Organik Moleküller Ders Notu

Genel

Organik molekül grupları:

• Karbohidratlar
• Lipitler
• Proteinler
• Nükleik asitler
• Vitaminler

Monomerlerin bağlanması **dehidrasyon**, polimerlerin su kullanılarak ayrılması **hidroliz**dir. Lipitler polimer değildir.

Karbohidratlar

Monosakkarit

• Pentoz: Riboz (RNA), Deoksiriboz (DNA)
• Heksoz: Glikoz, Fruktoz, Galaktoz

Disakkarit

• Maltoz = Glikoz + Glikoz
• Sükroz = Glikoz + Fruktoz
• Laktoz = Glikoz + Galaktoz

Polisakkarit

• Glikojen: Hayvan + bazı mantarlar, depo
• Nişasta: Bitkiler, depo
• Selüloz: Bitki hücre duvarı, yapısal
• Kitin: Mantar hücre duvarı + eklem bacaklı dış iskeleti

Lipitler

• Suda az çözünür, hidrofobiktir.
• Enerji içeriği yüksektir.
• Hücre zarı, uzun süreli enerji, yalıtım ve düzenlemede görevlidir.

Yağ asitleri

• Doymuş: Çift bağ yok.
• Doymamış: En az bir çift bağ var.
• Esansiyel: Vücutta üretilemez, besinle alınır.

Trigliserit

1 gliserol + 3 yağ asidi

Fosfolipit

1 gliserol + 2 yağ asidi + fosfat Baş hidrofilik, kuyruk hidrofobik.

Steroit

Dört halkalı yapı. Kolesterol, steroit hormonları, safra asitleri ve D vitamini örnektir.

Proteinler

Yapı taşı amino asittir.

Amino asitler:

• Amino grubu
• Karboksil grubu
• H
• R grubu

içerir.

Amino asitleri bağlayan bağ **peptit bağıdır**.

Denatürasyon

Protein üç boyutlu yapısının bozulması.

Renatürasyon

Koşullar normale dönünce yapının geri kazanılması. Her zaman gerçekleşmez.

Enzimler

• Biyolojik katalizördür.
• Aktivasyon enerjisini düşürür.
• Net reaksiyon enerjisini değiştirmez.
• Substrat aktif bölgeye bağlanır.
• İndüklenmiş uyum veya anahtar-kilit modeli görülebilir.

Bileşik enzim

• Apoenzim: Protein kısmı
• Kofaktör: Protein olmayan yardımcı
• Koenzim: Organik kofaktör
• Holoenzim: Aktif bileşik yapı

Enzim aktivitesini etkileyenler

• Su
• Sıcaklık
• pH
• Substrat miktarı
• Enzim miktarı
• Yüzey alanı
• Aktivatör/inhibitör

Nükleik Asitler

Nükleotit = Fosfat + Pentoz + Azotlu baz

Pürin:

• A
• G

Pirimidin:

• C
• T
• U

DNA

• Deoksiriboz
• A, T, G, C
• Çift iplik
• Kalıtsal bilginin uzun süreli depolanması/aktarılması

RNA

• Riboz
• A, U, G, C
• Tek iplik
• Protein sentezinde aracı

DNA eşleşmesi:

• A-T: 2 H bağı
• G-C: 3 H bağı

Vitaminler

Vitaminler enerji vermez, sindirilmez; metabolik olayları düzenler.

Yağda çözünen

A, D, E, K

Suda çözünen

B, C

• A: Görme, bağışıklık, cilt
• D: Kalsiyum-fosfat emilimi, kemik-diş
• E: Antioksidan
• K: Pıhtılaşma, kemik
• B: Koenzim/enerji metabolizması
• C: Antioksidan, kolajen, savunma

Sık Karıştırılan Noktalar

• Dehidrasyon ↔ Hidroliz
• Riboz ↔ Deoksiriboz
• Maltoz ↔ Sükroz ↔ Laktoz
• Glikojen ↔ Nişasta
• Selüloz ↔ Kitin
• Trigliserit ↔ Fosfolipit
• Apoenzim ↔ Holoenzim
• DNA ↔ RNA
• A,D,E,K ↔ B,C

Organik Moleküller Kısa Özeti

Karbohidrat, lipit, protein, nükleik asit ve vitaminler canlılığın enerji, yapı, kalıtım ve düzenleme işlevlerinde görev yapar. Enzimler biyolojik katalizörlerdir. DNA ve RNA kalıtsal bilgi ve protein senteziyle ilişkilidir. Vitaminler düzenleyici moleküllerdir.