TYT Kimya Asit, Baz ve Tuz Hızlı Tekrar

Asit, Baz ve Tuz – Hızlı Tekrar

Asit

pH < 7

Mavi turnusolü kırmızı yapar.

Metalle H₂, karbonatla CO₂ verir.

Baz

pH > 7

Kırmızı turnusolü mavi yapar.

Fenolftaleini pembe yapar.

Kayganlık hissi verir.

İndikatörler

Mavi turnusol → asitte kırmızı.

Kırmızı turnusol → bazda mavi.

Fenolftalein → bazda pembe, diğerlerinde renksiz.

Metil oranj → asitte kırmızı, bazda sarı.

Kırmızı lahana → asitte kırmızı-pembe, bazda yeşil-mavi.

pH

pH < 7 → asidik

pH = 7 → nötr

pH > 7 → bazik

pH = −log c(H⁺)

pH + pOH = 14

1 birim fark → 10 kat

Seyreltme

Asit seyrelince pH artar, 7’yi geçmez.

Baz seyrelince pH azalır, 7’nin altına inmez.

Hacim 10 kat → pH 1 birim değişir.

Kuvvetli – Zayıf

Kuvvetli: HCl, HNO₃, H₂SO₄, NaOH, KOH.

Zayıf: CH₃COOH, H₂CO₃, NH₃.

Nötrleşme

Asit + Baz → Tuz + Su

HCl + NaOH → NaCl + H₂O

H₂SO₄ + 2NaOH → Na₂SO₄ + 2H₂O

Tam nötrleşme: n(H⁺) = n(OH⁻)

Tuz

Katyon bazdan, anyon asitten gelir.

NaCl (sodyum klorür), NaHCO₃ (sodyum bikarbonat), Na₂CO₃ (sodyum karbonat), CaCO₃ (kalsiyum karbonat), CaSO₄ (kalsiyum sülfat).

Katı tuz iletmez; sulu çözeltisi ve eriyiği iletir.

Formül: yükler çapraz yazılır.

Asit Tepkimeleri

Metal + asit → tuz + H₂

Karbonat + asit → tuz + H₂O + CO₂

Cu, Ag, Au seyreltik asitle H₂ vermez.

Asit Yağmuru ve Günlük Hayat

SO₂ ve NO₂ → asit yağmuru (pH < 5,6).

Mermer ve metaller zarar görür.

Antiasit: Mg(OH)₂, NaHCO₃.

Çamaşır suyu + asitli temizleyici → klor gazı, karıştırma.

Geçmiş TYT Kalıpları

• asit-baz özellikleri
• indikatör renkleri
• pH ve 10 kat kuralı
• nötrleşme ve tuz
• asit-metal, asit-karbonat tepkimesi
• kuvvetli-zayıf asit
• tuz iletkenliği
• asit yağmuru

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• Kuvvetli ≠ derişik.
• İletkenlik asit-baz ayrımı yapmaz.
• İndikatör kuvveti göstermez.
• Asit seyreltilince pH 7’yi geçmez.
• Cu asitten H₂ çıkarmaz.
• Katı tuz iletmez.
• NH₃ OH içermez ama bazdır.

Son 2 Dakikalık Tekrar

Asit → H⁺ Baz → OH⁻ Mavi turnusol → asitte kırmızı Fenolftalein → bazda pembe pH 7 → nötr 1 birim pH → 10 kat Asit + baz → tuz + su n(H⁺) = n(OH⁻) Metal + asit → H₂ Karbonat + asit → CO₂ Katı tuz iletmez