Konu Anlatımı / Ders Notu
YÖKDİL Almanca Sosyal: Cümle Yapıları ve Yan Cümleler
Almanca YÖKDİL Sosyal Bilimler için Hauptsatz, Nebensatz, Relativsatz, bağlaçlar, fiil sırası ve 60 açıklamalı özgün soru.
YÖKDİL Almanca Sosyal Bilimler – Cümle Yapıları ve Yan Cümleler
YÖKDİL Almanca Sosyal Bilimler sorularında akademik cümleyi doğru okuyabilmek, yalnız sözcük bilgisine değil cümlenin iskeletini görmeye bağlıdır. Almancada ana cümle (Hauptsatz), yan cümle (Nebensatz), ilgi cümlesi (Relativsatz), dolaylı soru, mastar öbeği ve edilgen yapılar farklı fiil sıraları kullanır. Bu konuda hem sıralamayı hem de neden, karşıtlık, amaç, zaman, yöntem ve sonuç ilişkilerini ayırt edeceğiz. Örnekler araştırma, kent politikaları, eğitim eşitsizlikleri, kamu belgeleri ve toplumsal katılım bağlamındadır.
1. Hauptsatz: ikinci konum kuralı (Verbzweitstellung)
Almancada fiilin ikinci konumda olması, ikinci *kelime* olması demek değildir. Ön alanda tek bir zaman, yer, neden veya uzun öbek bulunabilir. *Im vergangenen Jahr veröffentlichte das Institut zwei Berichte.* cümlesinde *im vergangenen Jahr* tek birinci ögedir ve *veröffentlichte* ikinci ögedir. *Die Forschenden veröffentlichten im vergangenen Jahr zwei Berichte* biçiminde ise özne ilk ögedir.
Temel kontrol: **Vorfeld (ön alan) → çekimli fiil → özne ve diğer ögeler → ayrılabilir parça / mastar / Partizip II.** Bir yan cümle önde bulunduğunda tüm yan cümle tek ön alan sayılır: *Nachdem die Daten geprüft worden waren, begann die Auswertung.* Bu nedenle virgülden sonra *begann* gelir; *die Auswertung begann* sırası yan cümlenin peşinden doğru ana cümle kurulmasını engeller.
Ayrılabilir fiillerde son ögeyi gözden kaçırma: *Das Team stellte die Ergebnisse dar.* Burada *stellte* çekimli fiil, *dar* ayrılabilir önektir. Benzer kalıplar: *eine Untersuchung durchführen → führte ... durch*, *eine Studie vorstellen → stellte ... vor*, *auf ein Problem hinweisen → wies ... hin*.
2. Nebensatz: fiilin sona gitmesi (Verbletztstellung)
Bağımlı yan cümle bir bağlaç ya da soru sözcüğüyle başlayabilir. *Dass das Einkommen die Teilnahme beeinflusst* yapısında *beeinflusst* en sondadır. *Warum die Anmeldung im Vorjahr früh endete* dolaylı sorudur ve çekimli fiil yine sonda yer alır. Soru sözcüğünü görmek, cümlenin doğrudan soru olduğunu kanıtlamaz: *Warum endete die Anmeldung früh?* doğrudan soru, *Die Redaktion fragte, warum die Anmeldung früh endete* dolaylı sorudur.
Birleşik fiil grubunda sıralama ayrıca önemlidir:
| Almanca yan cümle | Yapısal özellik | |---|---| | dass die Forschenden **die Daten prüfen** | Sonda Präsens çekimli fiil | | nachdem die Forschenden **die Daten geprüft hatten** | Partizip II + Plusquamperfekt yardımcı fiili | | wie die Akten **digitalisiert wurden** | Partizip II + edilgen geçmiş yardımcı fiili | | dass die Unterlagen **angeboten würden** | Partizip II + Konjunktiv II edilgen | | dass die Kriterien **überprüft werden sollten** | Partizip II + edilgen mastar + modal çekimli fiil | | die Zahlen **vergleichbar seien** | Dolaylı anlatım, Konjunktiv I sona |
**Soru çözümü:** Seçeneklerde *wurden digitalisiert* ve *digitalisiert wurden* varsa, boşluğun yan cümlenin sonunda mı bulunduğunu önce tespit et. Her sözcüğün anlamı aynı olsa bile dizim farklıdır.
3. Dass: bildirilen bilginin yan cümlesi
*Die Analyse zeigt, dass unterschiedliche Bildungsangebote die Teilnahme beeinflussen.* Bu cümle araştırmanın ne gösterdiğini açıklar. *Zeigen, dass*; *feststellen, dass*; *berichten, dass*; *erklären, dass*; *darauf hinweisen, dass*; *davon ausgehen, dass* gibi kalıplar metinlerde tekrar eder.
*Dass* ile *das* karıştırılmamalıdır. *Das Dokument* içindeki *das* artikel; *das gestern veröffentlicht wurde* içindeki *das* ilgi zamiri; *dass die Akten vollständig sind* içindeki *dass* yan cümle bağlacıdır. Bir cümleyi *dass* ile bağladığında fiilin son konumda olduğunu denetle.
4. Ob ve dolaylı evet-hayır soruları
*Die Kommission prüft, ob die Maßnahme zulässig ist.* Yasal mı, değil mi sorusu sonuçlanmamıştır. *Ob* evet-hayır türü belirsiz dolaylı soru kurar. *Die Analyse zeigt, dass die Maßnahme wirksam ist* ise kesin içerik bildirir. *Nicht wissen, ob*, *prüfen, ob*, *fragen, ob*, *ungewiss sein, ob* sınavda güçlü işaretlerdir.
Karıştırılabilecek örnek: *Die Teilnehmerin fragte, ob die Antwort gespeichert oder gelöscht worden sei.* Burada *oder* iki olası sonucu listeler; bunlardan hangisinin gerçekleştiği kesin bilinmez. Bu nedenle bildirici *dass* bağlacı doğru anlamı vermez.
5. Weil, da, denn, deshalb: neden ve sonuç
*Die Erhebung wurde unterbrochen, weil die Technik ausfiel.* Weil çekimli *ausfiel* fiilini sona taşır. *Da die Technik ausfiel, wurde die Erhebung unterbrochen* aynı temel neden ilişkisini, önde kurulan yan cümleyle anlatır. *Denn* ise ana cümleleri bağlar ve fiili sona götürmez: *Die Erhebung wurde unterbrochen, denn die Technik fiel aus.*
*Deshalb / daher / deswegen* cümle zarfıdır: *Die Technik fiel aus. Deshalb wurde die Erhebung unterbrochen.* Bu sözcükler bir Hauptsatz'ı açabilir; sonrasında çekimli fiil ikinci öge konumunu korur. *Weil* ile *deshalb* yalnız anlamca benzer olsa da dil bilgisel görevleri aynı değildir.
6. Obwohl, trotzdem, dennoch: ödünleme
*Obwohl die Fallzahl gering ist, gilt die Untersuchung als sorgfältig.* İkinci cümle, beklenen olumsuzluğa karşın gerçekleşmiştir. *Obwohl* yan cümlesi çekimli fiili sona taşır. Aynı düşünce iki ana cümleyle de kurulabilir: *Die Fallzahl ist gering. Trotzdem gilt die Untersuchung als sorgfältig.* *Trotzdem* ana cümle zarfıdır, fiilin son konuma gitmesini gerektirmez.
**Neden/ödünleme ayrımı:** *Weil die Fallzahl gering ist, wird die Aussage eingeschränkt* — küçüklük kısıtlamanın nedenidir. *Obwohl die Fallzahl gering ist, bleibt die Aussage belastbar* — küçüklüğe rağmen sonuç güvenilirdir. Öncelikle iki yargının anlam ilişkisine bak.
7. Nachdem, bevor, während: zaman ilişkisi
*Nachdem alle Fragebögen eingegangen waren, begann die Auswertung.* Önce formlar ulaştı, ardından değerlendirme başladı. Daha önce biten geçmiş eylemi *Plusquamperfekt* gösterebilir: *eingegangen waren*. *Bevor die Dokumente veröffentlicht werden, müssen sie geprüft werden* ifadesinde önce inceleme, sonra yayın vardır.
*Während die Interviews stattfanden, machte die Assistentin Notizen.* İki eylem eşzamanlıdır. Während hem zamanda eşzamanlılığı hem de iki durumu karşılaştırmayı gösterebilir; bağlamı tam oku. *Seitdem* bir başlangıçtan beri süren zaman ilişkisini, *sobald* bir olay gerçekleşir gerçekleşmez sonraki eylemi anlatır.
8. Damit, um ... zu: amaç
*Die Stiftung finanziert Workshops, damit junge Erwachsene statistische Methoden erlernen können.* Amaç yan cümlesinde farklı özneler bulunabilir: Stiftung finansmanı sağlar, junge Erwachsene öğrenir.
*Das Museum führte digitale Führungen ein, um Menschen außerhalb der Region zu erreichen.* Burada amaç aynı etkin özneyle ilişkilidir ve *um ... zu + Infinitiv* kullanılır; bu bir çekimli Nebensatz değil mastar grubudur. *Damit ... zu erreichen* yanlış; damit'den sonra çekimli fiilli yan cümle gerekir: *damit Menschen die Ausstellung erreichen können*.
**Ayrılabilir fiilde zu:** *Die Verwaltung plant, die Daten auszuwerten.* = *aus + zu + werten*; *auszuwerten* doğru, *zu auswerten* yanlış. *Die Behörde kündigte an, die Unterlagen freizugeben* yapısında *frei + zu + geben* aynı kuralı gösterir.
9. Sodass ve so ... dass: sonuç
*Das Institut veröffentlichte offene Daten, sodass andere Teams sie nutzen konnten.* Sonuç, eylemin gerçekleşmesiyle doğar. *Die Quellen wurden so geordnet, dass sie ohne Spezialsoftware ausgewertet werden konnten.* Burada *so ... dass* iki parçalı sonuç kalıbıdır. *Damit* amaç sorusunun cevabıdır; *sodass* ve *so ... dass* ise sonucu öne çıkarır. İki yorumun mantıksal olarak mümkün olduğu durumlarda sınav cümlesindeki sabit kalıbı esas al.
10. Indem, ohne dass, ohne ... zu, anstatt ... zu
*Die Forschungsgruppe verringerte Fehler, indem sie die Messung wiederholte.* cümlesi yöntemi bildirir. **Indem** = yaparak, şu yöntemle. **Ohne dass** = başka bir olay gerçekleşmeden; tam çekimli yan cümle kullanır: *Die Daten wurden geprüft, ohne dass Personen identifiziert werden konnten.*
*Ohne ... zu + Infinitiv* ise mastar grubudur: *Das Team veröffentlichte Ergebnisse, ohne persönliche Angaben preiszugeben.* *Anstatt ... zu* bir eylem yerine diğerinin seçildiğini anlatır: *Anstatt die Zahlen zu schätzen, prüfte das Team die Originalakten.*
11. Relativsatz: ilgi cümlesi
*Die Stellungnahmen, die gestern eingingen, wurden berücksichtigt.* İlgi cümlesindeki *die* çoğul Nominativ zamiridir. *Das Archiv, das seit 1998 besteht, wird erweitert* örneğinde *das* nötr tekil özne görevindedir. İlgi zamiri seçimi için iki ayrı soru sor:
- Öncül isim nedir? Cinsiyet ve sayı bilgisi öncülden gelir.
- Zamir ilgi cümlesinin içinde hangi görevde? Nominativ, Akkusativ, Dativ, Genitiv seçimi buradan belirlenir.
*Die Dokumente, die das Team prüfte* ifadesinde *die* çoğul Akkusativ nesnedir. *Die Stellungnahmen, die eingingen* örneğinde aynı yazım Nominativ öznedir. Biçimleri çeviriden değil cümledeki işlevden ayırt et.
12. İlgi zamirinde edat ve hâl: nach denen, mit denen, an dem
*Die Kriterien, nach denen Bewerbungen ausgewählt wurden* — *nach* Dativ ister; çoğul Kriterien için *denen*. *Die Dokumente, mit denen das Team arbeitete* — *mit* Dativ ve çoğul *denen*. *Das Projekt, an dem sich Gemeinden beteiligten* — *sich beteiligen an + Dativ*; Projekt nötr tekil olduğu için *dem*.
Fiillerin istediği edatları öbek hâlinde öğren:
- *sich beziehen auf + Akkusativ* → *die Richtlinie, auf die sich der Bericht bezieht*
- *sich stützen auf + Akkusativ* → *die Richtlinie, auf die sich die Bewertung stützt*
- *beruhen auf + Dativ* → *die Studie, auf der die Maßnahmen beruhen*
- *scheitern an + Dativ* → *die Hindernisse, an denen der Plan scheitert*
- *sich beschäftigen mit + Dativ* → *die These, mit der sich das Team beschäftigt*
13. Deren ve dessen: aitlik bildiren ilgi zamirleri
*Die Verfasserin, deren Beitrag viel diskutiert wurde* — Beitrag yazara aittir; Verfasserin dişil tekil olduğu için *deren*. *Der Bericht, dessen Veröffentlichung verschoben wurde* — Bericht eril tekildir; aitlik için *dessen* kullanılır.
*Die Akten, deren Herkunft unbekannt ist* — Akten çoğuldur ve *deren* seçilir. *Das Gesetz, dessen Folgen untersucht werden* — Gesetz nötr tekildir ve *dessen* seçilir. Aitlik zamirinin sonrasındaki ismin cinsiyetini öncülünkiyle karıştırma: *deren Beitrag* mümkündür, çünkü *deren* sahibi niteler; *Beitrag* eril olduğu için *dessen* seçilmez.
14. Dolaylı soruda wie, warum, wann, worauf, inwiefern
*Die Redaktion fragte, warum die Anmeldung früh endete.* Warum neden sorar. *Die Kommission untersuchte, wie oft das Gesetz angewendet wurde.* Wie oft sıklık sorar. *Es blieb offen, worauf sich die Kritik bezog.* Worauf soru zamiri *auf* edatını içerir ve *sich beziehen auf* kalıbına bağlanır.
Ayrıca *inwiefern* “hangi bakımdan/ne ölçüde”, *unter welchen Voraussetzungen* “hangi koşullar altında”, *mit welchen Mitteln* “hangi araçlarla” anlamı verir. Bir dolaylı soruda sözcükleri ana cümle sırayla kurmak sık yapılan hatadır: *Die Frage ist, wann die Untersuchung beginnt* doğru, *wann beginnt die Untersuchung* bu yan cümlede yanlış.
15. İç içe cümleler ve fiil grubu
Akademik Almancada bir yan cümlenin içinde ilgi cümlesi bulunabilir:
*Die Verwaltung erklärte, dass die Formulare, die zuvor als unverständlich galten, überarbeitet worden seien.*
Burada ilk *dass* tüm bildirimi kurar. *Die zuvor ... galten* ara ilgi cümlesidir. Ana *dass* yan cümlesinin sonu *überarbeitet worden seien* biçimidir: tamamlanmış edilgen + Konjunktiv I. Virgul çiftlerini doğru eşleyip ara cümleyi geçici olarak çıkar: *Die Verwaltung erklärte, dass die Formulare überarbeitet worden seien.*
16. Konjunktiv I ve II içeren yan cümleler
Dolaylı bildirimin belirgin çekimleri *habe, sei, seien, werde* biçimleridir. *Der Sprecher erklärte, die Unterlagen seien geprüft worden.* Burada konuşmacının sözü aktarılır; edilgen geçmiş *geprüft worden seien* ile anlatılır.
Geçmişe aykırı koşulda *Wäre der Zeitraum verlängert worden, hätten sich mehr Menschen beteiligt.* İlk bölüm geçmiş varsayımsal edilgendir; ikinci bölüm geçmişte gerçekleşmemiş olası sonuçtur. Özne ve yardımcı fiil ilişkisini ayrıca kontrol et: *sich beteiligen* Perfekt'te *haben* kullanır.
Söz dizimi örneği: *Die Expertengruppe empfahl, dass die Kriterien überprüft werden sollten.* Sıra Partizip II *überprüft* + edilgen mastar *werden* + çekimli modal *sollten* biçimindedir. *Sollten überprüft werden* ana cümlenin açılışında mümkündür, ama *dass* yan cümlesinin sonunda uygun değildir.
17. Sıfatlaştırılmış Partizip ile kısalmış ilgi cümlesi
*Die von den Behörden nicht genehmigten Unterlagen* ifadesi *die Unterlagen, die von den Behörden nicht genehmigt wurden* yan cümlesini kısaltır. *Genehmigt* Partizip II'dir; belirli artikel *die* ve çoğul isim *Unterlagen* nedeniyle sıfat biçimi *genehmigten* olur.
Karşılaştır: *die beratenden Fachleute* = danışmanlık yapan uzmanlar (Partizip I, etkin); *die beratenen Personen* = danışmanlık verilen kişiler (Partizip II, edilgen sonuç). Sınavda metnin kimin eylemi yaptığına bak.
18. Je ... desto, nicht nur ... sondern auch
*Je länger die Untersuchung dauerte, desto mehr Rückmeldungen gingen ein.* Birinci yanda *je*, ikinci yanda *desto* ve karşılaştırma ifadesi yer alır. İkinci bölüm bir Hauptsatz olduğundan *desto mehr Rückmeldungen gingen ein* gibi karşılaştırmalı ön alanı çekimli fiil izler.
*Nicht nur Bibliotheken, sondern auch mobile Lesestationen* iki eş düzeyli unsuru bağlar. *Sowohl ... als auch* da iki unsuru birleştirir, *entweder ... oder* seçenekleri gösterir, *weder ... noch* ikisini de olumsuzlar. Sözcüklerin birbirini tamamlayan çiftini tanı.
Sık Karıştırılan Noktalar
- Ana cümlede çekimli fiil ikinci **öge**dedir; uzun ilk öbek birinci ögedir.
- Dass / weil / obwohl / nachdem / bevor → çekimli fiil sonda.
- Yan cümle başa gelirse ardından ana cümlenin çekimli fiili gelir.
- Dass bildirilen önermeyi, ob belirsiz evet-hayır sorusunu verir.
- Weil / da gerekçe bağlacı; denn ana cümle bağlacı; deshalb ana cümle zarfıdır.
- Obwohl yan cümleyle ödünleme; trotzdem ana cümlede sonuç/karşıtlık zarfı.
- Nachdem önce gerçekleşen olay; bevor sonra gelecek olaydan önce yapılması gereken.
- Während eşzamanlılık veya karşılaştırma; nachdem ardışıklık.
- Damit amaç yan cümlesi; um ... zu amaç mastar grubu.
- Sodass sonuç; so ... dass iki parçalı sonuç kalıbı.
- Ohne dass çekimli yan cümle; ohne ... zu mastar grubudur.
- *Geprüft hatten* yan cümle geçmiş tamamlanmış sıra; *hatten geprüft* ana cümle sırasıdır.
- *Angeboten würden* yan cümle edilgen; *würden angeboten* ana cümle sırasıdır.
- İlgi zamirinde öncül cinsiyeti/sayısı ve yan cümle görevi ayrı belirlenir.
- *Mit denen*, *nach denen* Dativ çoğul; *auf die* sich stützen Akkusativ.
- *Auf der* beruhen Dativ; benzer görünen fiiller aynı hâli istemez.
- *Deren* dişil tekil/çoğul aitlik; *dessen* eril/nötr tekil aitlik.
- *Wie oft* sıklığı, *warum* nedeni, *ob* belirsizliği sorar.
- İç içe ilgi cümlesini virgülleriyle çıkardığında ana yapının fiili hâlâ sonda olmalıdır.
- *Je ... desto* ve *nicht nur ... sondern auch* tamamlayıcı kalıplardır.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
Bir sorudaki her sözcüğü çevirmek yerine ilk olarak fiil gruplarını çizgiyle ayır. *Nachdem ... waren, begann ...* gibi bir örnekte hangi olayın önce gerçekleştiğini bul. *Auf ____ die Bewertung sich stützt* yapısında stützen auf + Akkusativ kalıbını tanı. *Die Unterlagen, ____ Herkunft ...* örneğinde sahip olan öncülün çoğul olduğunu işaretle. Yan cümle sonunda birbirine benzeyen *wurden gespeichert* ve *gespeichert wurden* seçeneklerini yalnız sözdizimiyle bile ayırabilirsin.
Soru bankasındaki ilk 20 soru temel bağlaç ve fiil sırasını, ikinci 20 soru mastar, edatlı ilgi zamiri ve yan cümle edilgenini, son 20 soru iç içe ilgi cümlelerini, Konjunktiv ile uzun fiil kümelerini ve akademik Partizip yapısını sınar. Bir soruyu yanlış yaptığında yalnız doğru harfi değil, hangi cümle türünü kaçırdığını not et.
Konu Özeti
Ana cümlede fiil ikinci ögede, yan cümlede son ögededir. *Dass* bilgi aktarır, *ob* belirsiz dolaylı soru kurar. *Weil* neden, *obwohl* ödünleme, *nachdem* sonralık, *bevor* öncelik, *während* eşzamanlılık, *damit/um ... zu* amaç, *sodass* sonuç bildirir. İlgi zamirinde önce öncülün cinsiyet ve sayısını, sonra zamirin yan cümledeki görevini bul. Edatlı ilgi ve uzun edilgen–modal gruplarda fiilin istediği hâl ve sonda duran çekimli fiil belirleyicidir.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
- Hauptsatz ikinci konum kuralını ve Nebensatz son konum kuralını tek bakışta ayırt edebilmelisin.
- Dass ile ob arasındaki bildirim–belirsizlik farkını açıklayabilmelisin.
- Weil, obwohl, nachdem, bevor, während, damit ve sodass bağlaçlarını bağlama göre seçebilmelisin.
- Um ... zu, ohne ... zu ve ohne dass yapılarını fiil türüne göre ayırabilmelisin.
- Nominativ/Akkusativ/Dativ/Genitiv ilgi zamirlerini, özellikle deren/dessen ayrımını çözebilmelisin.
- An dem, auf die, auf der, mit denen gibi edatlı zamirleri ilgili fiil kalıbıyla eşleştirebilmelisin.
- İç içe cümlelerde asıl çekimli fiili saptayıp yanlış sözcük sıralarını eleyebilmelisin.
60 Sorunun Açıklamalı Çözümü
Soru 01 — Kolay
**Almanca cümle:** Die Untersuchung wurde unterbrochen, ____ die Technik während der Erhebung ausfiel.
**Doğru tamamlama:** weil
**Açıklamalı çözüm:** Teknik arızası araştırmanın kesilmesinin gerekçesidir. Weil neden yan cümlesi kurar ve çekimli ausfiel fiili yan cümlenin sonundadır; ob belirsiz soru, damit amaç bildirir.
Soru 02 — Kolay
**Almanca cümle:** Der Bericht zeigt, ____ die Teilnahme in ländlichen Regionen gesunken ist.
**Doğru tamamlama:** dass
**Açıklamalı çözüm:** Zeigen bir araştırma bulgusunu doğrudan bildirir; dass yan cümlesi bu bildirimin içeriğini verir. İst yardımcı fiili sonda kaldığı için yapı doğru bir dass-Nebensatz oluşturur.
Soru 03 — Kolay
**Almanca cümle:** Die Kommission prüft noch, ____ die neue Maßnahme rechtlich zulässig ist.
**Doğru tamamlama:** ob
**Açıklamalı çözüm:** Henüz denetlenen konu önlemin yasal olup olmadığıdır; evet-hayır türündeki dolaylı soruda ob kullanılır. Prüft noch ifadesi kesin sonuç değil açık soru bulunduğunu gösterir.
Soru 04 — Kolay
**Almanca cümle:** ____ die Fallzahl gering ist, gilt die Untersuchung als methodisch sorgfältig.
**Doğru tamamlama:** Obwohl
**Açıklamalı çözüm:** Örneklem küçük olmasına rağmen inceleme yöntemce titiz sayılmaktadır. Beklenene aykırı sonucun bağlacı obwohl olur; weil gerekçe ilişkisi kurarak anlatılan ödünlemeyi bozar.
Soru 05 — Kolay
**Almanca cümle:** Die Forschenden begannen erst mit der Auswertung, ____ alle Fragebögen eingegangen waren.
**Doğru tamamlama:** nachdem
**Açıklamalı çözüm:** Erst sözü analizin anketler tamamlandıktan sonra başladığını güçlendirir. Nachdem önce biten olayı, eingegangen waren ise daha eski geçmişi bildirir; bevor sıralamayı tersine çevirir.
Soru 06 — Kolay
**Almanca cümle:** Die Stiftung finanziert Workshops, ____ junge Erwachsene statistische Methoden erlernen können.
**Doğru tamamlama:** damit
**Açıklamalı çözüm:** Atölye desteğinin amacı gençlerin istatistik öğrenebilmesidir; damit amaç yan cümlesi kurar. Können çekimli modal fiildir ve bu yan cümlede sona gider; weil neden bildirirdi.
Soru 07 — Kolay
**Almanca cümle:** Die Unterlagen müssen geprüft werden, ____ sie im Internet erscheinen.
**Doğru tamamlama:** bevor
**Açıklamalı çözüm:** Belgelerin önce denetlenip sonra yayımlanması gerekir. Bevor yayından önce yapılması gereken işlemi belirtir; nachdem kullanılırsa incelemenin yayından sonra yapılması anlamı doğar.
Soru 08 — Kolay
**Almanca cümle:** ____ die Interviews stattfanden, notierte die Assistentin jede Rückfrage.
**Doğru tamamlama:** Während
**Açıklamalı çözüm:** Not alma görüşmeler sürerken eşzamanlı gerçekleşmiştir. Während zaman bildiren yan cümle kurar; stattfanden çekimli fiili sona taşıyarak görüşmelerin devam ettiği zamanı belirler.
Soru 09 — Kolay
**Almanca cümle:** Das Institut veröffentlichte die Daten in offener Form, ____ weitere Forschende sie nutzen konnten.
**Doğru tamamlama:** sodass
**Açıklamalı çözüm:** Verilerin açık biçimde paylaşılması sonucunda diğer araştırmacılar da kullanabilmiştir. Sodass sonuç ilişkisi kurar; damit amaç vurgusu katardı ve seçeneklerde yer almamaktadır.
Soru 10 — Kolay
**Almanca cümle:** Die Gutachterin schrieb, ____ die Schlussfolgerung zusätzliche Belege benötige.
**Doğru tamamlama:** dass
**Açıklamalı çözüm:** Gutachterin raporunda bir görüş aktarmaktadır: sonuç ek kanıt gerektirir. Dass bildirimin içeriğini bağlar, benötige dolaylı anlatım biçimiyle yan cümlenin sonunda bulunur.
Soru 11 — Kolay
**Almanca cümle:** Weil die Mittel fehlten, ____ die Gemeinde das Projekt um ein Jahr.
**Doğru tamamlama:** verschob
**Açıklamalı çözüm:** Weil ile başlayan yan cümle ilk ögedir; ardından gelen ana cümlede çekimli fiil hemen başlamalıdır. Geçmiş bağlamda tekil Gemeinde öznesine verschob uygundur.
Soru 12 — Kolay
**Almanca cümle:** Bei der Vorstellung des Abschlussberichts im Jahr 2019 ____ die Forschenden die regionalen Unterschiede ausführlich dar.
**Doğru tamamlama:** stellten
**Açıklamalı çözüm:** Darstellen ayrılabilen fiildir; dar cümle sonunda yer almıştır. 2019 yılındaki sunum geçmişte gerçekleşmiştir; çoğul Forschenden öznesi Präteritum stellten çekimini gerektirir.
Soru 13 — Kolay
**Almanca cümle:** Wenn genügend Personal vorhanden ist, ____ die Daten schneller geprüft werden.
**Doğru tamamlama:** können
**Açıklamalı çözüm:** Wenn yan cümlesinden sonra ana cümlede modal yardımcı fiil ilk konumdadır. Çoğul Daten edilgen öznesine können uygundur; geprüft werden pasif mastar olarak sonda kalır.
Soru 14 — Kolay
**Almanca cümle:** Die Analyse zeigt, dass unterschiedliche Bildungsangebote die Teilnahme ____.
**Doğru tamamlama:** beeinflussen
**Açıklamalı çözüm:** Dass yan cümlesinde çekimli fiil sonda bulunur. Unterschiedliche Bildungsangebote çoğul öznedir; güncel bir bilimsel genelleme için Präsens çoğul beeinflussen gerekir.
Soru 15 — Kolay
**Almanca cümle:** Die Redaktion wollte wissen, warum die Anmeldung im Vorjahr so früh ____.
**Doğru tamamlama:** endete
**Açıklamalı çözüm:** Warum dolaylı neden sorusudur ve çekimli fiil yan cümle sonunda yer alır. Im Vorjahr geçmişi, tekil Anmeldung ise Präteritum biçimi endete çekimini gerektirir.
Soru 16 — Kolay
**Almanca cümle:** Die Projektleitung fragte, wann die neue Befragung im folgenden Jahr voraussichtlich ____.
**Doğru tamamlama:** beginnen würde
**Açıklamalı çözüm:** Geçmişte sorulan geleceğe dönük tarih dolaylı soruyla aktarılır. Wann yan cümlesinde çekimli würde en sonda kalır: beginnen würde; würde beginnen ana cümle sırasını taklit eder.
Soru 17 — Kolay
**Almanca cümle:** Die Teilnehmerin fragte, ____ ihre Antwort tatsächlich gespeichert oder endgültig gelöscht worden sei.
**Doğru tamamlama:** ob
**Açıklamalı çözüm:** İki alternatiften hangisinin gerçekleştiği sorulmaktadır; gespeichert oder gelöscht belirsizliğinden ob gerekir. Sei dolaylı aktarım yardımcı fiilidir ve yan cümlenin sonunda bulunur.
Soru 18 — Kolay
**Almanca cümle:** Die Behörde erläuterte die Kriterien, ____ Bewerbungen ausgewählt wurden.
**Doğru tamamlama:** nach denen
**Açıklamalı çözüm:** Auswahl kriterlerine göre yapılır: nach den Kriterien. Çoğul Kriterien öncülü ve nach edatının Dativ isteği birleşince nach denen ilgi zamiri yapısı oluşur.
Soru 19 — Kolay
**Almanca cümle:** Die Stellungnahmen, ____ gestern eingingen, wurden bei der Entscheidung berücksichtigt.
**Doğru tamamlama:** die
**Açıklamalı çözüm:** İlgi cümlesindeki eingingen fiilinin öznesi Stellungnahmen çoğuldur. Nominativ çoğul ilgi zamiri die kullanılır; denen Dativ, deren aitlik bildirir.
Soru 20 — Kolay
**Almanca cümle:** Das Archiv, ____ seit 1998 besteht, wird im kommenden Jahr vergrößert.
**Doğru tamamlama:** das
**Açıklamalı çözüm:** Archiv nötr tekildir ve besteht fiilinin öznesi olarak ilgi cümlesine girer. Bu nedenle Nominativ nötr das gerekir; dem Dativ biçimidir.
Soru 21 — Orta
**Almanca cümle:** Die Gutachter bestätigten, dass sie sämtliche Anhänge bereits ____.
**Doğru tamamlama:** geprüft hatten
**Açıklamalı çözüm:** Bestätigten geçmiş bir bildirimdir; tüm ekler ondan önce incelenmiştir. Dass yan cümlesinde Partizip II geprüft ardından çekimli yardımcı hatten sonda olmalıdır; ters sıra ana cümleye aittir.
Soru 22 — Orta
**Almanca cümle:** Obwohl alle Betroffenen schriftlich informiert worden waren, ____ nur ein kleiner Teil an der Anhörung teil.
**Doğru tamamlama:** nahm
**Açıklamalı çözüm:** Yan cümlede çoğul Betroffenen bulunmasına rağmen ana cümlenin öznesi tekil ein kleiner Teil'dir. Teilnehmen ayrılabilir fiilinin geçmiş tekili nahm ... teil biçiminde kurulur.
Soru 23 — Orta
**Almanca cümle:** Da die Akten vor dem Umzug nicht katalogisiert worden waren, ____ ihre Suche mehrere Wochen.
**Doğru tamamlama:** dauerte
**Açıklamalı çözüm:** Aktenin kataloglanmaması aramanın uzamasının nedenidir. Ana cümlenin öznesi tekil ihre Suche olduğundan geçmişte dauerte gerekir; Akten çoğulluğu fiili etkilemez.
Soru 24 — Orta
**Almanca cümle:** Nachdem der Stadtrat die Mittel freigegeben hatte, ____ mehrere neue Beratungsstellen eröffnet.
**Doğru tamamlama:** wurden
**Açıklamalı çözüm:** Nachdem önce tamamlanan fon onayını gösterir, sonrasında danışma birimleri açılmıştır. Beratungsstellen çoğul olduğundan Präteritum Passiv wurden eröffnet biçimi gereklidir.
Soru 25 — Orta
**Almanca cümle:** Die Leitung kündigte an, dass zusätzliche Seminare im Winter ____.
**Doğru tamamlama:** angeboten würden
**Açıklamalı çözüm:** Ankündigung dolaylı veya varsayımsal edilgen gelecek bağlamındadır. Dass yan cümlesinde Partizip II angeboten ardından çekimli würden sona gider; würden angeboten ana cümle sözdizimidir.
Soru 26 — Orta
**Almanca cümle:** Die Forschenden dokumentierten, wie die anonymisierten Protokolle langfristig ____.
**Doğru tamamlama:** gespeichert wurden
**Açıklamalı çözüm:** Wie yöntemi bildiren dolaylı yan cümledir; edilgen geçmişte Protokolle çoğul öznesiyle gespeichert wurden gerekir. Çekimli wurden ana cümledeki gibi öne gelemez.
Soru 27 — Orta
**Almanca cümle:** Es blieb offen, worauf sich die Kritik hauptsächlich ____.
**Doğru tamamlama:** bezog
**Açıklamalı çözüm:** Sich beziehen auf kalıbının zamir karşılığı worauf'tır. Kritik tekil özne, blieb geçmiş bağlamdır; ilgili yan cümlede Präteritum bezog sona yerleşir.
Soru 28 — Orta
**Almanca cümle:** Die Verfasserin, ____ Beitrag die öffentliche Debatte auslöste, erhielt einen Preis.
**Doğru tamamlama:** deren
**Açıklamalı çözüm:** Beitrag kadın yazarın eseridir. Dişil tekil öncül Verfasserin için genitif aitlik zamiri deren kullanılır; dessen eril veya nötr öncüllerde kullanılır.
Soru 29 — Orta
**Almanca cümle:** Die Dokumente, mit ____ das Team seine Annahmen überprüfte, sind digitalisiert worden.
**Doğru tamamlama:** denen
**Açıklamalı çözüm:** Mit edatı Dativ gerektirir. Dokumente çoğul öncül olduğundan Dativ çoğul ilgi zamiri denen seçilir; die Nominativ/Akkusativ, deren Genitiv bildirir.
Soru 30 — Orta
**Almanca cümle:** Die Kommission untersuchte, unter ____ rechtlichen Voraussetzungen die Weitergabe zulässig wäre.
**Doğru tamamlama:** welchen
**Açıklamalı çözüm:** Unter Bedingungen ifadesinde yer ve koşul çerçevesi Dativ çoğul kullanır. Voraussetzungen çoğul olduğu için soru/bağlı sıfat zamiri welchen gerekir; welcher tekil biçimdir.
Soru 31 — Orta
**Almanca cümle:** Die Daten wurden analysiert, ohne ____ dabei einzelne Personen identifiziert werden konnten.
**Doğru tamamlama:** dass
**Açıklamalı çözüm:** Ohne dass tam yan cümle kurar; konnten çekimli fiili sonda bulunur. Ohne zu ise ayrı özneyle çekimli cümle değil, mastar öbeği ister; burada Personen ayrı özne olduğundan dass doğrudur.
Soru 32 — Orta
**Almanca cümle:** Das Museum führte digitale Führungen ein, ____ auch Menschen außerhalb der Region zu erreichen.
**Doğru tamamlama:** um
**Açıklamalı çözüm:** Zu erreichen mastarı önündeki amaç bağını um ... zu yapısı tamamlar. Damit bağımsız çekimli fiilli yan cümle ister, vorhanden yapıdaki zu-mastarı doğrudan yönetemez.
Soru 33 — Orta
**Almanca cümle:** Das Institut begann damit, die Daten vollständig ____.
**Doğru tamamlama:** auszuwerten
**Açıklamalı çözüm:** Beginnen damit, etwas zu tun kalıbı zu-mastar ister. Auswerten ayrılabilen aus önekini taşıdığı için aus + zu + werten biçimi auszuwerten doğrudur.
Soru 34 — Orta
**Almanca cümle:** Die Verwaltung versprach, die Anliegen künftig schneller ____.
**Doğru tamamlama:** zu bearbeiten
**Açıklamalı çözüm:** Versprechen, etwas zu tun kalıbında mastarın önüne zu yerleşir. Bearbeiten ayrılmayan be- önekli fiildir; zu bearbeiten doğru, zu bearbeitet ise sıfat-fiili yanlış kullanır.
Soru 35 — Orta
**Almanca cümle:** Die Teilnehmenden hatten das Recht, ihre Zustimmung jederzeit ____.
**Doğru tamamlama:** zu widerrufen
**Açıklamalı çözüm:** Das Recht haben, etwas zu tun kalıbı zu-mastar gerektirir. Widerrufen fiilinde zu ayrı yazılır; çekimli widerruft ve tek başına widerrufen bu çerçeveyi tamamlamaz.
Soru 36 — Orta
**Almanca cümle:** Der Bericht weist eindeutig darauf hin, ____ das Einkommen nur einen Teil der Unterschiede erklärt.
**Doğru tamamlama:** dass
**Açıklamalı çözüm:** Darauf hinweisen, dass ... yapısı kesin olarak bildirilen olguyu aktarır. Eindeutig sözcüğü şüphe değil tespit vurgular; yan cümlede erklärt fiili sona gitmiştir.
Soru 37 — Orta
**Almanca cümle:** Je länger die Untersuchung dauerte, ____ mehr Rückmeldungen gingen ein.
**Doğru tamamlama:** desto
**Açıklamalı çözüm:** Je ... desto sabit dereceli karşılaştırma yapısıdır: süre uzadıkça daha çok yanıt geldi. Desto more karşılaştırma ögesinden önce yer alır; deswegen sonuç zarfı olsa da je kalıbını tamamlamaz.
Soru 38 — Orta
**Almanca cümle:** Wegen ____ unerwarteten Kosten wurde die zweite Projektphase abgesagt.
**Doğru tamamlama:** der
**Açıklamalı çözüm:** Wegen temel olarak Genitiv ister. Kosten çoğul olduğu için Genitiv çoğul der unerwarteten Kosten kullanılır; die Nominativ/Akkusativ, den Dativ çoğuldur.
Soru 39 — Orta
**Almanca cümle:** Das Amt ging davon aus, ____ zusätzliche Beratungsstunden benötigt würden.
**Doğru tamamlama:** dass
**Açıklamalı çözüm:** Davon ausgehen, dass ... bir varsayım veya beklentiyi bildirir. Benötigt würden edilgen Konjunktiv II biçimidir; sözdizimi yan cümlede Partizip ardından çekimli modal sona uygun kurulmuştur.
Soru 40 — Orta
**Almanca cümle:** Die Stadt förderte nicht nur neue Bibliotheken, ____ auch mobile Lesestationen.
**Doğru tamamlama:** sondern
**Açıklamalı çözüm:** Nicht nur ... sondern auch Almancada iki destek unsurunu birlikte vurgulayan sabit bağlamdır. Sadece aber ile nicht nur arasındaki tamamlayıcı simetri kurulamaz.
Soru 41 — Zor
**Almanca cümle:** Die wissenschaftliche Abhandlung, ____ Kernaussagen später korrigiert wurden, bleibt eine wichtige Quelle.
**Doğru tamamlama:** deren
**Açıklamalı çözüm:** Kernaussagen bu Abhandlung adlı dişil tekil esere aittir. Genitiv ilgi zamiri deren gerekir; dessen yalnız eril veya nötr tekil öncülle eşleşir.
Soru 42 — Zor
**Almanca cümle:** Der Bericht, ____ Veröffentlichung die Regierung zunächst verschoben hatte, wurde schließlich zugänglich.
**Doğru tamamlama:** dessen
**Açıklamalı çözüm:** Veröffentlichung bu raporun yayımlanmasıdır. Bericht eril tekil öncül için aitlik zamiri dessen seçilir; deren dişil veya çoğul öncüllerde kullanılır.
Soru 43 — Zor
**Almanca cümle:** Das Projekt, ____ sich mehrere Kommunen beteiligten, untersuchte den Strukturwandel.
**Doğru tamamlama:** an dem
**Açıklamalı çözüm:** Sich beteiligen an + Dativ kalıbı edatlı ilgi zamiri ister. Projekt nötr tekil olduğundan an dem kullanılır; auf dem fiilin seçtiği edat değildir.
Soru 44 — Zor
**Almanca cümle:** Die historischen Umstände, ____ die Reform scheiterte, waren lange unbekannt.
**Doğru tamamlama:** an denen
**Açıklamalı çözüm:** Scheitern an + Dativ başarısız olmanın dayandığı nedeni bildirir. Umstände çoğul öncül olduğu için an denen gerekir; yanlış edatlı biçimler fiilin tamlayıcısını karşılamaz.
Soru 45 — Zor
**Almanca cümle:** Die Theoretikerin, mit ____ Argument sich die Kommission beschäftigte, nahm an der Debatte teil.
**Doğru tamamlama:** deren
**Açıklamalı çözüm:** Sich beschäftigen mit + Dativ ve Argument nötr tekildir. Argument, Theoretikerin'e ait olduğu için dişil tekil öncülün genitif ilgi zamiri deren gerekir; mit deren Argument tam bir öbektir.
Soru 46 — Zor
**Almanca cümle:** Die Richtlinie, auf ____ sich die juristische Bewertung stützt, wird überarbeitet.
**Doğru tamamlama:** die
**Açıklamalı çözüm:** Sich stützen auf + Akkusativ ile dayanılan temel belirtilir. Richtlinie dişil tekil öncüldür; auf die Akkusativ ilgi yapısı gerekir, auf der Dativ burada yanlıştır.
Soru 47 — Zor
**Almanca cümle:** Die Fachleute erklärten, weshalb die Zahlen nicht unmittelbar miteinander ____.
**Doğru tamamlama:** vergleichbar seien
**Açıklamalı çözüm:** Weshalb dolaylı soru yan cümlesi kurar. Dolaylı aktarılan çoğul Zahlen öznesine Konjunktiv I seien gelir ve çekimli fiil tüm yan cümlenin sonunda bulunur.
Soru 48 — Zor
**Almanca cümle:** Die Verwaltung hob hervor, dass die Antragsformulare, ____ zuvor als unverständlich galten, überarbeitet worden seien.
**Doğru tamamlama:** die
**Açıklamalı çözüm:** İç içe ilgi cümlesinde galten fiilinin çoğul öznesi Antragsformulare'dir. Nominativ çoğul die gerekir; dass yan cümlesinin sonundaki seien ise asıl cümlenin dolaylı edilgenidir.
Soru 49 — Zor
**Almanca cümle:** Erst nachdem die Verträge unterschrieben worden waren, ____ das Förderprogramm offiziell beginnen.
**Doğru tamamlama:** konnte
**Açıklamalı çözüm:** Önce sözleşmeler imzalanmış, sonra program başlayabilmiştir. Nachdem yan cümlesinin ardından ana cümle fiille açılır; tekil Förderprogramm için Präteritum konnte kullanılır.
Soru 50 — Zor
**Almanca cümle:** Wäre der Befragungszeitraum verlängert worden, ____ sich vermutlich mehr Menschen beteiligt.
**Doğru tamamlama:** hätten
**Açıklamalı çözüm:** Wäre ... verlängert worden gerçekleşmemiş geçmiş edilgen koşuldur. Sich beteiligen fiili Perfekt'te haben alır; çoğul Menschen öznesiyle sonuç hätten sich beteiligt olur.
Soru 51 — Zor
**Almanca cümle:** Die Expertengruppe empfahl, dass die Kriterien vor ihrer Veröffentlichung ____.
**Doğru tamamlama:** überprüft werden sollten
**Açıklamalı çözüm:** Dass yan cümlesinde modal edilgen yapı Partizip II + werden + çekimli sollten sırasıyla kapanır. Öneri bağlamında sollten uygundur; seçeneklerdeki farklı sıralamalar Nebensatz düzenini bozar.
Soru 52 — Zor
**Almanca cümle:** Der Sprecher erklärte, die Unterlagen ____ vor der Sitzung geprüft worden.
**Doğru tamamlama:** seien
**Açıklamalı çözüm:** Virgülden sonraki yapı dolaylı aktarılan Perfekt Passiv'dir. Unterlagen çoğul öznesi için Konjunktiv I sein çekimi seien gerekir; geprüft worden ile birlikte tamamlanmış edilgen kurulur.
Soru 53 — Zor
**Almanca cümle:** Der Verfasser behauptete, die Hypothese, ____ Begründung mehrfach kritisiert worden sei, sei weiterhin gültig.
**Doğru tamamlama:** deren
**Açıklamalı çözüm:** İç içe ilgi cümlesinde Begründung hipoteze aittir. Hypothese dişil tekil öncül olduğu için genitif deren gerekir; ilk sei ilgi cümlesinde, son sei dolaylı ana içerikte bulunur.
Soru 54 — Zor
**Almanca cümle:** Die Quellen wurden so geordnet, ____ sie auch ohne Spezialsoftware ausgewertet werden konnten.
**Doğru tamamlama:** dass
**Açıklamalı çözüm:** So ... dass sonuç yapısıdır: kaynaklar, özel yazılım olmadan da analiz edilebilecek biçimde düzenlendi. Damit de amaç kurabilirdi ancak seçeneklerde bulunmaz; burada dass sonuç yan cümlesidir.
Soru 55 — Zor
**Almanca cümle:** Die Kommission untersuchte, ____ oft das Gesetz in der Praxis angewendet worden war.
**Doğru tamamlama:** wie
**Açıklamalı çözüm:** Wie oft soru öbeği uygulamanın sıklığını sorar. Ob oft ve wann oft benzer adverb birleşimleri bu konumda doğru kalıp değildir; angewendet worden war geçmiş edilgendir.
Soru 56 — Zor
**Almanca cümle:** Die Forschenden sahen davon ab, aus den widersprüchlichen Daten voreilige Schlüsse ____.
**Doğru tamamlama:** zu ziehen
**Açıklamalı çözüm:** Davon absehen, etwas zu tun kalıbı zu-mastar ister. Schlüsse ziehen sabit fiil-anlam eşleşmesidir; zu ziehen yalnız biçim ve anlam açısından boşluğu tamamlar.
Soru 57 — Zor
**Almanca cümle:** Je stärker die Gruppen voneinander abwichen, ____ schwieriger wurde die gemeinsame Auswertung.
**Doğru tamamlama:** desto
**Açıklamalı çözüm:** Je ... desto dereceli karşılaştırması farklılaşma ile güçlük arasındaki birlikte artışı bildirir. Desto sıfattan önce gelir; diğer bağlaçlar mevcut je öbeğine eşlik etmez.
Soru 58 — Zor
**Almanca cümle:** Die von den Behörden bislang nicht ____ Unterlagen mussten nachgereicht werden.
**Doğru tamamlama:** genehmigten
**Açıklamalı çözüm:** Belirli artikel die sonrası çoğul Partizip II sıfatı -en eki alır: die nicht genehmigten Unterlagen. Von den Behörden ifadesi edilgen nitelemeyi doğrular; genehmigende aktif anlam taşır.
Soru 59 — Zor
**Almanca cümle:** Die Studie, auf ____ die Maßnahmen ursprünglich beruhten, wurde später zurückgezogen.
**Doğru tamamlama:** der
**Açıklamalı çözüm:** Beruhen auf + Dativ dayandığı temeli anlatır. Studie dişil tekil öncül olduğundan auf der doğru Dativ ilgi yapısıdır; auf die Akkusativ fiilin istediği hâle uymaz.
Soru 60 — Zor
**Almanca cümle:** Der Historiker erklärte, die Archive hätten Akten entdeckt, ____ Herkunft bisher unbekannt gewesen sei.
**Doğru tamamlama:** deren
**Açıklamalı çözüm:** Herkunft bulunan Akten'e aittir. Akten çoğul öncülün genitif ilgi zamiri deren gerekir; sei dolaylı anlatımda tekil Herkunft öznesiyle eşleşir.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
YÖKDİL Almanca - Sosyal Bilimler Cümle Yapıları ve Yan Cümleler - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
YÖKDİL Almanca - Sosyal Bilimler Cümle Yapıları ve Yan Cümleler - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
YÖKDİL Almanca - Sosyal Bilimler Cümle Yapıları ve Yan Cümleler - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
YÖKDİL Almanca - Sosyal Bilimler Cümle Yapıları ve Yan Cümleler - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene