Fotosentez Hızına Etki Eden Faktörler — Hızlı Tekrar

Hız ve faktörler

• **Hızın göstergesi:** Birim zamanda tüketilen **CO₂** veya üretilen **O₂**.
• **Genetik/yapısal:** Klorofil miktarı, kloroplast sayısı, stoma özellikleri, yaprak sayısı/yapısı, epidermis–kutikula kalınlığı, enzim miktarı.
• **Çevresel:** Işık şiddeti, dalga boyu, CO₂, sıcaklık, pH, su, mineraller.
• **Klorofil grafiği:** Kitapta **klorofil miktarı arttıkça birim zamanda ürün miktarı artar**; grafiği ışık şiddeti–hız ilişkisiyle karıştırma.

Dört temel grafik

| Etken | Kitaptaki eğilim | Sınav uyarısı | |---|---|---| | Işık şiddeti | Artar → yataylaşır | Işık yoksa fotosentez yok | | CO₂ yoğunluğu | Artar → yataylaşır | Çok düşük CO₂ fotosentezi durdurabilir | | Sıcaklık | Optimuma dek artabilir → sonra azalır | Yüksek sıcaklık enzimlere zarar verir | | Dalga boyu | Mor–mavi–kırmızı daha hızlı; yeşil daha yavaş | Renk ve şiddet aynı faktör değil |

Engelmann ve sera

• **Engelmann:** İpliksi alg + **aerob bakteriler**. Bakteriler **mor, mavi, kırmızı** bölgelerde toplanır → burada **O₂ çıkışı daha çoktur**.
• **CO₂ tutucular:** NaOH, Ca(OH)₂, Ba(OH)₂, KOH → kullanılabilir CO₂'yi azaltıp fotosentezi olumsuz etkileyebilir.
• **CO₂ takviyesi:** Elodea düzeneğine soda/gazoz; serada ıslak saman balyalarının bakterilerce parçalanması.
• **Yapay ışık:** Az ışığı telafi etmek için **şiddet, dalga boyu ve süre** ayarlanır. Mor/kırmızı ışık uygundur; ancak sınırlayıcı faktör kuralı sürer.

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

1. **Yataylaşan hız** ile **sıfır hız** farklıdır.
2. **Dalga boyu** ile **ışık şiddeti** farklı değişkenlerdir.
3. **Sıcaklık optimumunun üstü** her zaman daha fazla fotosentez demek değildir.
4. **CO₂ tutucu** fotosentezi olumsuz, yeterli CO₂ takviyesi uygun koşullarda olumlu etkileyebilir.
5. **Engelmann'da alg fotosentez yapar**, bakteriler oksijen dağılımını gösterir.
6. **Klorofil–ürün miktarı** grafiğini hız–ışık grafiği gibi yorumlama.

Son 2 Dakikalık Tekrar

**Minimum faktör → hız sınırı.** Işık ve CO₂: **artış + plato**. Sıcaklık: **optimum**, sonra azalma. Düşük ışıkta sıcaklık etkisi sınırlı. Dalga boyu: **mor/mavi/kırmızı > yeşil** (göreli hız). Engelmann: **aerob bakteriler O₂'nin bol olduğu yerde**. Elodea: **gaz kabarcığı/O₂ göstergesi**. Sera: ışığın **şiddeti, rengi, süresi**.

Kendini Kontrol Et

1. Işık artırıldığı hâlde hız yükselmiyorsa hangi ilkeyi uygularsın? **Minimum kuralı.**
2. CO₂'yi tutup fotosentezi olumsuz etkileyebilen bir bileşik? **NaOH.**
3. Engelmann'da bakteriler hangi bölgelerde yoğunlaşır? **Mor, mavi, kırmızı.**
4. Düşük ışıkta sıcaklık artışı neden az etkili? **Işık sınırlayıcıdır.**
5. Fotosentez hızını izleyen iki madde? **Tüketilen CO₂ ve üretilen O₂.**