Hücresel Solunum Reaksiyonları — Hızlı Tekrar

Altın Bilgiler

• **Hücresel solunum:** Organik maddelerden hücre içinde ATP üretilmesi; **nefes alıp verme** yalnız gaz alışverişidir.
• **Ökaryot yerleri:** Glikoliz **sitoplazmada**; piruvat oksidasyonu ve Krebs **mitokondri matriksinde**; ETS **kristada**.
• **Glikoliz (1 glikoz):** 6C → iki 3C piruvat; **2 ATP harcanır, 4 üretilir, net 2**; 2 NADH + 2H⁺ oluşur; **CO₂ çıkmaz**.
• **Piruvat oksidasyonu:** İki 3C piruvat → iki 2C asetil-CoA + **2 CO₂** + 2 NADH + 2H⁺.
• **Krebs (iki tur):** Asetil (2C) + oksaloasetik asit (4C) → sitrik asit (6C); oksaloasetik asit yeniden oluşur; toplam **4 CO₂, 6 NADH + 6H⁺, 2 FADH₂, 2 ATP**.
• **ETS:** NADH/FADH₂ elektron taşır; **O₂ son elektron alıcısıdır**, su oluşur. **26/28 ATP** ETS kaynaklıdır.
• **Toplam oksijenli solunum:** Substrat düzeyinde net **4 ATP** + oksidatif **26/28 ATP** = **30/32 ATP**. Kitap: iskelet kası ve beyinde **30**, karaciğer/böbrek/kalpte **32**.
• **CO₂ hesabı:** Glikoliz **0**, piruvat oksidasyonu **2**, Krebs **4**; toplam **6 CO₂**.
• **Besin girişi:** Glikoz → glikoliz; gliserol → PGAL; yağ asitleri → asetil-CoA; amino asit → karbon sayısına göre giriş ve **NH₃ (deaminasyon)**.
• **Rq = üretilen CO₂ / tüketilen O₂.** Rq=1 karbonhidrat; Rq 1'den küçükse yağ/protein/alkol; Rq>1 bazı organik asit örnekleriyle ilişkilidir.

Fermantasyonun İki Yolu

• **Etil alkol:** Glikoz → 2 piruvat → **2 asetaldehit + 2 CO₂** → **2 etil alkol**; net **2 ATP**. Hamurun kabarmasını **CO₂** sağlar.
• **Laktik asit:** Glikoz → 2 piruvat → **2 laktik asit**; **CO₂ ve asetaldehit çıkmaz**; net **2 ATP**. Kas, olgun alyuvar, yoğurt örnekleri.
• İki yolda **NADH tekrar NAD⁺'a dönüşür**, böylece glikoliz sürdürülebilir; son ürün oluşumunda ek ATP kazanılmaz.

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

1. **4 ATP sentezi ile net 2 ATP'yi** aynı sanma.
2. CO₂'yi **glikolize yazma**; ilk CO₂ piruvat oksidasyonunda.
3. Bir glikoz için **iki Krebs turu** gerekir; Krebs 2 ATP'si toplamdır.
4. **Elektron taşıyıcı** (NADH/FADH₂) ile **son elektron alıcısını** (O₂) karıştırma.
5. Oksijensiz solunum ile fermantasyonu **ikisinde de O₂ kullanılmıyor** diye eşitleme.
6. Laktik fermantasyonda **CO₂ çıkışı var** deme.
7. Fermantasyonda piruvattan son ürün sentezini **ayrı bir ATP üretim evresi** sayma.
8. Kas ağrısını doğrudan **günlerce biriken laktik asitle** açıklama; kitap bu eski görüşü desteklemez.

Son 2 Dakikalık Tekrar

Glikoliz: 6C→2×3C, **net 2 ATP**, NADH. Piruvat oksidasyonu: **2 CO₂**, 2 asetil-CoA. Krebs: **4 CO₂**, **2 ATP**, NADH/FADH₂. ETS: **O₂ son alıcı**, su, **26/28 ATP**. Oksijenli toplam: **30/32 ATP**. Oksijensiz solunum: **ETS var, O₂ yok**. Fermantasyon: **ETS yok, net 2 ATP**. Etil alkol: **CO₂ var**. Laktik asit: **CO₂ yok**. Rq: **CO₂ / O₂**.

Kendini Kontrol Et

• Bir glikoz glikolizinde ATP neden net 2'dir?
• İlk CO₂ hangi evrede çıkar ve kaç molekül oluşur?
• Krebs'in iki turunda kaç NADH, FADH₂ ve ATP üretilir?
• Oksijenli solunumda oksijenin ETS'deki görevi nedir?
• Oksijensiz solunumu fermantasyondan ayıran kesin mekanizma nedir?
• Etil alkol ve laktik asit fermantasyonunda NAD⁺ nasıl yeniden sağlanır?
• Rq = 0,8 için CO₂–O₂ miktarlarından hangisi daha büyüktür?