Konu Anlatımı / Ders Notu
YÖKDİL Fen Bilimleri – Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri Ders Notu
Alan terimi sözlüğü, sık karıştırılanlar ve orta–zor düzey uygulamalar.
Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri — Fen Bilimleri Ders Notu
1. Doğrudan tanım ipuçları
Bir kelime sorusunda tanımı veren parçayı bul: **mass divided by volume → density**, **cycles per second → frequency**, **basic unit of life → cell**, **change in DNA sequence → mutation**, **forward and reverse reactions at equal rates → equilibrium**, **a testable statement → hypothesis**. Bu kalıplarda cümlenin büyük bölümünü çevirmek yerine belirleyici tanımı görmen yeterlidir.
2. Fizik sözlüğü
- **density:** yoğunluk (mass/volume).
- **velocity:** yön içeren hız.
- **acceleration:** hızın zamana göre değişimi.
- **frequency:** frekans, hertz.
- **amplitude:** genlik.
- **wavelength:** dalga boyu.
- **temperature:** sıcaklık, kelvin veya Celsius.
- **pressure:** basınç; kuvvet/alan tanımıyla ilişkilidir.
- **conductivity:** elektriksel veya ısıl iletkenlik.
- **radiation:** ışınım.
- **attenuation:** zayıflama, sönümlenme.
- **isotropic:** yönden bağımsız benzer özellik.
- **anisotropic:** yönle değişen özellik.
3. Kimya sözlüğü
- **atom:** atom.
- **molecule:** molekül.
- **compound:** kimyasal bileşik.
- **mixture:** karışım.
- **reactant:** tepkimeye giren madde.
- **product:** tepkimede oluşan ürün.
- **catalyst:** tepkime hızını etkileyen ve net tüketilmeyen katalizör.
- **concentration:** derişim.
- **solubility:** çözünürlük.
- **diffusion:** yayınım.
- **convection:** taşınım.
- **equilibrium:** dinamik denge.
- **stoichiometric:** mol oranlarıyla ilgili.
4. Biyoloji ve ekoloji sözlüğü
- **cell:** hücre.
- **tissue:** doku.
- **organ:** organ.
- **habitat:** doğal yaşama alanı.
- **ecosystem:** canlı–cansız etkileşim sistemi.
- **population:** belirli yer ve zamandaki aynı tür topluluğu.
- **biodiversity:** biyolojik çeşitlilik.
- **photosynthesis:** fotosentez.
- **mutation:** DNA dizisinde değişim.
- **adaptation:** evrimsel uyum özelliği.
- **exposure:** maruziyet.
5. Yer bilimleri ve iklim
**Precipitation** yağış, **evaporation** buharlaşma, **condensation** yoğuşma, **tectonic** tektonik, **magnitude** deprem büyüklüğü, **orbit** yörünge, **isotopic** izotopla ilgili, **anthropogenic** insan kaynaklı, **renewable** yenilenebilir, **emissions** salımlar anlamındadır.
6. Akademik araştırma dili
**Hypothesis** önerme; **sample** örnek; **variable** değişken; **evidence** kanıt; **measurement** ölçüm; **uncertainty** belirsizlik; **calibration** kalibrasyon; **replication** tekrarlama; **reproducibility** benzer sonuç üretilebilirliği; **correlation** ilişki; **causation** nedensellik; **confounding** karıştırıcı etki; **extrapolate** kapsam dışına genellemek; **robust** sağlam; **heterogeneous** heterojen; **stochastic** rastlantısal; **nonlinear** doğrusal olmayan; **threshold** eşik; **cumulative** birikimli; **transient** geçici; **parameterisation** parametreleştirme; **sensitivity analysis** duyarlılık analizi.
7. İşlevsel karşıtlıklar
- **Correlation / causation:** ilişki / nedensellik.
- **Robust / fragile:** sağlam / kırılgan.
- **Heterogeneous / homogeneous:** farklılaşan / tekdüze.
- **Isotropic / anisotropic:** yön bağımsız / yön bağımlı.
- **Transient / persistent:** geçici / süren.
- **Attenuation / amplification:** zayıflama / yükseltme.
- **Diffusion / convection:** moleküler yayınım / akışkanın toplu taşınımı.
- **Concentration / solubility:** mevcut derişim / çözünme kapasitesi.
- **Precipitation / evaporation:** yağış / buharlaşma.
- **Mutation / adaptation:** dizi değişimi / evrimsel uyum özelliği.
8. Çözümde kanıt arama
**1.** Cümlede ölçülen şey nedir? **2.** Hangi bilimsel süreç tanımlanıyor? **3.** Zaman, yön, birim veya miktar ipucu var mı? **4.** Seçeneklerdeki yakın terimlerin kesin ayrımı nedir? **5.** Doğru sözcüğü yerleştirince anlamın tamamı doğal kalıyor mu?
Özgün orta–zor seviye pekiştirme
Özgün örnek 21
The observed ---- between two environmental variables did not necessarily mean that one caused the other.
**Doğru terim: correlation**. Correlation iki değişken arasındaki istatistiksel ilişkidir. Metindeki did not necessarily mean causation ibaresi ilişki ile nedenselliğin ayrılması gerektiğini vurgular.
Özgün örnek 22
The team could not establish ---- because the experiment had no suitable comparison group.
**Doğru terim: causation**. Causation nedenselliktir; uygun karşılaştırma grubu bulunmadığında gözlenen değişimi tek bir etkene kesin bağlamak zorlaşır.
Özgün örnek 23
The laboratory performed regular ---- of its measuring instruments using reference standards.
**Doğru terim: calibration**. Calibration cihazın ölçümünü bilinen standartlara göre ayarlama veya doğrulama işlemidir. Reference standards terimi bu süreç için belirleyicidir.
Özgün örnek 24
Independent teams obtained similar results using the published procedures, supporting the study’s ----.
**Doğru terim: reproducibility**. Reproducibility tekrarlanabilir sonuç elde etme niteliğidir. Bağımsız ekiplerin yayımlanan yöntemi kullanarak benzer sonuçlar bulması bu kavramı destekler.
Özgün örnek 25
Several laboratories attempted to ---- the original experiment under comparable conditions.
**Doğru terim: replicate**. Replicate bir deneyi yeniden yürütmek veya tekrarlamaktır. Comparable conditions ve original experiment ifadeleri deneysel tekrara işaret eder.
Özgün örnek 26
The fieldwork used a representative ---- of soil collected from several locations in the region.
**Doğru terim: sample**. Sample örnek veya numunedir; bölgenin çeşitli yerlerinden alınan toprağın bir kısmının incelenmesi örnekleme yaklaşımıdır.
Özgün örnek 27
A ---- increases the rate of a chemical reaction without being consumed overall in the process.
**Doğru terim: catalyst**. Catalyst katalizördür; tepkime hızını değiştirir ve net olarak tüketilmez. Reactant başlangıç maddesi, product oluşan üründür.
Özgün örnek 28
The movement of molecules from a region of higher concentration to lower concentration is called ----.
**Doğru terim: diffusion**. Diffusion derişim farkıyla gerçekleşen yayınımdır; moleküllerin yüksek derişimden düşük derişime net hareketi olarak tanımlanır.
Özgün örnek 29
The scientist measured the ---- of dissolved salt by determining how much was present in a litre of water.
**Doğru terim: concentration**. Concentration derişimdir; belirli hacimde ne kadar çözünen madde bulunduğunu ifade eder. Bir litre suda tuz miktarı bu büyüklüğü gösterir.
Özgün örnek 30
The seismic event had a lower ---- than the previous earthquake according to the reported scale.
**Doğru terim: magnitude**. Magnitude depremin büyüklüğü anlamındadır. Earthquake scale bağlamı, şiddetin yerel etkileriyle karıştırılmadan büyüklük kavramını seçtirir.
Özgün örnek 31
Over many generations, natural selection may favour an ---- that helps organisms survive in a particular environment.
**Doğru terim: adaptation**. Adaptation canlıların çevre koşullarında hayatta kalma veya üreme başarısıyla ilişkili uyum özelliğidir. Generations ve natural selection belirleyicidir.
Özgün örnek 32
The ---- of a repeating sound wave is measured in hertz and indicates cycles per second.
**Doğru terim: frequency**. Frequency frekanstır ve saniyedeki çevrim sayısını belirtir; hertz bu niceliğin birimidir. Amplitude dalganın genliğidir.
Özgün örnek 33
A detector was installed to measure ultraviolet ---- reaching the ground during the summer.
**Doğru terim: radiation**. Ultraviolet radiation morötesi ışınımdır. Detector, reaching the ground ve ultraviolet ifadeleri enerji taşınmasını anlatır.
Özgün örnek 34
The researchers cleaned the apparatus carefully to prevent ---- of the water samples by foreign substances.
**Doğru terim: contamination**. Contamination kirlenme veya bulaşmadır. Numuneye dış maddelerin karışmasını önlemek için cihazın temizlenmesi bağlamı bunu gerektirir.
Özgün örnek 35
A ---- energy source can be replenished naturally on a timescale relevant to human use.
**Doğru terim: renewable**. Renewable energy source yenilenebilir enerji kaynağıdır; doğal süreçlerle insan kullanımına uygun zaman ölçeğinde yenilenebilir. Finite sınırlı veya tükenebilir anlamındadır.
Özgün örnek 36
The survey recorded a decline in local ---- as several native plant and animal species disappeared.
**Doğru terim: biodiversity**. Biodiversity biyolojik çeşitliliktir; bir bölgedeki farklı canlı türlerinin ve yaşam çeşitliliğinin zenginliğini anlatır.
Özgün örnek 37
The ---- of a mineral in water varies with temperature and depends on its chemical properties.
**Doğru terim: solubility**. Solubility çözünürlüktür; belirli koşullarda çözücü içinde çözünebilen madde miktarıyla ilgilidir. Temperature etkisi yaygın ipucudur.
Özgün örnek 38
Measurements were reported with an estimate of ---- rather than being treated as perfectly exact.
**Doğru terim: uncertainty**. Measurement uncertainty ölçüm belirsizliğidir. Sayısal sonucun tam kesin olmadığı ve bir aralıkla değerlendirilmesi gerektiğini gösterir.
Özgün örnek 39
Prolonged ---- to intense sunlight can increase the risk of skin damage.
**Doğru terim: exposure**. Exposure to bir etkene maruz kalmadır. Prolonged ve intense sunlight ifadeleri uzun süreli güneş ışığı maruziyetini gösterir.
Özgün örnek 40
Industrial ---- of greenhouse gases are a major consideration in climate policy.
**Doğru terim: emissions**. Emissions atmosfere salınan maddeler veya emisyonlardır; sera gazlarının endüstriyel kaynaklardan çıkışı climate policy bağlamıyla eşleşir.
Özgün örnek 41
The composite material was ----, conducting heat more readily along one axis than along another.
**Doğru terim: anisotropic**. Anisotropic özelliğin doğrultuya göre değişmesidir. Isotropic her yönde aynı özellik anlamındadır; different axes ipucu zıtlığı belirler.
Özgün örnek 42
The response was highly ----, varying substantially among experimental sites despite a common protocol.
**Doğru terim: heterogeneous**. Heterogeneous heterojen, birbirinden farklı özellikler gösteren anlamındadır. Varying substantially among sites ifadesi ortak protokole rağmen farklılığı belirtir.
Özgün örnek 43
The investigators evaluated the ---- efficiency of the engine by comparing useful output with the heat supplied.
**Doğru terim: thermodynamic**. Thermodynamic efficiency ısı enerjisi ve mekanik iş dönüşümüyle ilişkili verim kavramıdır. Heat supplied ve useful output bu alanı belirler.
Özgün örnek 44
The balanced chemical equation specifies the ---- ratio of reactants required to form the product.
**Doğru terim: stoichiometric**. Stoichiometric oran, dengelenmiş tepkime denklemindeki maddelerin mol oranıdır. Reactants ve balanced equation ifadesi kimyasal hesaplamayı gerektirir.
Özgün örnek 45
Scientists compared the ---- composition of ancient ice to reconstruct past temperatures.
**Doğru terim: isotopic**. Isotopic composition izotop oranlarını anlatır. Buz örneklerindeki izotop dağılımı geçmiş çevre koşullarını araştırmada bir gösterge olabilir.
Kısa Özet
- Tanımdaki birim, süreç, yön ve ölçütleri önce bul.
- Temel terimleri ezberlerken karşıt kavramlarla birlikte öğren.
- Bilimsel benzerlik, eş anlamlılık anlamına gelmez.
- Correlation otomatik causation değildir.
- Isotropic ile anisotropic zıttır.
- Concentration ile solubility aynı değildir.
- Robust, farklı varsayımlara karşı benzer kalan bulgudur.
- Sensitivity analysis, girdi belirsizliğinin sonuca etkisini inceler.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
YÖKDİL İngilizce - Fen Bilimleri Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
YÖKDİL İngilizce - Fen Bilimleri Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
YÖKDİL İngilizce - Fen Bilimleri Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
YÖKDİL İngilizce - Fen Bilimleri Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.