Korozyon Ders Notu

Tanım ve tepkime özelliği

**Korozyon**, metal ya da alaşımın oksitlenme veya diğer kimyasal etkilerle aşınmasıdır. Dışarıdan enerji gerektirmeden meydana gelen **istemli** bir olay olabilir; bir metalin istenmeyen yükseltgenmesidir. **Paslanma**, demirle ilgili bir korozyon örneğidir; bütün korozyon türleri 'demir pası' değildir.

Demirde pas oluşumu ve diğer örnekler

Demir, asidik ortamda havanın oksijeniyle tepkimeye girebilir. Oluşan demir(II) hidroksit yeterli oksijenle yeniden oksitlenerek **Fe₂O₃·nH₂O (pas)** verir. **Gümüşün kararması** ve **bakırın mavi-yeşil yüzey oluşturması** diğer örneklerdir. Bunların kimyasal ürünleri demirin pas formülüyle karıştırılmaz.

Korozyonun zararları

Korozyon metalin fiziksel, kimyasal, mekanik ve elektriksel özelliklerinde istenmeyen değişime yol açar. **Ömür kısalması, ekonomik kayıp, sağlık ve güvenlik riski, boru/tank delinmesiyle ürün ve çevre kaybı, sınırlı metal kaynaklarının israfı** temel sonuçlardır. Gemi, köprü, boru hattı, depolama tankı, enerji hattı ve günlük metal eşyalarda önemlidir.

Yüzeyi kaplayarak koruma

**Boyama**, metalin hava ve suyla temasını önler; tabaka sağlam olmalıdır. **Galvanizleme**, demirin **çinko ile kaplanmasıdır**. Zn, Fe'den daha aktiftir; yükseltgenip koruyucu Zn oksit tabakası oluşturabilir. **Kalay kaplama** da demiri dış ortamdan ayırır fakat Sn, Fe'den daha az aktif olduğu için **kalay tabakası çizilirse Fe korozyona uğrayabilir**. Çinko ve kalay kaplama aynı aktiflik gerekçesiyle yorumlanmaz.

Katodik koruma ve kurban elektrot

Korunacak metale **ondan daha aktif bir metal** bağlanır. Bu metal **kurban anot** olur, elektron verir ve kendi korozyona uğrar. **Korunan metal katottur.** Gemi ve boru hatlarında Mg, Zn veya Al gibi metaller kullanılabilir. Kurban metal zamanla aşındığından **yenilenmelidir**. Katodik koruma, boyadan farklı olarak elektrokimyasal elektron alışverişini kullanır.

Aktiflik ve standart indirgenme potansiyelleri

Kitaptaki örnek veriler: **Mg²⁺/Mg −2,372 V; Sn²⁺/Sn −0,136 V; Pb²⁺/Pb −0,126 V; Ag⁺/Ag +0,799 V.** Aktiflik **Mg > Sn > Pb > Ag** sırasındadır. Pb heykeli korumak için **Mg ve Sn** uygundur. Kitaptaki başka bir çıkarımda **Al > Cr > Cd** sıralaması, Al'nin Cr'ye ve Cr'nin Cd'ye kurban metal olabilmesinden bulunur. **Na, Fe'den aktif olsa da suyla çok şiddetli etkileşmesi nedeniyle gemide uygun bir kurban metal değildir.**

Yöntemleri hızlı ayırma

**Boya:** ortamla temas engeli. **Çinko:** galvanizleme, daha aktif metal. **Kalay:** sağlam tabaka gerekir. **Kurban elektrot:** daha aktif metal yükseltgenir, hedef katot kalır. İndirgenme potansiyeli küçük metalin **aktifliği büyük** olduğundan kurban elektrot seçerken önce metal sıralamasını yap.

Sınavda dikkat

Korozyonu yalnız dış görünüş bozukluğuna indirgeme. Kaplama bozulduğunda daha **az aktif** kalayın demiri koruduğunu söyleme. **Kurban elektrot anot**, korunacak metal **katottur**; bu iki adı yer değiştirme.

Kısa Özet

Korozyon istemli metal aşınmasıdır; demirde pas, gümüşte kararma ve bakırda mavi-yeşil yüzey görülebilir. Boyama ve sağlam kaplama dış ortamla teması azaltır; çinko ile kaplama galvanizlemedir. Katodik korumada daha aktif kurban metal aşınarak hedef metali korur. Aktiflik sırası ve ortam uygunluğu doğru yöntemin seçilmesinde belirleyicidir.