/-ü” eklerinde iyelik-belirtme ayrımını anlamdan yap.

1. TYT’de Sık Sorulan Zamir Konuları

• Kişi zamirleri • İşaret zamiri – işaret sıfatı • “O” sözcüğünün farklı görevleri • Belgisiz zamir – belgisiz sıfat • Soru zamiri – soru sıfatı • Dönüşlülük zamiri • İlgi zamiri “-ki” • İlgi zamiri – bağlaç “ki” • İlgi zamiri – sıfat yapan “-ki” • İyelik zamiri • İyelik eki – belirtme hâl eki

Sık Karıştırılan Noktalar

• Zamir ismin yerini tutar; sıfat ismi niteler veya belirtir. • “Bu, şu, o” her zaman zamir değildir. • “O” insanı karşılıyorsa kişi zamiri olabilir. • “O çocuk”ta “o” işaret sıfatıdır. • “Bu benim.” cümlesinde “bu” işaret zamiridir. • “Bazı öğrenciler”de “bazı” sıfat, “bazıları” zamirdir. • “Hangi kitap?”ta “hangi” sıfat, “hangisi?” zamirdir. • “Kaç öğrenci?”de “kaç” sıfat, “kaçı?” zamirdir. • “Kendi” dönüşlülük zamiridir. • İlgi zamiri “-ki” bir ismin yerini tutar. • İlgi zamiri “-ki” ile bağlaç “ki” aynı değildir. • İyelik eki ile belirtme hâl eki aynı biçimde görünebilir.

Zamirler Kısa Özeti

Kişi zamiri: ben, sen, o, biz, siz, onlar

İşaret zamiri: bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar

Belgisiz zamir: biri, bazıları, birkaçı, birçoğu, herkes, kimse, hepsi, hiçbiri

Soru zamiri: kim, ne, hangisi, kaçı, neresi

Dönüşlülük zamiri: kendi

İlgi zamiri: -ki

İyelik zamiri: aitlik bildiren iyelik ekleri

En önemli ayrımlar:

Bu kitap → işaret sıfatı Bu benim → işaret zamiri

O çocuk → işaret sıfatı O geldi → kişi zamiri

Bazı öğrenciler → belgisiz sıfat Bazıları → belgisiz zamir

Hangi kitap? → soru sıfatı Hangisi? → soru zamiri

Benimki → ilgi zamiri Biliyorum ki → bağlaç