Edebiyat ve Güzel Sanatlar Ders Notu

Sanat, insan zihninde oluşan duygu, düşünce ve hayallerin eserlere yansımasıdır. Sanat geçmişle gelecek arasında bir köprü kurar ve insanı yaşama bağlayan bir değer taşır.

Sanatta amaç güzel olana ulaşmaktır. Sanatçı, başkalarının fark etmediği yönleri görerek eserinde estetik değer oluşturabilir. Sanat eserleri okuyan, dinleyen veya izleyen kişide estetik beğeni ve heyecan uyandırabilir; insanı manevi açıdan yüceltebilir ve eğitebilir.

Sanatçı eserini oluştururken hayatından, çevresinden ve yaşadığı toplumdan etkilenebilir. Kendi iç dünyasını, toplumsal olayları, kültürel değerleri veya evrensel temaları farklı malzemeler kullanarak yansıtabilir.

Güzel Sanatların Sınıflandırılması

Güzel sanatlar; kullanılan malzemeye, hitap edilen duyu organına ve sergilendiği yere göre üç ana gruba ayrılır:

• Plastik (görsel) sanatlar: resim, mimari, heykel, hat, kabartma, tezhip, minyatür, ebru, fotoğrafçılık.
• Fonetik (işitsel) sanatlar: edebiyat, müzik.
• Ritmik (dramatik) sanatlar: tiyatro, bale, dans, opera, sinema.

Edebiyatın Güzel Sanatlar İçindeki Yeri

Edebiyat, fonetik sanatlar içinde yer alır. Edebiyatın temel malzemesi dildir. Olay, düşünce, duygu ve hayaller dil aracılığıyla sözlü veya yazılı olarak biçimlendirilir.

Edebiyat, diğer güzel sanatlardan farklı olarak maddi bir malzemeye, alete ya da belirli bir mekâna bağlı değildir. Bu nedenle kitapta bütünüyle zihinsel bir sanat olarak açıklanır. Edebiyat gücünü ve zenginliğini dilden alır; günlük iletişim aracı olan dil, sanatçının özgün kullanımıyla zenginleşebilir.

Edebiyatın Diğer Sanatlarla İlişkisi

Aynı konu farklı sanat dallarıyla işlenebilir. Sanat dallarını ayıran temel noktalardan biri kullandıkları malzemedir. Bir şiirin bestelenmesi edebiyat ile müzik arasındaki ilişkiyi gösterir. Edebiyat dil, müzik ise ses aracılığıyla eser oluşturur.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Edebiyatın grubu fonetik sanatlardır; malzemesi dildir.
• Edebiyatın zihinsel sanat olması, güzel sanatların dışında olduğu anlamına gelmez.
• Tiyatro, bale, dans, opera ve sinema ritmik sanatlardadır.
• Resim, mimari, heykel, hat, kabartma, tezhip, minyatür, ebru ve fotoğrafçılık plastik sanatlardadır.
• Sanatçı yalnız kendi iç dünyasını değil; toplumsal olayları, kültürel değerleri ve evrensel temaları da işleyebilir.
• Aynı konu farklı sanat dallarında farklı malzemelerle anlatılabilir.

Edebiyat ve Güzel Sanatlar Kısa Özeti

Sanat; duygu, düşünce ve hayallerin esere yansımasıdır ve güzel olana ulaşmayı amaçlar. Güzel sanatlar plastik, fonetik ve ritmik olmak üzere üç gruptur. Edebiyat fonetik sanatlar içindedir ve malzemesi dildir. Maddi malzeme, alet ve mekâna bağlı değildir. Edebiyat farklı sanat dallarıyla ilişki kurabilir; şiirlerin bestelenmesi bunun temel örneklerinden biridir.