Konu Anlatımı / Ders Notu
YÖKDİL Fen Bilimleri – Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri Konu Anlatımı
Fizik, kimya, biyoloji, çevre ve bilimsel yöntem terimlerinin kapsamlı anlatımı.
Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri — YÖKDİL Fen Bilimleri Konu Anlatımı
Konunun amacı
YÖKDİL İngilizce Fen Bilimleri metinlerinde kullanılan akademik kelimeler; fizik, kimya, biyoloji, yer bilimleri, astronomi, çevre bilimleri ve bilimsel araştırma yöntemlerini kapsar. Soru, çoğu zaman eksik bırakılmış bir cümlede doğru alan terimini seçmeni ister. Başarılı çözüm için bir kelimenin Türkçe karşılığını ezberlemek kadar onun hangi **nesne, ölçüt, süreç, yön, zaman ve yöntemle** birlikte kullanıldığını anlaman gerekir.
Üç aşamalı kelime öğrenimi önerilir. Birinci aşamada açık tanımı olan temel terimler tanınır: atom, cell, density, photosynthesis, ecosystem. İkinci aşamada yakın terimler ayrılır: correlation–causation, diffusion–convection, calibration–replication, concentration–solubility. Üçüncü aşamada akademik okuma anlamları incelenir: heterogeneous, robust, attenuated, extrapolated, anthropogenic, stochastic, parameterisation.
Özellikle fen metinlerinde iki yakın kelimeyi sırf ikisi de bilimsel diye eş anlamlı saymak hata doğurur. “Frequency” saniyedeki çevrim sayısıdır; “amplitude” dalganın genliğidir. “Isotropic” malzemenin farklı yönlerde benzer özellik göstermesidir; “anisotropic” özelliğin yöne göre değişmesidir. Doğru seçenek, cümledeki somut ipuçlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
1. Temel araştırma dili
**Hypothesis — hipotez:** Verilerle sınanabilecek önermedir. Araştırma öncesi oluşturulur; doğrudan sonuçla aynı değildir. “The hypothesis was tested” doğru kullanımdır.
**Variable — değişken:** İncelenen ve değer alabilen özelliktir. Bağımsız değişken (independent variable) kontrollü deneyde araştırmacının değiştirdiği etken olabilir; bağımlı değişken (dependent variable) ölçülen yanıt olabilir.
**Sample — örnek veya numune:** Toprak, su ya da canlılardan toplanan temsil amaçlı kısmı ifade eder. Çalışmanın her durumda bütünü kapsamadığını gösterir.
**Evidence — kanıt:** Bir iddiayı destekleyen gözlem veya veridir. Evidence of an association, nedensel kanıt ile eş anlamlı olmak zorunda değildir.
**Observation — gözlem:** Kaydedilen olay veya ölçümdür. Gözlemin ardından yorum yapılabilir; fakat yorum gözlemin kendisi değildir.
**Measurement — ölçüm:** Belirli bir büyüklüğün ölçülmesidir. Ölçümün güvenilirliği ve belirsizliği ayrıca değerlendirilmelidir.
**Calibration — kalibrasyon:** Cihazın bilinen referansla karşılaştırılması ve uygun biçimde ayarlanmasıdır. Bu işlem her bilimsel deneyin kendisini tekrarlamak anlamına gelmez.
**Replication — tekrar:** Bağımsız veya benzer koşullarda bir çalışmayı yeniden yürütmektir. **Reproducibility** yayımlanan yöntem veya veriden karşılaştırılabilir sonuçlar elde edilmesiyle ilişkilidir; farklı alanlarda tanım ayrıntıları değişebilir.
2. Fizik ve ölçüm terimleri
**Mass (kütle)** ve **weight (ağırlık):** Kütle madde miktarıyla ilişkili, ağırlık ise kütleye etkiyen yerçekimi kuvvetidir. Aynı cismin ağırlığı yerçekimi koşullarına göre değişebilir.
**Density (yoğunluk):** Birim hacimdeki kütledir. Density = mass / volume. Burada pressure (basınç) veya temperature (sıcaklık) doğru cevap değildir.
**Velocity (vektörel hız)** ve **speed (sürat):** Velocity yön içerir. “Speed together with direction” ifadesi doğrudan velocity tanımına yönlendirir.
**Acceleration (ivme):** Hızın zamana göre değişimidir; yalnız süratin artması değil yönün değişmesi de ivme yaratabilir.
**Frequency (frekans):** Saniyedeki döngü sayısıdır, hertz ile ölçülür. **Amplitude (genlik)**, dalganın maksimum sapma büyüklüğüdür. **Wavelength (dalga boyu)** uzamsal tekrar aralığıdır.
**Conductivity (iletkenlik):** Isı veya elektrik taşıma kabiliyeti bağlamında kullanılabilir. Copper and electrical conductivity birlikte sık görülen ifadedir.
**Radiation (ışınım):** Elektromanyetik dalgalar veya parçacıklar aracılığıyla enerjinin yayılımını ifade edebilir. Ultraviolet radiation doğrudan radyoaktif bozunma demek değildir.
**Attenuation (sönümlenme):** Bir dalga veya sinyalin ortamda zayıflamasıdır; amplification (yükseltme) karşıtıdır.
**Isotropic / anisotropic:** Isotropic farklı yönlerde aynı veya benzer fiziksel özellik; anisotropic yönlere göre farklı özellik gösterme anlamındadır. “Along one axis more than another” anisotropic için güçlü ipucudur.
3. Kimya ve madde terimleri
**Atom (atom):** Kimyasal elementin kimliğini taşıyan temel birimidir. Nükleer yapı ve elektron düzeni vurgusu terimi belirler.
**Molecule (molekül):** Birbirine bağlanmış atomlardan oluşan tanımlanabilir kimyasal parçacıktır. Her maddede ayrı moleküller bulunmak zorunda değildir; bazı katılar iyonik veya ağ yapılıdır.
**Compound (bileşik):** Farklı elementlerin belirli kimyasal oranlarda birleşmesiyle oluşur. **Mixture (karışım)** maddelerin kimyasal olarak tek bir bileşik oluşturmak zorunda olmadan bir arada bulunmasıdır.
**Catalyst (katalizör):** Bir tepkimeye alternatif yol sunarak hızını etkiler ve net olarak tüketilmez. **Reactant (tepkimeye giren)** başlangıç maddesidir; **product (ürün)** oluşan maddedir.
**Concentration (derişim):** Belirli miktar çözelti veya ortamda ne kadar madde bulunduğunu belirtir. **Solubility (çözünürlük):** Belirli koşullarda ne kadar maddenin çözünebildiğiyle ilgilidir. Bu iki terimi karıştırma: gerçek çözeltinin derişimi her zaman doygunluk miktarı değildir.
**Diffusion (yayınım):** Moleküllerin rastgele hareketlerinden kaynaklanan ve derişim farkı yönünde net madde taşınması yaratabilen süreçtir. **Convection (taşınım)** akışkanın toplu hareketiyle madde veya ısı taşınımıdır.
**Equilibrium (denge):** Kimyasal dinamik dengede ileri ve geri tepkime hızları eşittir. Tepkimelerin tamamen durduğu anlamına gelmez.
**Stoichiometric ratio (stokiyometrik oran):** Dengelenmiş tepkime denklemindeki mol oranlarıdır. Balanced chemical equation ve reactants sözleri bu terimi seçtirir.
4. Biyoloji, ekoloji ve çevre bilimleri
**Cell (hücre):** Canlıların temel yapısal ve işlevsel birimidir. Tissue doku, organ organ, organism ise bireysel canlıdır.
**Photosynthesis (fotosentez):** Işık enerjisi ile karbondioksit ve sudan organik bileşiklerin üretilmesi sürecidir. Cellular respiration (hücresel solunum) ile karıştırılmamalıdır.
**Habitat (yaşam alanı):** Bir türün yaşadığı çevredir. **Population (popülasyon)** belirli alan ve zamandaki aynı tür bireylerdir. **Ecosystem (ekosistem)** canlı toplulukları ve cansız çevrenin etkileşimidir.
**Biodiversity (biyoçeşitlilik):** Genetik, tür ve ekosistem düzeyinde çeşitliliği kapsayabilen genel kavramdır. Species diversity tür çeşitliliğinin daha dar bir boyutudur.
**Mutation (mutasyon):** DNA dizisinde değişikliktir. **Adaptation (uyum):** Özellikle evrimsel bağlamda yaşama ve üreme başarısına katkıda bulunan kalıtsal özellikler için kullanılır; her mutasyonun yararlı olması gerekmez.
**Exposure (maruziyet):** Bir etkene maruz kalmayı anlatır. Environmental exposure ve radiation exposure akademik fen metinlerinde kullanılır.
**Anthropogenic (insan kaynaklı):** İnsan faaliyetlerinden doğan etkileri niteler. Anthropogenic emissions, insan kaynaklı salımlar anlamındadır. Natural variability ise doğal değişkenliktir.
**Renewable energy (yenilenebilir enerji):** Doğal süreçlerle kullanım ölçeğinde yenilenebilen kaynaklara dayanır. Renewable her koşulda sınırsız veya çevresel etkisiz demek değildir.
5. Yer bilimleri, iklim ve astronomi
**Precipitation (yağış)** yağmur, kar ve benzeri suyun atmosferden yere geçişini kapsar. **Evaporation (buharlaşma)** sıvının gaza geçişidir. **Condensation (yoğuşma)** gazın sıvıya geçişidir.
**Atmospheric pressure (atmosfer basıncı)** yükseklikle genellikle azalır. Humidity nem miktarıyla, salinity tuzlulukla ilişkilidir.
**Tectonic activity (tektonik etkinlik)** levha hareketleri ve yer kabuğu süreçleriyle ilişkilidir. **Seismic magnitude (sismik büyüklük)** depremin büyüklüğünü belirtir; belirli bir noktadaki etkilerin şiddetiyle aynı kavram değildir.
**Orbit (yörünge)** bir cismin çekim etkisindeki hareket yoludur; **axis (eksen)** dönmenin referans doğrultusudur.
**Isotopic composition (izotop bileşimi)** örnekteki izotopların göreli oranlarıdır. Buz, kaya ve su örneklerinden çevresel geçmiş hakkında çıkarımda kullanılabilir.
**Climate feedback (iklim geri beslemesi)** bir ilk değişikliğin başka süreçlerle yeniden güçlenmesi veya zayıflamasıdır. Buz erimesi–albedo azalması–daha fazla ısınma örneği pozitif geri besleme döngüsüne örnek olabilir.
6. İleri araştırma ve modelleme dili
**Correlation / causation:** İstatistiksel ilişki her durumda nedenselliği kanıtlamaz. “Associated with” ve “caused by” eş anlamlı değildir.
**Confounding (karıştırıcı etki):** Gözlenen ilişkiyi etkileyebilen başka bir değişkenin katkısıdır. Ölçülmeyen karıştırıcılar yorum sınırı yaratabilir.
**Extrapolate (ekstrapolasyonla genellemek):** Çalışılan veri aralığı veya bağlamın ötesine uzanan tahmin yapmaktır. Laboratuvar sonucunun bütün doğal ekosistemlerde otomatik geçerli olması beklenmez.
**Robust (sağlam):** Bulgular alternatif makul analiz veya varsayımlarda benzer kalıyorsa sağlamlık desteklenir; bu yine de mutlak kesinlik demek değildir.
**Heterogeneous (heterojen):** Farklı gözlem veya gruplarda önemli değişkenlik olmasıdır; homogeneous tekdüzedir.
**Nonlinear (doğrusal olmayan):** Girdiyle çıktı arasında basit doğrusal orantı bulunmadığını anlatır. Eşikler, doyum ve geri besleme gibi olaylar doğrusal olmayan yanıt yaratabilir.
**Threshold (eşik):** Etkinin belirgin olarak değiştiği sınır değerdir. “Only after exceeding” ifadesi önemli ipucudur.
**Stochastic (stokastik):** Rastlantısallık içeren süreç veya modeldir. **Deterministic** belirlenen başlangıç durumu ve kurallar altında sonucu sabit olan yaklaşımdır.
**Transient (geçici):** Kısa süreli olaydır; persistent kalıcı/süren, cumulative birikimli süreçtir.
**Cumulative (birikimli):** Tekrarlanan etkilerin toplamı ile ilişkilidir. Cumulative exposure çok sayıda küçük maruziyetin zaman içinde birleşmesini anlatabilir.
**Sensitivity analysis (duyarlılık analizi):** Model parametreleri veya varsayımları değiştiğinde sonuçların ne kadar değiştiğini inceler. Sensitivity ayrıca başka teknik alanlarda farklı anlamlar taşıyabilir; analiz bağlamını kontrol et.
**Parameterisation (parametreleştirme):** Modelde doğrudan çözülemeyen süreçlerin seçilmiş parametrelerle temsil edilmesidir. İklim modellerinde ölçek farkları nedeniyle sık kullanılır.
7. Fen metinlerinde sözcük ailesi
- **analyse / analysis / analytical:** incelemek / analiz / analitik.
- **vary / variation / variable:** değişmek / değişim / değişken.
- **measure / measurement / measurable:** ölçmek / ölçüm / ölçülebilir.
- **observe / observation / observable:** gözlemek / gözlem / gözlenebilir.
- **predict / prediction / predictive:** tahmin etmek / tahmin / tahmine dayalı.
- **reproduce / reproduction / reproducibility:** yeniden üretmek / yeniden üretim / tekrarlanabilirlik.
- **conduct / conductivity / conductive:** iletmek / iletkenlik / iletken.
- **dissolve / solution / soluble / solubility:** çözünmek / çözelti / çözünür / çözünürlük.
- **emit / emission / emitted:** salmak / salım / salınan.
- **attenuate / attenuation / attenuated:** zayıflatmak / zayıflama / zayıflamış.
- **adapt / adaptation / adaptive:** uyum sağlamak / uyum / uyum sağlayan.
- **accumulate / accumulation / cumulative:** birikmek / birikim / birikimli.
- **respond / response / responsive:** yanıt vermek / yanıt / duyarlı-yanıt veren.
- **equilibrate / equilibrium:** dengeye gelmek / denge.
Bir boşluk öncesinde article (a/an/the) veya sıfat bulunması isim ihtiyacını gösterebilir. “High electrical ----” yapısında isim (conductivity) gerekir. “An ---- material” sıfat (anisotropic) gerektirebilir. Ancak biçimsel uyum yeterli değildir; bütün seçenekler isim veya sıfatsa alan anlamı belirleyicidir.
Sık Karıştırılan Noktalar
- Hypothesis sınanabilir önerme, conclusion ulaşılan sonuçtur.
- Mass kütle, weight kütleçekimin etkisi altındaki ağırlıktır.
- Speed sürat, velocity yönlü hızdır.
- Frequency frekans, amplitude genlik, wavelength dalga boyudur.
- Concentration derişim, solubility çözünürlük kapasitesidir.
- Diffusion yayınım, convection akışkanın toplu hareketiyle taşınımdır.
- Catalyst net olarak tüketilmez; reactant başlangıç maddesidir.
- Ecosystem canlı–cansız bütünüdür; habitat yaşama yeridir.
- Mutation DNA dizisinde değişim, adaptation evrimsel uyum özelliğidir.
- Precipitation yağış, evaporation buharlaşmadır.
- Tectonic activity yer kabuğu ve levha süreçleriyle ilişkilidir.
- Correlation ilişki, causation nedensellik demektir.
- Calibration cihaz ölçümünü standartla karşılaştırır; replication deneyin tekrarını anlatır.
- Isotropic her yönde benzer, anisotropic yönlere göre farklı özellik gösterir.
- Heterogeneous farklı, homogeneous benzer/tekdüzedir.
- Attenuation zayıflama, amplification güçlenmedir.
- Stochastic rastlantısallık içerir; deterministic sabit kurallı belirli bir süreçtir.
- Transient kısa süreli, cumulative birikimli demektir.
- Robust alternatif sınamalarda benzer kalan bulgudur.
- Sensitivity analysis girdiye karşı çıktı değişimini ölçer; tüm hataları yok etmez.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
**1 — Cümleyi anla:** Ölçüm, süreç, özellik, yöntem veya araştırma sonucu mu anlatılıyor?
**2 — Tanım ipucunu bul:** Birim (hertz, kelvin), işlem (mass/volume), bağlam (DNA, sun, plate boundary) veya sınırlılık (not necessarily cause) gibi bilgileri işaretle.
**3 — Sözcük türüne bak:** Boşluk isim, sıfat veya fiil mi gerektiriyor?
**4 — Yakın terimleri ayır:** Density/pressure, diffusion/convection, isotropic/anisotropic gibi çiftler varsa yalnız kavramları ayrı tanımla.
**5 — Doğru terimi yerleştir:** Cümleyi baştan sona yeniden oku; bütün anlam korunuyor mu?
**6 — Çeldiricileri ele:** Yakın alan terimi olsa da cümlenin ölçütüyle uyuşmayanları dışla.
**7 — Sınır denetimi:** May, associated with, not necessarily ve only after gibi ifadeler doğru akademik kullanım için önemlidir.
Konu Özeti
YÖKDİL Fen Bilimleri akademik kelimeleri yalnız terim listesi değildir; her terimin cümlede belirli bilimsel görevi vardır. Fizikte ölçüm ve enerji, kimyada tepkime ve madde, biyolojide canlı sistemler, yer bilimlerinde çevresel süreçler, araştırma yöntemlerinde belirsizlik ve genellenebilirlik öne çıkar. Soruda doğru terimi belirlemek için tanım, birim, sözcük türü, karşıt kavram ve bağlamı birlikte değerlendir. Bilimsel bağlamı korumayan görünüşte tanıdık kelimeyi ele.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
- Deneyin hipotezi, değişkeni ve sonucunu birbirinden ayırabilmelisin.
- Temel fizik birimlerini ve kavramlarını İngilizce metinde tanıyabilmelisin.
- Kimyasal derişim, çözünürlük ve denge terimlerini karıştırmamalısın.
- Hücre, popülasyon, habitat, ekosistem ve biyoçeşitlilik düzeylerini ayırabilmelisin.
- İklim, jeoloji ve astronomi terimlerini cümlenin ipucuna göre seçebilmelisin.
- Correlation ile causation ayrımını koruyabilmelisin.
- Stochastic, robust, heterogeneous, threshold ve sensitivity gibi akademik terimleri bağlamla okuyabilmelisin.
- İsim–sıfat–fiil türünü ve terimin anlamsal uyumunu birlikte denetleyebilmelisin.
- Aynı disiplin içindeki yakın terimleri bilimsel tanım üzerinden karşılaştırabilmelisin.
- Seçtiğin cevabı cümledeki somut ipucuyla gerekçelendirebilmelisin.
40 özgün çözümlü kelime sorusu
Özgün örnek 1
In a controlled experiment, scientists propose a testable ---- before collecting data to evaluate it.
A) hypothesis B) conclusion C) instrument D) specimen E) measurement
**Doğru terim: hypothesis**. Hypothesis sınanabilir önermedir; deney başlamadan önce kurulur ve gözlemlerle değerlendirilir. Conclusion ise veri incelendikten sonra ulaşılan sonuçtur.
Özgün örnek 2
The researchers changed only one independent ---- while keeping the other experimental conditions constant.
A) variable B) organism C) hypothesis D) material E) conclusion
**Doğru terim: variable**. Variable değişken demektir; independent variable araştırmacının sistemli biçimde değiştirdiği etkendir. Diğer koşulların sabit tutulması kontrollü deneyin ipucudur.
Özgün örnek 3
The ---- is the basic structural and functional unit of living organisms.
A) cell B) tissue C) organ D) molecule E) ecosystem
**Doğru terim: cell**. Cell hücredir ve canlıların temel yapısal ve işlevsel birimi olarak tanımlanır. Tissue çok sayıda hücrenin oluşturduğu doku, organ ise daha üst düzey yapıdır.
Özgün örnek 4
An ---- consists of a nucleus surrounded by electrons and represents an element in chemical reactions.
A) atom B) organism C) telescope D) compound E) enzyme
**Doğru terim: atom**. Atom bir elementin kimyasal kimliğini taşıyan birimidir; çekirdek ve elektron düzeni ipucudur. Compound farklı elementlerin kimyasal birleşimidir.
Özgün örnek 5
The ---- of a solid is calculated by dividing its mass by the volume it occupies.
A) density B) temperature C) velocity D) pressure E) frequency
**Doğru terim: density**. Density yoğunluktur; kütlenin hacme bölünmesiyle hesaplanır. Pressure basınç, velocity hızın yönlü büyüklüğüdür; mass/volume tanımı yoğunluğa özgüdür.
Özgün örnek 6
The gravitational ---- between Earth and the Moon influences ocean tides.
A) attraction B) evaporation C) conduction D) pollination E) dissolution
**Doğru terim: attraction**. Gravitational attraction kütleler arasındaki çekimi anlatır. Dünya ve Ay arasındaki kütleçekiminin gelgitlerle ilişkisi bu fizik terimini gerektirir.
Özgün örnek 7
Green plants use sunlight to convert carbon dioxide and water into sugars through ----.
A) photosynthesis B) respiration C) decomposition D) fermentation E) condensation
**Doğru terim: photosynthesis**. Photosynthesis fotosentezdir; ışık enerjisiyle karbondioksit ve sudan organik madde üretimini anlatır. Respiration hücresel enerji elde etme sürecidir.
Özgün örnek 8
The natural ---- of a species includes the places where it normally lives and obtains resources.
A) habitat B) population C) variation D) reaction E) experiment
**Doğru terim: habitat**. Habitat türün doğal yaşam alanıdır. Population belirli alanda yaşayan aynı tür bireyler topluluğudur; places where it lives ifadesi yaşam alanına işaret eder.
Özgün örnek 9
An ---- includes interacting organisms as well as the physical environment around them.
A) ecosystem B) individual C) chromosome D) compound E) hypothesis
**Doğru terim: ecosystem**. Ecosystem canlı toplulukları ile çevrenin cansız bileşenlerinin etkileşimli bütünüdür. Organism tek canlıyı, chromosome genetik yapıyı belirtir.
Özgün örnek 10
A change in the DNA sequence of an organism is known as a ----.
A) mutation B) migration C) adaptation D) replication E) digestion
**Doğru terim: mutation**. Mutation DNA dizisindeki değişimdir. Replication DNA kopyalanması, adaptation ise nesiller içinde uygun özelliklerin yaygınlaşması ile ilgili olabilir.
Özgün örnek 11
A thermometer is an instrument used to measure ---- in degrees Celsius or Kelvin.
A) temperature B) pressure C) distance D) mass E) brightness
**Doğru terim: temperature**. Temperature sıcaklık demektir ve termometreyle ölçülür. Celsius ve Kelvin birimleri bu temel fiziksel niceliğe işaret eder.
Özgün örnek 12
Atmospheric ---- generally decreases as altitude increases, because there is less air above the observer.
A) pressure B) humidity C) radiation D) speed E) density
**Doğru terim: pressure**. Atmospheric pressure atmosfer basıncıdır; yükseklik arttıkça üzerinde kalan hava sütunu genellikle azaldığı için basınç düşer.
Özgün örnek 13
The ---- of a moving object describes its speed together with the direction of motion.
**Doğru terim: velocity**. Velocity yönlü hızdır; speed tek başına büyüklük verirken velocity yön bilgisini de içerir. Direction of motion temel belirleyici ipucudur.
Özgün örnek 14
Metals such as copper are commonly used in wires because of their high electrical ----.
**Doğru terim: conductivity**. Electrical conductivity elektrik iletkenliğidir. Bakırın kablolarda kullanımı elektronların hareketini kolaylaştırmasıyla ilgilidir.
Özgün örnek 15
Rain and snow are forms of ---- that return water from the atmosphere to Earth’s surface.
**Doğru terim: precipitation**. Precipitation yağışın genel adıdır ve yağmur ile karı kapsar. Evaporation suyun buharlaşarak yüzeyden atmosfere geçmesidir.
Özgün örnek 16
Water changes from a liquid to a gas during ----, especially when energy is supplied.
**Doğru terim: evaporation**. Evaporation buharlaşmadır; sıvı hâlden gaz hâline geçişi anlatır. Melting erime, freezing donma ve deposition gazdan katıya geçiştir.
Özgün örnek 17
A chemical system is at ---- when the forward and reverse reactions occur at equal rates.
**Doğru terim: equilibrium**. Chemical equilibrium dinamik dengedir; ileri ve geri tepkimelerin hızları eşittir. Bu, tepkimelerin tamamen durduğu anlamına gelmez.
Özgün örnek 18
The Earth follows an elliptical ---- around the Sun as a result of gravitational forces.
**Doğru terim: orbit**. Orbit yörüngedir; bir cismin başka bir cismin çekim etkisi altında izlediği yolu anlatır. Axis dönme ekseni, spectrum ışığın bileşenleridir.
Özgün örnek 19
In physics, ---- is the capacity to do work or cause a change in a system.
**Doğru terim: energy**. Energy enerji olup iş yapabilme veya sistemde değişim oluşturabilme kapasitesini anlatır. Diğer seçenekler farklı ölçülen fiziksel büyüklüklerdir.
Özgün örnek 20
A laboratory ---- allows researchers to observe cells and other structures too small to see unaided.
**Doğru terim: microscope**. Microscope mikroskoptur; çok küçük nesnelerin büyütülerek gözlenmesini sağlar. Seismograph deprem hareketini, barometer basıncı ölçer.
Özgün örnek 21
The observed ---- between two environmental variables did not necessarily mean that one caused the other.
**Doğru terim: correlation**. Correlation iki değişken arasındaki istatistiksel ilişkidir. Metindeki did not necessarily mean causation ibaresi ilişki ile nedenselliğin ayrılması gerektiğini vurgular.
Özgün örnek 22
The team could not establish ---- because the experiment had no suitable comparison group.
**Doğru terim: causation**. Causation nedenselliktir; uygun karşılaştırma grubu bulunmadığında gözlenen değişimi tek bir etkene kesin bağlamak zorlaşır.
Özgün örnek 23
The laboratory performed regular ---- of its measuring instruments using reference standards.
**Doğru terim: calibration**. Calibration cihazın ölçümünü bilinen standartlara göre ayarlama veya doğrulama işlemidir. Reference standards terimi bu süreç için belirleyicidir.
Özgün örnek 24
Independent teams obtained similar results using the published procedures, supporting the study’s ----.
**Doğru terim: reproducibility**. Reproducibility tekrarlanabilir sonuç elde etme niteliğidir. Bağımsız ekiplerin yayımlanan yöntemi kullanarak benzer sonuçlar bulması bu kavramı destekler.
Özgün örnek 25
Several laboratories attempted to ---- the original experiment under comparable conditions.
**Doğru terim: replicate**. Replicate bir deneyi yeniden yürütmek veya tekrarlamaktır. Comparable conditions ve original experiment ifadeleri deneysel tekrara işaret eder.
Özgün örnek 26
The fieldwork used a representative ---- of soil collected from several locations in the region.
**Doğru terim: sample**. Sample örnek veya numunedir; bölgenin çeşitli yerlerinden alınan toprağın bir kısmının incelenmesi örnekleme yaklaşımıdır.
Özgün örnek 27
A ---- increases the rate of a chemical reaction without being consumed overall in the process.
**Doğru terim: catalyst**. Catalyst katalizördür; tepkime hızını değiştirir ve net olarak tüketilmez. Reactant başlangıç maddesi, product oluşan üründür.
Özgün örnek 28
The movement of molecules from a region of higher concentration to lower concentration is called ----.
**Doğru terim: diffusion**. Diffusion derişim farkıyla gerçekleşen yayınımdır; moleküllerin yüksek derişimden düşük derişime net hareketi olarak tanımlanır.
Özgün örnek 29
The scientist measured the ---- of dissolved salt by determining how much was present in a litre of water.
**Doğru terim: concentration**. Concentration derişimdir; belirli hacimde ne kadar çözünen madde bulunduğunu ifade eder. Bir litre suda tuz miktarı bu büyüklüğü gösterir.
Özgün örnek 30
The seismic event had a lower ---- than the previous earthquake according to the reported scale.
**Doğru terim: magnitude**. Magnitude depremin büyüklüğü anlamındadır. Earthquake scale bağlamı, şiddetin yerel etkileriyle karıştırılmadan büyüklük kavramını seçtirir.
Özgün örnek 31
Over many generations, natural selection may favour an ---- that helps organisms survive in a particular environment.
**Doğru terim: adaptation**. Adaptation canlıların çevre koşullarında hayatta kalma veya üreme başarısıyla ilişkili uyum özelliğidir. Generations ve natural selection belirleyicidir.
Özgün örnek 32
The ---- of a repeating sound wave is measured in hertz and indicates cycles per second.
**Doğru terim: frequency**. Frequency frekanstır ve saniyedeki çevrim sayısını belirtir; hertz bu niceliğin birimidir. Amplitude dalganın genliğidir.
Özgün örnek 33
A detector was installed to measure ultraviolet ---- reaching the ground during the summer.
**Doğru terim: radiation**. Ultraviolet radiation morötesi ışınımdır. Detector, reaching the ground ve ultraviolet ifadeleri enerji taşınmasını anlatır.
Özgün örnek 34
The researchers cleaned the apparatus carefully to prevent ---- of the water samples by foreign substances.
**Doğru terim: contamination**. Contamination kirlenme veya bulaşmadır. Numuneye dış maddelerin karışmasını önlemek için cihazın temizlenmesi bağlamı bunu gerektirir.
Özgün örnek 35
A ---- energy source can be replenished naturally on a timescale relevant to human use.
**Doğru terim: renewable**. Renewable energy source yenilenebilir enerji kaynağıdır; doğal süreçlerle insan kullanımına uygun zaman ölçeğinde yenilenebilir. Finite sınırlı veya tükenebilir anlamındadır.
Özgün örnek 36
The survey recorded a decline in local ---- as several native plant and animal species disappeared.
**Doğru terim: biodiversity**. Biodiversity biyolojik çeşitliliktir; bir bölgedeki farklı canlı türlerinin ve yaşam çeşitliliğinin zenginliğini anlatır.
Özgün örnek 37
The ---- of a mineral in water varies with temperature and depends on its chemical properties.
**Doğru terim: solubility**. Solubility çözünürlüktür; belirli koşullarda çözücü içinde çözünebilen madde miktarıyla ilgilidir. Temperature etkisi yaygın ipucudur.
Özgün örnek 38
Measurements were reported with an estimate of ---- rather than being treated as perfectly exact.
**Doğru terim: uncertainty**. Measurement uncertainty ölçüm belirsizliğidir. Sayısal sonucun tam kesin olmadığı ve bir aralıkla değerlendirilmesi gerektiğini gösterir.
Özgün örnek 39
Prolonged ---- to intense sunlight can increase the risk of skin damage.
**Doğru terim: exposure**. Exposure to bir etkene maruz kalmadır. Prolonged ve intense sunlight ifadeleri uzun süreli güneş ışığı maruziyetini gösterir.
Özgün örnek 40
Industrial ---- of greenhouse gases are a major consideration in climate policy.
**Doğru terim: emissions**. Emissions atmosfere salınan maddeler veya emisyonlardır; sera gazlarının endüstriyel kaynaklardan çıkışı climate policy bağlamıyla eşleşir.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
YÖKDİL İngilizce - Fen Bilimleri Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
YÖKDİL İngilizce - Fen Bilimleri Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
YÖKDİL İngilizce - Fen Bilimleri Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
YÖKDİL İngilizce - Fen Bilimleri Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene